ती सध्या काय करते ?

पमा - अरे ती दिसली होती

दुमा - कोण ती?

पमा - अरे ती रे ती (डोळा मिचकावत )

दुमा - आयवा काय बोलतो, ती तीच होती ? तीच ती होती ?

पमा - मला वाटलंच तू पागल होशील, हो तीच ती तीच ती, ती तीच

दुमा - ती तीच आणि तीच ती ते कळलं , आता तिचं पुढे काय ते सांग ना

पमा - सांगतो रे असा मस्तपैकी शनिवार होता, सुंदर ऊन पडलं होतं, थोडा गारवा .. थोडं ऊन. म्हटलं एक रपेट मारून येऊया. मस्त वातावरण "सुहाना सफर और ये मौसम हसी, हमे डर है हम खो ना जाए कही"  गुणगुणत ...

दुमा - एक मिनिट मला हे सगळं ऐकावं लागणार आहे का गाणं वगैरे ?

पमा - अर्थात (हसत हसत )

दुमा - माझी मानसिक तयारी नाही, तेव्हा तू टु द पॉईंट बोल, डायरेक्ट विषयाला हात घाल 

पमा - अरे पण जरा वातावरण निर्मिती 

दुमा - बोडक्याची वातावरणनिर्मिती, तू काही "सुहाना सफर" वगैरे गात नाहीस, तू ते 'अंदमान' असं लिहिलेलं फिकट झालेलं गुलाबी ढगळ टीशर्ट, आणि प्रत्येक सहलीला वापरतोस ती थ्री फोर्थ फार फार तर रविवारी  धुवायची असेल तर काल हापिसात घातलेली जीनची पॅन्ट घालून, ती बाटाची गुळगुळीत वर्षानुवर्षांची स्लीपर घालून घालून पचाक पचाक आवाज काढून पायऱ्या उतरला असशील. आणि काही रपेट बिपेट नाही "हला जागचे" म्हणत बायकोने साखर किंवा दळण टाकायला पिटाळलं असेल. तेव्हा मूळ विषय घे  

पमा - ती दिसली 

दुमा - हा पुढे 

पमा - ओळखलं म्हणजे, हसली 

दुमा - हास्यास्पदच आहेस तू त्यात तिचा काय दोष म्हणा   

पमा - ए चल मी जातो

दुमा - अरे असं काय करतो, काय दिसते, कशी दिसते, कुठे दिसली ते सांग ना दिसली हसली हे असं सांगतात का ?

पमा - मार्केटात दिसली, मी म्हणालो काय वाहिनी ओळखलंत का? लास्ट बेंचवर बसायचो तुमच्या ह्यांना खेटून, माझा अर्धा पॉकेटमनी तुमच्या खादाडीवर, फ्रेंडशिप बँडस, ग्रीटिंग्स आणि गिफ्ट्स वर जायचा. त्या आर्चिज वाल्याने माझ्याच पैशात बाजूचा गाळा विकत घेतला होतं त्या काळी.

दुमा - गप रे , तुझं ना नेहमी हे टोक नाही तर ते टोक, नीट सांग ना भाई 

पमा - मी सांगेन तसं ऐकायचं असेल तर मी सांगतो          

दुमा - ओका काय ते तुमच्या शैलीत 

पमा - आता कस्स, तर असं मस्त वातावरण , मी रपेट मारायला जातो. बंटीच्या टपरीवर डनहिल घेतली आणि मस्त झुरका घेतला "मैन जिंदगी का साथ निभाता चला गया, हर फिक्र को धुएं मै उडाता चला गया "

दुमा - परत गाणं च्यायला, आता पुढे? (रागात)

पमा - पुढे मला प्रेशर आलं

दुमा - कसलं प्रेशर ?

पमा - डनहिल ओढल्यावर मला प्रेशर येतं, नाही मला डनहिल ओढल्यावरच प्रेशर येतं, माझी संपली होती म्हणून सकाळ सकाळ बंटीकडे गेलो   

दुमा -  शी

पमा - हो आधी डनहिल, मग प्रेशर,  मग शी,  मग फ्लश ... निवांत 

दुमा - हागऱ्या फिरकी घेतोय ना माझी तू? नीट सांग दिसली होती कि नाही?

पमा - सांगतोय ना, तू मध्ये मध्ये डिस्टर्ब् केलंस तर असाच मी कुठून कुठेही जाईन    

दुमा - च्च ... बोल 

पमा - तर असा झुरके घेत उभा होतो, धुरांचे एक एक ढग हवेत सोडत, आजूबाजूला धुकं धुकं वाटत होतं. तेवढ्यात समोरून कोणीतरी येत असल्याचं मला दिसलं. ती व्यक्ती जसजशी जवळ येत होती तसतसं धुकं विरळ होत होतं. ती व्यक्ती दुसरी तिसरी कोणी नसून तुझी पहिली होती. थोडी सुटली होती, पण अदा त्याच, मार्केटमध्ये नाकाला रुमाल लावून तिचं चालणं पाहून खात्रीच पटली तीच ती.

दुमा - ओह हो, जिगरी है भाई तू मेरा, पुढे बोल 

पमा - ती चकचकीत गेली 

दुमा - ए 

पमा - ती चक्क चक्कीत गेली, पिठाच्या

दुमा - अच्छा 

पमा - सगळं पीठ पीठ भरून राहिलं होतं, त्यात ती अधिकच गोरी दिसत होती. हाफपॅण्ट घातली होती. 

दुमा - मॉड झाली रे 

पमा - नाही, भैय्याने हाफ पॅन्ट घातलेली, खांद्यावर गमजा आणि चक्की बरोबर त्याच्या तोंडाचा पट्टा चालू होता.  मग ती तणतणत निघून गेली 

दुमा - हॅट साला, या भैयाला ना एकदा कानफटवला पाहिजे, लय बोलतो साला. आता ती  पुन्हा कधी दिसेल? 

पमा - अरे नाही ती तिथेच होती, आधीची बाई तणतणत निघून गेली तिला वाटलं भैय्याने पीठ मारलं म्हणून आता हिच्या दीड किलो दळणात भैय्या या काय मारणार डोंबल 

दुमा - ती बाई मरो, तिच्याबद्दल सांग ना ?

पमा - हो हो धीर धर, मस्त दिसत होती ती, अगदी त्या पावडरीच्या आणि साबणातल्या जाहिरातीतल्या मॉडेलसारखी फ्रेश फ्रेश. पायजमा आणि टीशर्ट, केसात चॉपस्टिक घुसडलेली, केसांना बांधायचा बॅण्ड उजव्या हातात घातलेला, अधनंमधनं फोनशी चाळा सुरु होता. रात्रीची झोप ओसरलेले तिचे नितळ डोळे, भूवयांची कोरीव कमान, पापण्यांची लाडिक उघडझाप आणि कोणाचं लक्ष नाही पाहून मध्येच तिने तोंडाचा चंबू ...

दुमा - अरे ए, अरे काय चुंबनदृश्य ऐकवतोय, तोंडाचा चंबू काय?

पमा - नाही तसं नाही तोंडाचा चंबू करून पिठाच्या चक्कीवर एक सेल्फी घेण्याचा निरागस प्रयत्न केला   

दुमा - सेल्फी वा, हिचा व्हॉट्सअप नंबर मिळवला पाहिजे

पमा - बाजूच्या  न्हाव्याला रेडिओ गाणं गुणगुणत होता 

दुमा - "चेहरा है या चांद खिला है जुल्फ घनेरी छांव है क्या, सागर जैसी आँखोंवली ये तो बता तेरा नाम है क्या"   

पमा - नाही हे नव्हतं "तुने मुझे बुलाया शेरावालिये , मैंने आया मैंने आया शेरावालिये, ओह जोता वालिये , ओह लट्टा वालिये , ओह मेहरा वालिये , तुने मुझे भुलाया शेरावालिये , मैंने आया मैंने आया शेरावालिये" हे लागलेलं मस्त 

दुमा - हे असं असतं काय कधी? हे गाणं कसं असेल ? 

पमा - त्या न्हाव्याला काय तुझं कॉलेजमधला झंगाट माहितीये, जे रेडियो ऐकवेल ते तो सगळ्या मार्केटला ऐकवायचं काम करतो बिचारा  

दुमा - आता बरी नाही करत वातावरणनिर्मिती, मघापासून थापा ठोकतोयस, डनहिल ओढतो म्हणे डनहिल, गोल्ड फ्लॅक सुपरस्टार फुंकणारे तुम्ही ते पण उधारीवर,   तरी ऐकलं ना  तुझं?  वातावरण निर्मितीसाठी खपलं  ना ?   तसं काहीतरी सिच्युएशनल बोल ना

पमा - भाई सिच्युएशनलच आहे, शेरावलीएचं गाणं का लागावं? त्या शेरावलीएचा आशीर्वाद आहे तुला मर्दा, आता सुसाट जा तू , कोजागिरीला मंडळाच्या वतीने गच्चीत गरबा घेतल्याचं पुण्य आहे रे आपल्या गाठीशी दुसरं काही नाही

दुमा - तुझं कॉउंटरी बाकी आहे कोजागिरीचं

पमा - ह्म्म्म देतो रे, कोणाचं दिलंय ते तुझं ठेवेन, तू ऐक ना, एव्हाना त्या पिठाच्या चक्कीचं व्यासपीठ झालं होत, पिठाची चक्की हा त्या  मार्केटचा केंद्रबिंदू झाला होता. ती पाच सात मिनिटं काय उभी राहिली असेल, तर चहाच्या टपरीवाल्याच्या च्या प्यायला आलेल्या गर्दीचं लक्ष तिच्याकडे, न्हाव्याच्या गिऱ्हाईकांच्या माना वस्तऱ्याला न जुमानता चक्कीच्या दिशेने वळत होत्या, सायकलवाला अस्लम गेली पंधरा मिनिटं टायर बुचकळून तिच्याकडे पाहत पंक्चर काढत होता, आता त्या टायरला मोड येतील कि काय असं झालं होतं, मॊर्निंगवोक करून आलेले जेष्ठ नागरिक वृत्तपत्राच्या आडूनआडून ते नयनसुख मोतीबिंदूचं ऑपरेशन झालेल्या  डोळ्यात साठवत होते, येणारे जाणारे कधी नव्हे ते भैयाला "क्या कैसा हय?" वगैरे विचारपूस करून जात होते, तेवढ्यात तिचे गुलाबाच्या पाकळ्यांचे नाजूक ओठ अलगद विलग होऊन एक रेशमी ठसक्याचा आवाज बाहेर आला  "भैया हुआ क्या?"  हाय हाय तेच मार्दव. भैय्याच्या तर सर्वांगाला कंप सुटला, चक्कीच्या पट्ट्याच्या बाजूला उभा असल्यामुळे फार कोणाला जाणवला नाही इतकंच, "बस पांच मिनटं, आपहिका डाला हू" हे नेहमीचं वाक्य त्याने फेकलं, पण नेहमीची सहजता त्यात नव्हती. संधी हेरून चारपाच जण भैयाला झापून आले "रोजका है तेरा पटपट हात चलाव" वगैरे दम देऊन तिच्याकडे ओझरतं पाहत निघून गेले 

दुमा - कॉलेजलाही असंच व्हायचं, रोझ क्वीन आहे बाबा आपल्या काळातली. तशी अवतीभवती बागडणारी फुलपाखरं बरीच होती, पण म्हणतात ना फॉर्म इज टेम्पररी,  क्लास इज पर्मनंट    

पमा - मग काय, सौंदर्य  ते सौंदर्य

दुमा - किती वेळ होती उभी?

पमा - एक सात आठ मिनिटं होती, मग भैय्याने ती दळणाची पिशवी तिच्या स्वाधीन केली तिनेही वीस रुपये भैयाला टेकवले आणि दळण तोलून मापून सांभाळत ती तोल सावरत, खड्डे चुकवत चालू लागली, ती निघून गेली आणि अख्ख मार्केट चुकचुकलं, न्हाव्याकडे वेटिंगला बसलेले निषेध म्हणून दाढी न करता निघून गेले, चहाच्या टपरीवर शुकशुकाट झाला, जेष्ठ नागरिकांचे बसून बसून गुडघे अचानक दुखू लागले त्यांनीही काढता पाय घेतला, अस्लमला पंक्चर सापडलं एकदाचं

दुमा - याच एरियात राहते तर?

पमा - नाही तीन स्टॉप पुढे राहते फक्त दळण इथे टाकते 

दुमा - बरोबर  तिथे चक्की नसणार 

पमा - मूर्ख आहेस का, अरे याच एरियात राहते  

दुमा - बरं पुढचा प्लॅन सांग, आगेकूच कशी करायची ?

पमा - सिम्पल रे चक्कीवाल्याकडे जायचं आणि विचारायचं शलाका परब कुठे राहते ?

दुमा - का ?

पमा - का म्हणजे ?

दुमा - शलाका परब का विचारायचं ? तुला रोझ क्वीन ऋतुजा म्हात्रे दिसली होती ना?

पमा - नाही शलाकाच दिसली होती, तुला म्हटलं ना ती दिसली होती 

दुमा - ती ती काय मग ऋतुजा म्हात्रे  काय तो आहे का? (रागात )

पमा - अरे तुला शलाका आवडायची ना?

दुमा - आवडायच्या सगळ्याच रे पण ऋतुजा म्हात्रे खास 

पमा - खास पण हमखास नव्हती 

दुमा - थोडक्यात तू हगला आहेस, तेही डनहिल न ओढता

पमा - तू शलाका बरोबर फिरायचास ना? सगळे तुला चिडवायचेही 

दुमा - फिरायचो म्हणजे मैत्रिण होती माझी , मी दर वेळी सांगायचो तसं काही नाही, तर तुम्हाला वाटायचं मी मस्करी करतोय आणि खरंच काहीतरी लपवतोय, एवढा रोझ क्वीन, रोझ क्वीन म्हणतोय तरी त्या उसाचं चिपाड शलाकाची स्टोरी सांगत बसलास   

पमा - आपली आपली प्रत्येकाला रोझ क्वीनचं वाटते मला वाटलं तसंच असेल तुझंही

दुमा - नशीब अजून काही घोळ नाही घातलेत 

पमा - घोळ वरून आठवलं, ऋतुजाने एकदा मला विचारलेलं तुझ्याबद्दल 

दुमा - म्हणजे?

पमा - म्हणजे हेच जनरल तुझ्या आवडी-निवडी, तुझं कोणी आहे का वगैरे ?

दुमा - म्हणजे तिला माझ्याशी? माझ्यावर ? आय न्यू इट. पण हिंमत का नाही केली वेडीने

पमा - कारण मी सांगितलं 

दुमा - काय ?

पमा - कि मला वाटलं कि यु अँड शलाका आर सिंग इच अदर  

दुमा - काय? 

पमा - मला तेव्हा तसं वाटायचं 

दुमा - शलाकात नि तिच्यात, विस्तव का जायचा  नाही, याचं वास्तव आता समोर येतंय.  मला तेव्हा का नाही सांगितलं हे    

पमा - सांगणार होतो तो पर्यंत महेश आणि ती क्लोज आले होते

दुमा - महेश कुठनं आला मध्ये ?    

पमा - तिला तुझं कळलं नि तिचं भांडण झालं शलाकाशी, मग ती शांत राहायला लागली, मग महेश नि मी तिला चियर अप करायला जायचो, महेशने डाव साधला. मग पुढे पुढे तो एकटाच तिला चियर अप करायला जायला लागला   

दुमा - धन्यवाद माझ्या पहिल्या वहिल्या प्रेमप्रकरणात माझ्या प्रिय मित्राने अशी महत्वाची भूमिका बजावली तर, मंडळ आभारी आहे

पमा - सोड ना तुझं काय वाईट झालं, वहिनी बँकेत चांगल्या पोस्टवर आहेत, जेवणही रुचकर बनवतात अजून काय हवं 

दुमा - ती सध्या काय करत असेल रे? 

पमा - काही तुझ्या आठवणींनी हळवी वगैरे होतं नसेल, तिला तिची कामं आहेत आणि तुला तुझी. वहिनींनी येताना  दळणाचा डबा चक्कीतुंन आणायला सांगितलाय, नाहीतर त्या काय करतील याचा नेम नाही 

दुमा - बरी आठवण केलीस ती सध्या तेल लावत जावो, सध्या मला दळण नेणं महत्वाचं, जातो लगेच नाहीतर पाच मिनिटात फोन घुरघुरेल. तू भेट सवडीने संध्याकाळी हिशेब करायचाय जरा तुझा.

एकटा जीव सदाशिव - भाग १

"तू एकटा कसा काय पिक्चर पाहू शकतोस?" शक्य तितक्या त्रासदायक आवाजात तिने माझ्या तोंडावर प्रश्न चक्क फेकला.  मला तर कसले एक एक चू असतात जगात हे तिने मनात म्हटलेलंही ऐकू आलं. तो पर्यंत एकटं सिनेमाला जाणं मला नॉर्मल वाटत होतं.  आता मलाही ते उगाचचं अबनॉर्मल वाटायला लागलं. पण अशी प्रतिक्रिया मी मारी बिस्कीट कोणी मटणाच्या रश्श्यात बुडवून खाल्लं असतं तरी नसती दिली.  मला ते हेही इतकं अबनॉर्मल वाटत नाही. मागे एकदा कल्याणच्या मेट्रो जंक्शन मॉलमध्ये मॅकडोनाल्डचं आइस्क्रीम  पैजेखातर सॉस बरोबर खाल्लेलं.  काही पोटंबिटं बिघडत नाहीत. सगळ्या अंधश्रद्धा आहेत.   सगळं ठीक म्हणजे सगळं नॉर्मल. 

पण तरी असं का म्हणावं तिने.  असं म्हणजे 'असं' अशा पद्धतीने.  जनता आपसे जबाब चाहती है असं वाटायला लागलं राव.  आता लोकांना जे चित्रपट आवडतात ते त्यांना का आवडतात ते मला कळत नाही आणि मला जे सिनेमे आवडतात ते मला का आवडतात ते (मला आणि ) लोकांना कळत नाही म्हणून लोकंलोकं वेगळे जातात आणि मी अनोळखी लोकांबरोबर एकटा सिनेमा पाहतो. 'लय मोट्टा शाना हायिस' टाइप प्रतिक्रिया कोणी कितीही देऊ देत पण हे खरं आहे.  म्हणजे मी कुठला सिनेमा पहायचा हे लोक ठरवणार का? आणि ठिकाय ठरवू देत, पण लोकांचं ठरतं कुठे? ठरल्याप्रमाणे होतं कुठे? कोणी हाफिसच्या कामाने  दिल्लीला जातो, कोणाच्या मावशीच्या मुलाचं लग्न, कोणाची नव्याने सुरु झालेली ccd वारी, कोणाचा ब्रेकअप, कोणी जन्मजात कंटाळलेला. सिनेमेही पूर्वीसारखे आठवडेच्या आठवडे राहत नाहीत. ठिक आहे ठरवू देत जाऊ पुढच्या आठवड्यात असं म्हणण्याची मुभा नसते.  यांचे प्लान्स होइहोइस्तोवर सिनेमा थेटरातून निघून गेला काय घ्या. त्यातही सर्वानुमते टुकार सिनेमा ठरवायचा. आणि आपण काही सुचवलं तर हे बघ सिनेमा पाहणं महत्वाचं नाहीये सर्वांनी भेटणं महत्वाचं.  अरे मग मॉल आणि हॉटेलं कशासाठी आहेत. यावर,  नाही हॉटेलातही जायचं पण सिनेमा संपल्यावर.  एक ना धड.  त्यात एक  कोणीतरी महाभाग सिनेमा सुरु होऊन वीस मिनिटं झाली तरी उगवणार नाही.  ना मेसेज ना कॉल. आता येत नाही बहुतेक असं वाटत  असताना नेमका फोन खणखणार "आरे जरा बाहेर ये ना"  मग तिकटी कोणाकडे आहेत शोधा.  चुळबूळ चुळबूळ करा. मग एकदाच्या सापडल्यावर excuse me excuse me करत लोकांच्या चपला तुडवत महाभागाला शोधायला बाहेर या.  "किती मिस झाला?" "हे ते गाणं गेलं काय रे?" "टॉयलेट कुठे आहे?" अशा प्रश्नांना सामोरे जा. म्हणून एकटं जाणं कधीही ब्येष्ट.  तुमच्या सोयीचा सकाळचा स्वस्तातला शो. मस्त सायीदार चहा बनपाव घरी मारावा आणि सकाळचा शो पाहून दुपारच्या कोलंबीचा रस्सा, फ्राय पापलेटच्या तुकडीच्या जेवणाला घरी हजर. वहावत गेलं यांचं ते प्लानिंग नि गेटटुगेदर. 

मुळात एकट्याने  सिनेमा पाहताना तुम्ही सिनेमा पाहता. तुमच्या हृदयाचा पावभाजीचा तवा करणारी (गजहब का काय ते ढाणे म्हणतात नं  ते तसलं) ती असा मस्तपैकी अनारकली घालून मात्र तुमच्यापासून चार पाच खुर्च्यांचा अंतर राखून बसलेल्या माजोरड्या फर्स्टक्रशच्या नादात सिनेमाचा विचका होत नाही.  उगाच आपलं चार पाच मिनटांनी 'तिरपा कटाक्ष भोळा' च्या अपेक्षेने पहावं तर या  आपल्या आपल्याआपल्यातच. खिखी खुखू कानगोष्टी सगळं चालू पण तुम्ही आपले बघे.  भो मध्ये गेला पिच्चर लय झालं आता हे चार खुर्च्यांचं अंतर नाय इंटरवलात पास केलं ना … अशा विचारात असतानाच इंटरवल होतो.  आणि आमची नेमकी कॉर्नर सीट असल्याने पॉपकोर्न, सामोसे, कोक आणायला आम्हाला पिटाळलं जातं. ज्याचं कधी कोंट्री मिळतं कधी नाही.  आणि तिच्यासमोर सालं मागुही शकत नाही.  now talk logic for a change जर चार खुर्च्यांचं  अंतर ठेवून अशी फजिती होणार असेल तर एकटं गेलेलं काय वाईट.  सिनेमा चांगला असला तर पाहू नाहीतर क्राउड चांगली आहे का ते पाहू.  अगदीच काही नाही तर खुर्च्यांची अंतरं कमी होतील खात्रीलायक , लिहून घ्या.  तसंही तिरपे कटाक्ष न मिळाल्यास मिळतील ते कटाक्ष तिरपे मानण्यात यावेत असा नियम आहेच.  खरंच.  अग्निपथमधल्या  अमिताभ सारखं तिरपं बसल्याने पण फायदा होतो.  खरंच.          

मुळात एकटं सिनेमाला जाणं म्हणजे खर्च कमी.  चुकूनमाकून कोरीव भुवया ( ललनांच्या बरं)  तुमच्याकडे वळल्याच तर हाताची घडी घालून उजव्या मुठीचा हनुवटीला रुबाबदार टेकू देऊन किंचित आठ्या पाडून सिनेमा पाहतांना आपण किती अभ्यासपूर्ण वगैरे पद्धतीने सिनेमा पाहतो असा खोटा आव आणता येतो.  सिनेमा चांगला असेल की  नाही याबद्दल साशंक असल्यास स्टेरवेच्या बाजूला इनमिन एका रांगेत तीनचार सीट्स असतील असा एक छोटा चौकोन असतो तिथली जागा पटकवावी.  सिनेमा चांगला असेल तर सिनेमा पहा नाहीतर बाजूला 'भिगे होठ तेरे' रिपीट सोंग मोडवर सुरूच असतंच.  इंटरवलला "च्च . . . " "श्या .. " ऐकायला येतं (त्यांच्याकडून)   कधी कधी त्यांच्याकडे थोड्या थोड्या वेळाने बघत राहिलं तर काही अपवाद वगळता  ते अनकंफर्टबल होतातही, तेव्हा दुनियेला अनकंफर्टबल करणार्‍यांना आपण दोन एक सेकंद का होईना अनकंफर्टबल केलं या विजयी मुद्रेने मी पुन्हा सिनेमा पाहतो.                 

क्रमश:                                                                        

फर्स्टक्लास पमा

दुमा: तर पम्या सगळं लक्षात आहे

पमा: होय दुमा आज ट्रेनमध्ये 'दुमा'कूळ .. आपलं धुमाकूळ घालू

दुमा: धुमाकूळ? अजिबात नाही आज तुझा फर्स्टक्लासचा पहिला दिवस, आज मी तुला ट्रेन मधल्या फर्स्टक्लास प्रवासाची ओळख करून देईन, ट्रेन यायला अवकाश आहे, चालायचेच, राजाने मारले आणि ट्रेन लेट झाली तर तक्रार कोणाकडे करायची (पमा मख्ख) इथे हसणं अपेक्षित आहे, आजच्या पुरता मी तुझा शिक्षक आहे, आणि शिक्षकाच्या आणि बॉसच्या विनोदाला नेहमी हसून दाद द्यावी, जोक किती पानचट असला तरी, कळला नसेल तरीही टिपेच्या स्वरात हसायचं

पमा: हॅहॅहॅहेहेहे (मोठ्याने तोंडाचा आ वासून विचित्र पद्धतीने हसतो)

दुमा: ए ए ए अरे (आजूबाजूला बघून) अरे नय म्येरे सात नय हय .. अरे फर्स्टक्लास जवळ उभा आहेस जरा सुसंस्कृतपणे हसत जा की, बरं सांग आता पर्यंत आपण काय शिकलो?

पमा: सॉरी हा तूच म्हणालास टिपेच्या स्वरात आणि लोच्या मारला मी, तू मला आतापर्यंत बरच काही शिकवलंस, म्हणजे तिकीट खिडकीसमोर लोक रांगेत उभे असताना उसन्या आत्मविश्वासाने खिडकीसमोर जायचं, रांग लावायची नसते आपणं, मग पाठच्या गर्दीकडे शूद्र लुक द्यायचा, पाकीटातून हजारची करकरीत नोट काढायची, मन डगमगू द्यायचं नाही पास काढायचा हे पक्क झालंय ना? कंफर्टसाठी तीन पट दिले तर काय बिघडतं, दिर्घ श्वास हम्म्म ओके वगैरे ..., "फर्स्टक्लास सीसटी पर्यंत किती होतात ओ? मग डॉकयार्डपर्यंत? अच्छा चिंचपोकळीपर्यंत? बरं टू वे किती होतात?" असे निरर्थक प्रश्न विचारायचे आणि आधी ठरवलेला घर टू ऑफीस पास घ्यायचा, मग पासची ऑफीसमध्ये फुकटात झेरॉक्स काढायची आणि आणि त्वरित रिईम्बर्समेंटसाठी रिसेप्शनिस्ट मेरीला द्यायची, मेरी एखाच्या चुकल्या शुक्रवारी सुरकुत्यांचा गुलाबी टॉप घालते तेव्हा कसली दिसते ... गुड मॉर्निंग म्हणावं तर तिनेचं तिच्या तोंडाच्या चंबूतून निघालेल्या गुडमॉर्निंगने खरचं मोहरून जातो मी, वाटतं आता नोकरी सोडावी फिक्ड डिपोसिट तोडावं पीफ खरवडावा आणि हिला घेऊन गोव्याला टुमदार घरात ...

दुमा: अरे ए, काय शिकवलं तेवढं सांग म्हटलं तर तिकीटकाऊंटर वरून मेरीला उचलून थेट गोव्याला?

पमा: हेही कालचं शिकवलंस की

दुमा: तेवढं बरोबर लक्षात राहिलं? आधी फर्स्टक्लास झेपवा, मग पाहू मेरी झेपतेय का? ती बघ ट्रेन आलीच, घाई करू नको घाई नको अरे धक्का

पमा: दबाव दबाव ओ जा की आत किती जागा पडलीस बघतो काय असा ए?

दुमा: काय? काय करतोयस? सोड ना

पमा: अरे सु ... सु .. सुटली हीही गेली? साला जरा आत जातो तर आणि जागाही होती माहितीय

दुमा: फर्स्टक्लास आहे रे असं धक्का देऊ देऊन चढत नाहीत लोक, आणि आतले खेटूनच उभे राहतात असं करणं म्हणजे पैसा वसूल करणं वाटतं त्यांना, तीन पट पैसे देऊन कंफर्ट मिळाला नाही तर काय फायदा नाही का?

पमा: मग आपल्या कंफर्टचं काय? चार ट्रेन सोडल्या आपण इतक्यात कुर्ल्यापर्यंत पोहोचलो असतो

दुमा: जा मग जा सेकंड क्लासने जा (रागात)

पमा: रागावतो काय असा? बरं तू म्हणशील तसं .. आता सुसंस्कृतपणा सोडूयात की ट्रेन सोडूयात सुसंस्कृतपणे?

दुमा: मिळेल रे धीर धर, चल चल चल एक्सुज मी .. थॅंक्स बॉस (सुसंस्कृत पद्धतीने ट्रेनमध्ये चढतात)

पमा: मिळाली बाबा एकदाची, नोकरी मिळाल्यावरही एवढा खूष झालो नव्हतो जितका आज होतोय

दुमा: फर्स्टक्लासचा अनुभवच वेगळा असतो रे, ती चेंगराचेंगरी नाही घामाचा वास नाही

पमा: का? फर्स्टक्लासमधल्या लोकांच्या केसातून काखेतून अत्तराचे पाट फुटतात की काय गरम व्हायला लागल्यावर?

दुमा: तसं नाही रे, पण पफ्यूम्स वगैरे मारून येतात महागडी शर्ट वगैरे व्यवस्थित धुतलेले डिसेंट असतात रे लोक

पमा: आपण आत जाऊया का?

दुमा: नको इकडे असं दोन सीट्सच्या मध्ये उभे राहत नाही लोक

पम: ओहो कंफर्ट नाही का? लक्षात नाही माझ्या? च्यामायला या कंफर्टच्या? (तोंडात पुटपुटत)

दुमा: काय?

पमा: काही नाही राहूया की इथेच राहूया उभे (पमा खुणेने काहीतरी विचारायचा प्रयत्न करतो)

दुमा: काही विचारायचंय का?

पमा: (हळू आवाजात) ए अरे तो माणूस आपल्याकडे असा काय बघतोय? बायकांनी एखादीची नवी साडी वरूनखालून पाठूनपुढून न्याहाळावी तसा?

दुमा: (हसून) ते होय, अरे ह्याला फेमस फर्स्टक्लास लुक म्हणतात, म्हणजे इथे प्रत्येकाला वाटतं की त्याच्याजवळच तिकीट आहे आणि बाकीच्यांजवळ नाहीए

पमा: मग आपल्याकडे नाहीच आहे तिकीट (अख्खा डबा त्यांचाकडे 'कुठून कुठून येतात?' असा बघतो)

दुमा: कशाला लाज आणतोयस? पास आहे ना?

पमा: हा हा आहे आहे आहे पास आहे म्हणजे तेच ना तिकीट नाहीए ना?

दुमा: चल जागा झाली बसून बोलूया (लाजिरवाण्या प्रसंगातून हुशारीने काढता पाय घेत)

पमा: इथे चार सहज मावतील नाही? उगाच उभे राहिलो इतका वेळ?

दुमा: इथे फोर्थसीट बसत नाहीत

पमा: अं ... कंफर्ट?

दुमा: हो .. तेच

पमा: बरं मघाचंसारखं कोणी न्याहाळत असेल तर काय करायचं?

दुमा: ते अर्धच राहिलं नाही का? असं कोणी न्याहाळायला लागलं की तुझ्या खिशातला ब्लॅकबेरी बाहेर काढायचा, किंवा आयपॉडच्या हेडफोनशी उगाचच चाळा करायचा?

पमा: आणि असले प्रकार तुमच्याजवळ नसतील तर?

दुमा: तर सरळ बॅगेतनं इकोनॉमिक टाईम्स काढायचा

पमा: का?

दुमा: त्यांना पुरावा मिळाल्याशी कारण, त्यांना वाटलं पाहिजे की तू फर्स्टक्लासच्या लायकीचा आहेस

पमा: का चेहर्‍यावरून वाटत नाही?

दुमा: कदाचित

पमा: पुढच्यावेळी पासंच दाखविन त्याला?

दुमा: हा कपाळावर चिटकवून घे एक कॉपी, अरे तो काय टीसी आहे का पास दाखवायला?

पमा: मग तिकीट आहे की नाही याची त्याला काय पडलीय?

दुमा: स्वभाव असतो एकेकाचा, आपण वेगळे आहोत, आपला वरचा दर्जा आहे, सगळ्यांना फर्स्टक्लास परवडत नाही असा काहीतरी गैरसमज असतो त्यांचा

पमा: पण इथे साधे लोकही आहेत की सगळे कुठे टिपटॉप आहेत

दुमा: तेच ते कंपनी पास देते म्हणून येतात असा त्यांचा समज

पमा: शी म्हणजे स्वत्:चं डोकं प्रवासभर पोखरायचं आणि दुसर्‍यालाही न्याहाळत राहून अनकन्फर्टेबल करायचं

दुमा: सोड ना, पेपर वाचणार?

पमा: नको पेट्रोल म्हणा गॅस म्हणा काहीतरी वाढलेलं असेल, किंवा कुठला तरी मोठा घोटाळा असेल संध्याकाळी वाचेन निवांत उगाच दिवसाची सुरुवात आणखी खराब नको

दुमा: आणखी खराब म्हणजे?

पमा: सोड आता कुर्ला येईल उतरायचयं आपल्याला (कुर्ला येतं आणि पमा दुमा उतरतात)

दुमा: श्या किती गर्दी आहे नाही

पमा: गर्दीतली माणसं आपण गर्दी किती वेळ स्वत्:पासून दूर ठेवणार नाही का? म्हणजे बघ आत मारे आपण फर्स्टक्लासवाले, की पॅसेजमध्ये उभं रहायचं नाही, फोर्थसीट बसायचं नाही, पण उतरतो स्टेशनवरच ना? प्लॅटफोर्म एकच ब्रीज एकच, नुसतं आपलं मनाचं समाधान की प्रवास कंफर्टेवल झाला का तर बॅगेत प्लॅस्टिकचा कव्हरात जपून ठेवलेला फर्स्टक्लासचा पास आहे म्हणून

दुमा: बरं ऑफिसला जायचंय ना का इथेच उभा रहाणारेस? संध्याकाळी भेटू फर्स्टक्लासजवळ

पमा: नाही मी नाही येऊ शकत मी सेकंडक्लासनेच जाईन बाबा, मिळाला तेवढा कंफर्ट पुरे

दुमा: मर साल्या गर्दीतच मर

पमा: परफ्यूम, लॅपटॉप्स टॅबलेट यांच्यासोबतच्या प्रवासापेक्षा गर्दीतली घुसमट परवडली, दारावर कोणीतरी लटकलं आहे म्हणून आत भांडण करणारे आम्ही, 'हमको क्या पडी है?' ऍटिट्यूड पटतही नाही आणि पचतही नाही, एकमेकांना सांभाळून घेत प्रवास करतो आम्ही, हो भांडणं होतात ना अगदी तोंडी लावायला शिव्याही असतात कधीकधी, पण खेळीमेळीच्या वातावरणात सारं खपून जातं, कधी चिवड्याचं पाकीट उघडतं, कधी वाफाळत्या भज्यांची मेजवानी, कधी बुवांचं भजन, कधी दहावी-बारावीच्या निकालाचा पेढा तोंडात पडतो, म्हणूनच आमच्याकडे आयपॉड नाही की टॅबलेटस् नाहीत, गप्पाच इतक्या रंगतात की स्टेशन कधी येत कळत नाही, तीन च्या जागी चार बसतात शिवाय दोन बाजूने दोघांना मांडीवर घ्यायची तयारी, काय करू मला माझा कंफर्ट तिथेच गवसतो .. म्हणजे तो प्रवासाचा अनुभवच फर्स्टक्लास आहे यार

दुमा: ठिक आहे यार जशी तुझी मर्जी मी उगाचच तुला भरीला घातलं, पण मी फर्स्टक्लासनेच जाईन .. हा हवाबदल म्हणून करत जाईन डबाबदल अधूनमधून, चल चल यार उशिर होतोय, (दोघेही पादचारी पुलावर चढण्याच्या तयारीत, पुलाच्या पायर्‍यांवर बरीच गर्दी चेंगराचेंगरी) चलं ना भाय पाठी नको बघू, दे धक्का च्यामारी ह्यांच्या, ब्रीज चढतोय का @# *$>% ए

पमा: अब आया औकाद पे (दोघेही हसतात)

रिंग रॉंग रिंग

पमा - पहिला माणूस आणि दुमा - दुसरा माणूस यांच्यातला एक काल्पनिक संवाद

रविवार दुपार.
बोंबिल, जौला, मांदेलीचं सार भात खाऊन कोचावर बडिशेप चघळत झोपायच्या तयारीत पमा. तेवढ्यात फोन वाजतो. रिंग रॉंग रिंग रॉंग (रॉंग नंबरची रिंग अशी वाजते)
आळसावलेल्या अंगाने पमा फोन उचलतो.


पमा - हॅलो (ऐकणार्‍याला हॅलो ऐकल्याक्षणीच जांभई यावी असा हॅलो)
दुमा - हॅलो (विरुद्ध टोकाचा उत्साही हॅलो)
पमा - हॅलो (काही न सुचल्यामुळे म्हटलेलं हॅलो)
दुमा - हॅलो? (पहिला हॅलो ऐकू गेला नसेल किंव मघाचचा पलिकडून आलेला हॅलो हा भास असावा असं समजून केलेला, थोडक्यात confused hello)
पमा - हा हा हॅलो पुढे बोला (त्रासिक आवाजात)
दुमा - करपे आहेत का?
पमा - कुठला नंबर हवाय?
दुमा - नंबर नकोय करपे हवेत.
पमा - इथे करपे राहत नाही
दुमा - म्हणजे?
पमा - काय म्हणजे? मराठी कळत नाही का? करपे नय हय घरपे
दुमा - मी त्यांचा मित्र बोलतोय घाटकोपरहून ... ते अं पेस्ट कंट्रोलचं थोडं काम होतं ... त्यांनीच नंबर दिलाय, केर ऑफ नंबर दिलाय .. तर तुम्ही करपेंना बोलवाल का प्लीज?
पमा - अरे कोण करपे? (चढलेल्या आवाजात, प्लीजचा उपयोग शून्य)
दुमा - सदानंद करपे शिडशीडीत काळसावळेशे आहेत
पमा - तुम्ही कुठला नंबर फिरवलाय?
दुमा - मी मोबाईलवरून बोलतोय.
पमा - नाही नाही नंबर कुठला फिरवलात विचारलं?
दुमा - अहो तेच सांगतोय मोबाईलवर नंबर फिरवतात की दाबतात?
पमा - बरं कुठला नंबर दाबून माझं फिरवताय
दुमा - काय?
पमा - अरे नंबर कुठला दाबलास (आवाज शेवटला फाटतो सूफी गायकांसारखा)
दुमा - तुम्हाला तुमचा नंबर नाही माहिती मोबाईल एक दहा आकडी असतो, घरचा तरी पाठ हवा .. (शांतता) हॅलो?
पमा - झालं तुमचं? तुम्ही कुठला नंबर फिरव.. दाबलात ते सांगा मग मी तो चूकीचा की बरोबर ते सांगेन
दुमा - अरे वा नंबर चूकीचा म्हणणारे तुम्ही कोण? आणि करप्यांसारखा देव माणूस चूकीचा नंबर देईलच का?
पमा - अरे चू ..
दुमा - ओ
पमा - अरे चूक नंबर लिहून घेतांनाही होऊ शकते चूकीचं ऐकून, अपूर्ण ऐकून? आता केलंत तसं?
दुमा - पण त्यांनी कगदावर लिहून दिलाय
पमा - तुम्ही आणि करपे काय ते बघून घ्या, मी फोन ठेवतोय (वैतागून पमा फोन आपटतो)

(दुसर्‍या मिनिटाला परत फोन वाजतो)

पमा - हॅलो
दुमा - हॅलो
पमा - हं बोला
दुमा - सदानंद करप्यांशी थोडं ...
पमा - (दुमाचं वाक्य मध्येच कापत) अहो परत तुम्ही मलाच फोन केलात
दुमा - मी काय हौसेनं फोन करायला वर्गमैत्रिण आहे का तुमची? मला दिला तोच लावतोय माझी काय चूक?
पमा - मग माझी तरी काय चूक? कोण कुठला तो सदानंद करपे का ढरपे ..
दुमा - नाही नाही ढरपे नाही करपेच
पमा - कोणी का असेना तो तिकडे दुपारचा छान तंगड्या पसरुन झोपला असेल, आणि फुकटचा आम्हाला त्रास
दुमा - एवढे का वैतागताहात इनकमिंगला पैसे नसतात ना?
पमा - म्हणूनच फुकटचा त्रास म्हणालो ना? करपे इकडे नाहीत कळलय??? पक्क करून घ्या .. हा नंबर फिरवायचा
दुमा - मोबाईल आहे
पमा - दाबायचा नाही
दुमा - हॅलोहॅलोहॅलो ... हॅलो?
पमा - बोला (कंटाळवाण्या स्वरात)
दुमा - जरा नंबर तपासूयात का? दोन सात सहा
पमा - दोन सात सहा हा पुढे बोला
दुमा - दोन सात सहा दिड
पमा - दिड?
दुमा - दिड लीटर आहे, तीन पिशव्या फ्रिजमध्ये आहेत, नको आणूस अजिबात .. हॅलो सॉरी हं जरा .. हा दोन सात सहा तीन पाच दोन
पमा - पुढे?
दुमा - नकोय लवकर ये .. हा सॉरी बोला
पमा - नंबर सांगत होतात, पुढे सांगा
दुमा - कुठे होतो?
पमा - शेवटी दोन .. दोनच्या पुढे?
दुमा - दोनच्या पुढे सात, सातच्या पुढे सहा, सहानंतर पाच, पाच? नाही नाही पाच कसं असेल? पाच तीन नंतर आहे, त्याआधी सहानंतर तीन आहे.
पमा - अहो अहो दोन सात सहा तीन पाच दोन सात सहा तीन एवढा मोठा नंबर?
दुमा - माफ करा पुन्हा सांगू का? दोनच्या पुढे सात, त्याच्यानंतर सहा, सहानंतर पाच
पमा - राहूदेत
दुमा - राहूदेत कसं? दोनशे शहात्तर
पमा - तुम्ही शांत रहाल का प्लीज? मी माझा नंबर विसरेन
दुमा - तात्पुरता लिहून ठेवा बाजूला मग निवांत तपासून सांगा, मी करतो हवं तर पाच मिनिटांनी
पमा - तेवढं करू नका काय ते आत्ताच मिटवा .. तुम्ही असं का नाही करत?
दुमा - कसं?
पमा - करप्यांना उद्या भेटून पुन्हा नंबर घ्या?
दुमा - शक्य नाही, त्यांनी पेस्टकंट्रोलच्या कामासाठी सुट्टी घेतलीय, आज अक्चूली मी घर पहाणार होतो
पमा - मग पत्ता असेल ना तुमच्याजवळ?
दुमा - पत्ता आहेच ओ पण वेळ हवा ना?
पमा - म्हणजे घर पहायला वेळ नाहीये का तुम्हाला?
दुमा - नाही वेळ आहे पण दुपारचं असं लोकाच्या घरी जाणं प्रशस्त वाटतं नाही ना? तेवढी त्यांच्या सोईची वेळ विचारली असती फोन करून
पमा - केवढी काळजी
दुमा - नाही ओ नोकरदार माणसं, रविवरची एक सुट्टी, त्यात नेमकं दुपारचं आपण जा बरोबर वाटत नाही ना?
पमा - मग तिच काळजी थोडी आमच्याही बाबतीतही दाखवलीत तर
दुमा - मी काय आमंत्रणं धाडली होती का माझ्याशी बोला म्हणून?
पमा - एक मिनिट .. फोन तुम्हीच केला होतात
दुमा - मग उचललात का?
पमा - उचललात का म्हणजे? वाजू द्यायचा होता का? माझा फोन मी तो उचलेन, आपटेन, फिरवेन, दाबेन, जाळेन, बुडवेन काहीही करेन तुला काय करायचय त्याच्याशी?
दुमा - ही तुमची बोलायची पद्धत
पमा - रॉंग नंबरशी बोलायची पद्धतच नाहीये आमच्यात, एवढं बोललो ते नशिब समजा
दुमा - करप्यांना भेटून मी सांगणार आहे, चूकीचे नंबर देता तर निदान सुसंस्कृत आणि सुशिक्षित चूकीच्या माणसांचे नंबर देत चला
पमा - तेही चूकीचेच मागा, तुम्हाला बरोबर नंबर कोणी मागूनही देत नाही का? करप्याचा नंबर मिळाला तर आधी मला दे साल्याला रविवारी अडीज-तीनलाच फोन करतो.
दुमा - तुम्हीही पेस्ट कंट्रोलवाले?
पमा - असतो तर माझ्या डोक्याचं आधी केलं असतं, निदान माझ्या डोक्याला अशा मुंग्या आल्या नसत्या, ठेवा आता फोन (पमा फोन आपटतो)



संध्याकाळच्या सुमारास पमाचा फोन पुन्हा खणखणतो रिंग रॉंग रिंग रॉंग रिंग रॉंग रिंग रॉंग

पमा - हॅलो
दुमा - मी जाधव
पमा - कोण जाधव का? हा हा जाधव ... अं .. कोण जाधव?
दुमा - मघाशी दुपारी फोन केलेला?
पमा - करप्यांचा जाधव? अहो करपे नाहीयेत इकडे तुम्ही का अंत पहाताय?
दुमा - नीच माणूस
पमा - काय?
दुमा - करपे एकदम नीच माणूस, रेट काढला आणि काम दुसर्‍याला दिलं, झालेला व्यवहार ..
पमा - नंबर मिळाला म्हणजे बरोबर?
दुमा - नाही घरीच गेलो त्याच्या, काम चालू होतं पाहिलं डोळ्यांनी, हे परप्रांतीय लोक ..
पमा - इथे फोन करण्याचं प्रयोजन?
दुमा - नाही जरा त्रास दिल्याबद्दल
पमा - असू दे चालायचच
दुमा - सॉरीबिरी अजिबात म्हणणार नाही नंबर चूकीचा दिला त्यात माझी काय चूक? तुम्ही ते मुंग्यांचं काहीतरी बोलत होतात?
पमा - डोक्याच्या मुंग्यांचं ते त्रास, वैताग अशा अर्थी
दुमा - डोक्यात मुंग्या? काहीतरीच काय उवा असतील?
पमा - तुम्हाला कधी रॉंग नंबर आलाय का ओ?
दुमा - नाही
पमा - तुमचा नंबर द्या मला, मी रेल्वेच्या डब्यात ज्यूली, स्वीटी खाली तुमचा नंबर लिहून रॉंग नंबरची सोय करेन, मग तुम्ही ठरवा डोक्याला येतात त्या मुंग्या का उवा ते? Useless (फोन आपटतो)

भ्रमणध्वनी

माणसाच्या मूलभूत गरजा कोणत्या? अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण आणि मोबाईल. होय मोबाईलसुद्धा. नाही ही अतिशयोक्ती नाही. मोबाईल हा जणू प्राणवायूच बनत चालला आहे. मोबाईल ही काळाची गरज आहे, प्रवासात सोईचा आहे मान्य. पण बर्‍याचदा लोकांना मोबाईलचा वापर कसा करावा हेच कळत नाही. उदाहरणार्थ, जर शेजारी बसलेल्या माणसाला सतत कॉल्स येत असतील तर काहींचा स्वतःच्या मोबाईलशी चाळा सुरु होतो. अशा वेळेला नुसते वरवर रिंगटोन्स चाळून यांना कोण समाधान मिळतं देव जाणे. बर कपाळावरच्या आठीने यांच्या निर्विकार चेहर्‍यावरची माशीदेखील हलत नाही. फोनवर बोलतांना नेमकी आवाजाची पातळी काय असावी याची बर्‍याचजणांना जाणीव नसते. आपला आवाज आपल्या फोनच्या रिंगटोनपेक्षा तिपटीने मोठा असावा असा त्यांचा जणू नियमच असतो.

मागे एकदा एका मित्राबरोबर मी एका रेस्टॉरेंटमध्ये गेलो होतो. बार कम रेस्टॉरेंट होतं, पण रेस्टॉरेंट कम बार वाटत होतं. सहाजिकच हिरवळ नव्हती सोमरसाचे दरवळ मात्र होते. रापलेल्या चेहर्‍याची खप्पड माणसं, त्यांच्या समोर भरलेले ग्लास आणि खाद्य. एक गुजराथी शेटजी पाकीट घरी विसरल्यासारखा चेहरा करुन एकटेच पापलेट फ्राय चिवडत बसले होते. कुठे आगरी बांधवांच्या तोंडावर सरस्वती नाचत होती. एकटे वेटर सोडले तर कोणीही त्या रेस्टॉरेंटच्या इंटेरिअरला साजेसा वाटत नव्हता. नाना तर्‍हेची माणसं होती, आता माणसं होती म्हणजे मोबाईलच अस्तित्व जाणवल्याखेरीज थोडीच राहणार. एक तळीराम बर्‍यापैकी जमिनीपासून फूट-दिडफूट वर अधांतरी तरंगत होते. वेटरची भांडून झालेल्या या तळीरामांना बहुतेक आमचं आणखी मनोरंजन करायचं होतं. "हॅलोऽऽऽ" सगळ्यांना ऐकू जाईल इतक्या मोठ्यांदा ते बोलत होते, आणि कहर म्हणजे मोबाईल लाऊडस्पीकर मोडवर होता. "नॅऽऽऽय नो ... ऍक ..ऍकोन घे माआ लेत होयेल .. तू झोप.." "पुरे करा आता" एक थंड संवेदनाहीन आवाज, काही रोजच्या ऐकण्यातले आवाज असतात, जसा दार बंद केल्याचा "खट्ट" आवाज, किंवा चहाच्या कपावरचा चहाचा ओघळ टेबलावर सांडू नये म्हणून कप किंचीत बशीला घासून उचलतानाचा आवाज, असाच आणखी एक रुळलेला, थंड .. निर्जीव आवाज ऐकल्यासारखं वाटलं. "जास्त नाय ... बाबू झोप तू .. झोऽऽ हां .." "या बघू आधी थांबवा आता, टॅक्सी करा रात्र ..." "अरेऽऽ कॅ लहान हाय काय? .. झोप ना गप... साली ... कॅ .. ए कॅ ..कॅ बघतो तू ?" माझ्या डोक्यात साली शब्द घुमत होता. तळीरामांचं एव्हाना उरकलं आणि त्यांच विमान हेलकावे खात निघालं. फोन नंतरही बराच वेळ वाजत होता पण त्याच्या लेखी तो सायलेंट होता. थोड्यावेळाने त्याने आठ्या पाडत, भुवया ताणून अंदाज घेत फोन उचलला, पुन्हा मघाचचाच थंड आवाज. इतक्या थंड या कशा काय राहू शकतात. सहनशीलता, सोशिकतेचा कहर होती साली.

मला स्वतःला गाणी ऐकायला फार आवडतं. मी लोकसंगीत, भावगीत, नाट्यसंगीत, चित्रपटगीत अशा कुठल्याही प्रकारच्या गाण्यांचा आस्वाद घेऊ शकतो , पण कुठल्याही वेळेला मात्र नक्कीच नाही. विशेषतः जेव्हा बॉसने मला फैलावर घेतलेलं असतं. म्हणजे त्याचं होतं असं की बॉस माझ्या IQ पासून COMMONSENSE पर्यंत सगळ्याचं दुकान चव्हाट्यावर मांडतो. मी हे सगळं सहन करून राग गिळून कसाबसा बसमध्ये बसतो, आणि माझ्या बाजूचा इसम नेमका 'पहेले तो कभी कभी गम था' बसला ऐकू जाईल अशा आवाजात लावतो. अरे राजा तुला अल्ताफ राजाची भक्ती करायचीय तर खुशाल हेडफोन लावून कर की, आणि हेडफोन घ्यायचेच जर वांधे असतील तर मोबाईल तरी वापरत जाऊ नकोस. यांना काय बोलावं हेच कळत नाही, एकदा तर छशिट पासून वडाळ्यापर्यंत एका दर्दीने 'सात समंदर पार मे तेरे' हे गाण एक सात आठ वेळा तरी लावलं, पुढे पुढे तर पुढचं कडवं मलाच म्हणावसं वाटत होतं की "ओ जुल्मी मेरी जान तेरे कदमोंके नीचे आ गई" , कधी कधी प्रश्न पडतो की यांना ही गाणी खरच आवडतात की लोकांचा अंत पाहण्यासाठी ही असली गाणी लावतात? एकदा एकानं असचं तार स्वरात गाणं लावलं होतं, मी कधीचं ठरवलेलं की असा कोणी भेटला की त्याला झाडायचा. माझ्यातला angry young man जागा होत होता. "बॉस हेडफोनपे सुनोगे तो अच्छा होगा" असं म्हटलं अगदी शांतपणे. पण वारंवार सांगून त्यानं ऐकलं नाही. उलटपक्षी "तेरेको क्या प्रोब्लेम है?" असं आठ्या पाडून विचारलं मला. शाब्बास म्हणजे त्रास होतोय सगळ्यांना आणि याचा चेहरा असा की जणू त्याला लाखभर रुपयांचं मी देणं लागतो. लोक पूर्वी वैतागले की इंग्रजी झाडायचे, आता मराठीत पेटतात, thanks to Raj, "प्रॉब्लेम म्हणजे स्वतःचं बघितलं म्हणजे झालं, तुझी enjoyment होतेय रे पण इतरांना त्याचा त्रास होतोय त्याचं काय?" त्यानं निमूट गाणं बंद करून मोबाईल खिशात घातला. अख्खी बस माझ्याकडे बघत होती. म्हणजे नेहमी कोणी आवाज चढवल्यावर होतं तसच काहींचा मूक पाठींबा, काहींचे आगाऊ आहे कार्ट लुक्स, काही निव्वळ बघे शी काय यार आता आता कुठे मजा यायला लागली होती हे अजून चालायला हवं होतं निदान माझा स्टॉप येईपर्यंत असं म्हणणारे, काही फक्त समंजस प्रवासी जणू काही झालच नाही अस भासवणारे. मोबाईलचा त्रास कमी म्हणूनकी काय खोब्रागडेंनी बसमध्ये दूरदर्शन बसवलेत त्या दूरदर्शनच्या टुकार जाहिरातींमुळे हल्ली मला बस लागण्याची भीती वाटते.

माझी एक मैत्रिण तर मोबाईललाच चिकटलेली असते. अगदी घरातून निघाल्यापासून ते पुन्हा घरी पोहोचेपर्यंत तिच्या प्रियकराला सगळी माहीती पुरवत असते. म्हणजे ट्रेन मिळाली, बस पकडतेय, कॅन्टिनात चहा झाला, लेक्चर ऑफ आहे, वही विसरले, भूक लागली, सरांनी झापलं, पाऊस पडतोय, मित्र केक कापतोय, कावळा उडाला, कुत्रा भुंकला, च्युइंगम थुंकला, पेपर्स मिळाले, नखं कुरतडली, चप्पल लागली, भांडणं झाली, ती अशी बोलली, तो शहाणा आहे, पाणी साचलं, आईशी वाजलं, अय्या गंमत सांगायचीय राहिली, मी फोन ठेवतेय आता. असं अनाकलनीय, अवर्णनीय वगैरे काहीतरी चालू असतं. बरं फोन चालू असतांना एकीकडे आमच्याशीही बोलत असते. कसं काय जमत यांना बुवा आम्ही तर अजून लॅंडलाईनलाही तितकेसे रुळलो नाही. "हलाव कोन मंगता हय रे? नाय नाय येधर नाही रयताय? नंबर जरा देख के घुमाव ना" असे संवाद आता आता पर्यंत आमच्या तोंडी दिसत असत. नाही म्हणायला कधी कधी ही मैत्रिण काहीतरी 'महत्त्वाचं' मुलींच्या भाषेत 'तसलं' बोलायला रेंज नाही अस दाखवून एकटी थोडी दूर जाते. असं झालं की आम्ही तिची जाम खेचतो, संवादही ही आमचेच, कलाकारही आमचेच आणि दादही आम्हीच देतो. तिने जर हा ब्लॉग वाचला तर माझी काही खैर नाही, हा तिच्या प्रियकराची काही मिनिटांसाठी सुटका केल्याचं पुण्य मात्र नक्कीच पदरात पडेल.

माझा मोबाईल साधासा, जवळजवळ लॅंडलाईन. ना बिचारा गाणी गुणगुणत, ना रेडिओ लावत, ना फोटो काढत, ना शूटिंग करत, नाही म्हणायला साप आहे त्यात खेळायला. मित्रांना वाटतं माझा मोबाईल माझ्यासारखाच आहे म्युझियममध्ये ठेवायच्या लायकीचा. मीही ऐकून ऐकून घेतलं आणि सांगितलं त्यांना की एकदा चांगल्या पगाराची नोकरी मिळूदेत असा फोन घेईन ज्याला सरकता येईन पुढेमागे (slice का काय ते तसलं), ज्याची मानगुट पिळता येईल, ज्याला वहीसारखं उघडता येईल, जो मोठ्यांदा गळे फाडेल, तुमच्या लग्नाचे फोटो, विडिओ शूट, एवढच काय नाचायला लाऊडस्पीकर, हॅलोजनसुद्धा तो एकटाच बनेल, फंक्शन्स तर त्याचे एवढे असतील की जर वाजलाच चुकून तर पाच-सात मिनीटं मलाच समजणार नाही की तो उचलायचा कसा? आत्ता बोला

आरती अंतिम टप्प्यात असतांना घालीन लोटांगणला कोणाची कोंबडी पळावी, काव्य संमेलनात कोणाचा नगारा वाजावा, इतकच काय लेक्चर्स चालू असतांना कुणाचं खट्याळ बाळ हसावं, नाटक ऐन रंगात असतांना यांना रेतिवाला हवा व्हावा, कोणाच्या अंत्यविधीला तुतारी वाजावी, मुलगी बघायला जाताना काही ठरण्याअगोदर 'हाताला धरलया' म्हणत फोननं भावनाविवश व्हावं हे आणि असे अनेक किस्से आहेत एकट्या मोबाईलचे, ... आलोच वाजला बहुतेक ...