चुरापाव

but what about next line???

2011-07-09T01:22:00.000-07:00

विचारांची कारंजी उसळतात

शब्द शाई फासून स्वैर पळतात

प्रत्येक शब्दात जादू दडते

प्रत्येक ओळ चपखल पडते

पण काही तरी अडतं बुवा

बाकी असतं सगळं फाईन

श्या !! but what about next line???

अरे ये ना नेमक्या कुठल्या कुठल्या कोपर्‍यात शिरलायस?

मन डोकं खणून खणून दमलो अजून किती खोल रुतलायस?

आयला खरच असा अडून राहिलास तर मी पुरता थकून जाईन

हाड !! कागदाचे बोळे ... कपाळाला आट्या

god knows what about next line?

हो मघाशीच काहीतरी सुचलं होतं नेमकं तेव्हा फोन वाजला

अडलेला शब्दाची मिजास वाढली मग तो भलताच माजला

कानातोंडात अडकून पेन आता पाठ खाजवायला धावलं

पेनानेच पाठ दाखवली जेवढं लिहिलं तेवढं व्हावलं

आणखी किती वेळ हा आता असे नखरे दाखवत राहिल?

यार now what? nothing? then what about next line?

शब्द थोडे पुढे मागे घेऊन बघूयात काही जमतं का?

थोडासा ब्रेक घेऊन बघूयात वादळ थांबतं का?

घ्या पेनाचं टोपणही तुटावं?!! अजून किती वेळ जागा राहिन?

काय चाललंय काय? what about next line?

मिजासखोर अडून राहतात मग झोपायला उशिर होतो,

परिणामी रुमाल विसरतो,ट्रेन सुटते ..

आणि बॉसच्या बोलण्याने कान बधिर होतो

सुचला की मग कविता पुन्हा वाचाविशी वाटते

मनाच्या केबिनवर टकटक करून चक्क ऑफीसातही उभी ठाकते

ते डोळ्यातलं हसू, खुललेला चेहरा गैरसमज पसरवतात

लोकांचे कटाक्ष उगाचचं फुकटच्या पाकट लाजवतात

हे वेड जणू आता आयुष्यभर असंच छळत राहिलं

सारं एका प्रश्नापायी what about next line?

आहा!! शाब्बास बरा सापडलास, सुचलं बाबा पेन कुठंय?

कागदाचं चिटोरं? ते .. अ .. तिकडे? उडालं बहुतेक

रद्दी तपासली ..

वह्या चाळल्या ..

तात्पुरतं या औषधाच्या बिलावर लिहूयात,

बाकी कवितेचं चिटोरं काय आजउद्यात मिळून जाईलं

नाही मिळालं तर?

तर काय हाच प्रश्न कायम की what about next line?

- साद

उडती बातें ...

2011-07-03T05:09:00.000-07:00

माझ्याबद्दल दोन चार वाईटसाईट गोष्टी ऑफिसातल्या मित्राने (?) सांगितल्या तेव्हाचा संवाद -

"अच्छा? कौन बोला? मतलब तुम्हे कैसे पता चला?"

"नही .. ऐसेही उडतेउडते"

"देखो भैया हवा मे कई सारी बाते होती है, अब जो बात खुदके बलबुतेपे उड भी नही पाती, उडनेके लिए भी जिसे हवा का सहारा लेना पडता है भला उस बात को हम तवज्जू क्यो दे? चायसिगरेट के साथ लोग कई बाते करते है .. वही हवा मै .. उडतीउडती बातें .. देख कल एक और आंधी आएगी, बातों के पत्ते बिखर जाऐंगे, फीर बातें बातें रहे जाएंगी और आदमी आदमी"

आव्हान

2010-11-19T09:28:00.000-08:00

सूर्य माझा पाठलाग करतोय कधीचा

भांग विस्कटलाय, चेहरा रापलाय

पाठीला स्पर्श जाणवतोय ओघळणार्‍या घामाचा,

त्यांनी दिलय कधीही पूर्ण न होणारं टारगेट

आव्हान नावाचं झगझगीत लेबल लावलय त्याला

रोजीरोटी टिकवायचाच वैताग आहे साला

महिना अखेरीला पगार हवाय आव्हान पूर्ण करा

बॉसच्या तावडीतून सुटायचय आव्हान पूर्ण करा

मॅनेजर व्हायचय आव्हान पूर्ण करा

विदेशात जायचय आव्हान पूर्ण करा

अगदी श्वास घ्यायचा असेल तरी आधी आव्हान पूर्ण करा

टारगेट अचिव्ह केल्याशिवाय मरायचीही उसंत नाही

हार्बर-वेस्टर्न-सेंट्रल फिरतोय दिशा दाही

आज मोजमाप झालं सार्‍यांचं

घामाच्या .. अश्रूच्या प्रत्येक थेंबाचं, आणि लोकलच्या वार्‍यांचं

मर मर मरून टारगेट पूर्ण होता होता राहिलं

प्रत्येकाने मिळेल त्यामध्येच स्वत:चं हित पाहिलं

सहनशक्ति संपल्यावर थोडा आवाज चढा झाला

भुवया उंचावल्या, ओठ थरथरले आणि मोठ्ठा राडा झाला

आमच्या टारगेट मधून बॉसही त्याच्या नावावर काहीतरी खपवतो

साला आम्ही फुकट झक मारतो नि रक्त आटवतो

तरीही त्यांना हवी होती प्रत्येक मान खाली

माझी मात्र चीड बोलण्यातनं व्यक्त झाली

काम साधून झाल्यावर सगळ्यांदेखत लाथाडलं

नोकरी गेली वर क्रेडिटही ओरबाडलं

म्हणून इथे बसलो येऊन

हातात थंड बियर आणि डोळ्यात जळते निखारे घेऊन

एक सीप . . .

इथे कठड्यावर जाणवतोय फणफणारा वारा

कित्येक दिवसात असा निवांत बसलोच नाही

सतत कसलं तरी टेन्शन, सतत कुठे तरी पोहोचायची घाई

एक सीप

अजून दारु पिताना आठवतो आईने देवाजवळ लावलेला दिवा

अगरबत्त्यांची उद, आणि धूर

तोच धूर दिसतोय आता, .. इथे?

आता डोळे भरून रडावंसं वाटतंय ..

एक सीप

नोकरी लागली तेव्हा उड्या मारलेल्या आनंदात

त्या उड्यांचंच कर्ज झालंय जणू

नोकरी गेलेल्याकडून कर्ज फेडण्याची आशा?

एका उडीत फिटेल कर्ज आयुष्यभरचं ..

एक सीप

आईचा निरांजनाने उजळलेला चेहरा,

बाबांची आरामखूर्ची,

ताईचे कानातले, टिकल्या ..

एक सीप

केरसुणी, किचनमधले पितळेचे तीन डबे

माळ्यावरची धुळीत पडलेली बॅट

कपाटावरची फुलांची नक्षी

मोराचा पडदा ..

एक सीप

कुंडीतली सदाफुली,

घरामागचा पारिजात

मोडकी सायकल

सगळं डोळ्यासमोरून गेलं ..

आवडीच्या काही जागा, काही माणसं, काही घटना आठवून पाहिल्या

आयुष्याला काही भाग मुद्दाम वगळला या द्श्यपटलातून ..

शेवटचा जळजळीत सीप

टिन भिरकावला

कठड्यावर उभा राहिलो

काही सेकंदांसाठी गरुडाचं बळ जाणवलं पडलेल्या खांद्यांना

पण आता पूर्वीसारखी आकाशाची ओढ नव्हती

उलट समोरची खोल दरी जवळची वाटत होती

आता फक्त दरीतल्या थंड काळोखात निजायचं होतं शांतपणे

आज समजलं

आयुष्य नावाचं आव्हान संपलं ...

- साद

'खो'च्या आयचा घो

2010-10-23T09:26:00.000-07:00

सर्वप्रथम अपर्णाने दिलेला खो मी गांभीर्याने घेतल्याबद्दल मी सर्वांची माफी मागतो (मला हायपर लिंकही जमतं, पण कशाला उगाच एखाद्याचे हिट्स वाढवा.) कुठला खो? अहो तो नाही का इ.स.पू.1245 साली दिलेला, हसू नका तारखेचे पुरावे आहेत माझ्याकडे. त्यांना पुरा इकडे बघा काय तोडलेत आम्ही.

भाषांतराचा हा खो म्हणजे माझ्या ब्लॉगची गोगलगाय दौड रोखायचा एक कट होता (आरोपी अपर्णा हाजीर हो) माझ्या भाषांतराची कुर्‍हाड कोणत्या दुर्दैवी कविवर कोसळतेय याची मलाही उत्सुकता होती. पण सगळे सुखरूप आहेत. तरी एक कविता कचाट्यात सापडलीच. ही जॉनी जॉनी लहानपनी तुमच्यातल्या बर्‍याच कोनी कोनी ऐकली असेलच? म्हणूनच मुद्दाम मूळ कविता मी पोस्ट करत नाही.

लहानपणी जॉनी जॉनी ऐकताना वाटायचं यांचा बाप जाम शॉलेट हाये. खोड्या पचवायची सहनशक्ती हल्लीच्या पालकांमध्ये प्रमाणापेक्षा जास्त दिसते. असो तर ही कविता आपल्याइथे काही घरांत कशी झाली असती ते मांडायचा मी प्रयत्न केलाय. आता पुरेशा प्रमाणात बडबड झालेली आहे, पण थांबा इतक्यात जांभई देऊ नका भाषांतर संपायला अवकाश आहे राखून ठेवा शेवटच्या कडव्यापर्यंत.

मराठी जॉनी जॉनी:

गणू गणू

गणू गणू

हो बाबा

साखर खाल्लीस?

नाय बाबा

खोटं बोलतोस?

नाय बाबा

उघड पाहू तोंड

आ आ आ

गधड्या शिंच्या रांडेच्या या वयात ही थेरं

.... (बाबा गणूचं मारून मारून गोणपाट करतात)

गणू !! गणू?

ऊं बाबा

... सुजलास का रे?

उ .. उ .. ब .. भ्म्हाSSSSSSSSSSSSSSऽ :(

- साद

मरीन ड्राईव्ह - एक हक्काचा कठडा

2010-08-21T10:22:00.000-07:00

त्यादिवशी कितीतरी दिवसांनी वेळ काढून मरीन ड्राईव्हला गेलो. रटाळ दिनक्रम थोडा रंजक करायची लहर आली. कॅमेरा बॅगेत होताच ऑफिसमधल्या सरांच्या फेअर वेल चे फोटो काढायला घेतलेला. तीला फोन केला आणि सात वाजेपर्यंत चर्चगेट गाठण्याचं कबूल केलं.

संध्याकाळ होती आणि वातावरण ढगाळलेलं होतं. फणफणणारा वारा, उधाणलेला समुद्र आणि गच्च भरलेलं आभाळ. अशावेळी उगाचच आयुष्यातली खुसपटं काढून उगाळत बसायची बहुतेक जणांची सवय असते. पण सूर्योदयाच्या वेळी समोरचं सारं बघता बघता बदलतं. क्षणा क्षणाला समोरच्या नजार्‍यात आणि स्वत:च्या नजरेतही बदल होत जातात. सारं धुरकट, अस्पष्ट ... थोडं अंधुक होत जातं. तास दोन तास बसलात पण नक्की पाहिलत काय? असं कोणी विचारलं तर काहीच सांगता येणार नाही. "बसलो होतो .. मस्त वाटलं .. शांत वाटलं" असं तुटक तुटक काहीतरी सांगावं लागेल. म्हणून मी जराही वेळ न दवडता कठड्यावर बसायच्या आधीच या बदलांचे फोटो क्लिकायला सुरवात केली. या कठड्याचंही वेगळंच तंत्र. लांबच्या लांब आहे हा कठडा, माणसांनी फुललेला असतो संध्याकाळचा. या कठड्यावर समुद्राच्या दिशेने तोंड करून पाय मोकळे सोडून बसायचं आणि पाठ करायची मागच्या रस्त्याकडे, गोंगाटाकडे, घटनांकडे, दिवसांकडे, आठवड्यांकडे, महिन्यांकडे, वर्षांकडे, सार्‍या जगाकडे. फार प्रयत्न करावे लागत नाहीत, ह्या सलग एकसंध कठड्याने तुमच्यापुरता वेगळा भाग राखलेला असतो तुमच्यासाठी, मोठ्या मायेने. तुम्ही एकटेच असता मग कठड्यावर सगळ्यांपासून दूर. वार्‍याचा झोत केसांतून, चेहर्‍यावरून जात असतो. काहीही न बोलता मन हलकं होत असतं. दूरवरची कुठलीतरी एक लाट नजरेत पकडून ठेवावी, आणि नजरेनेच तिचा पाठलाग सुरू करावा, एका लयीत वरखाली होणार्‍या सळसळत्या पांढर्‍या फेसाळ तिने थेट डोळ्यासमोराच्या खडकाला घट्ट आलिंगन देईपर्यंत. मेडीटेशनच म्हणा ना एक प्रकारचं, पण ते डोळे बंद वगैरे करणं नाही, दिर्घ श्वास घेणं नाही की "कसलाही विचार नकोय, शांत .. हम्म ... शांत" असं मनाला कृत्रिमपणे बजावणंही नाही. पण इफेक्ट काहीसा तसाच.

सुरुवातीला इथे थोडं विचित्र वाटतं, अठरापगड जातीची माणसं बघून, प्रेमी युगुलांचे चाळे बघून, फेरीवाले, आणि मेणचट कपड्यातले भिकारी बघून, डोक्यावर हात ठेवणारे "बाबा/बेबी मा बाप का नाम रोशन करना" असं म्हणणारे छक्के बघून, पण नंतर या कठड्याचा लळा लागतोच. इतकी वाईट नसतात भोवतालची माणसं. कधी कुणी श्रीमंत तरूणी आपल्या राजबिंड्या कुत्र्याला फिरवत असते, एखादं मध्यमवर्गीय कुटुंब मोठ्या हौसेनं मरीन ड्राईव्ह बघायला आलेलं असतं, कॉलेजच्या पोराटोरांचा ग्रुप मनसोक्त बागडत असतो, कधीकधी आजी आजोबाही वॉक घेत असतात, आजोबांच्या जाड काचेच्या चष्म्यामागचं 'सुहास्य तुझे मनास मोही' माझा चष्मा चटकन टिपतो. थोडक्यात एक वेगळी संध्याकाळ अनुभवायला मिळते. थोडं मळभ असेल तर ही 'कठडा मैफल' तास दिड तास सहज रंगते. मग हळूहळू चमचमती चंदेरी रात्र या केशरीच्या कुशीत शिरु लागते, बेमालूम मिळते. मिणमिणत्या दिव्यांच्या नाजूकसा क्विन्स नेकलेस दिसू लागतो. मोठमोठ्या इमारती दिमाखात दिव्यांच्या रोषणाईचा साज लेवून समुद्राच्या थरथरणार्‍या आरशात आपलं प्रतिबिंब न्याहाळत, आपल्या उजव्या भुवईवरची एक अल्लड बटींची लड आपल्या चाफेकळी बोटांनी हलक्या लटक्या तोर्‍यात उलगडत उभ्या असतात. समुद्राच्या लाटा मंदावतात. आकाशही आवासून पाहत असतं. कुठेतरी पियानो वाजतो खरा आणि लाटांचा बॉलडान्स सुरु होतो. रात्र अधिक गडद होत जाते तसतसे नवनवे रंग मिसळत जातात. गर्दी तुरळक होत जाते शेवटी समुद्राला, रस्त्याला, आकाशाला, इमारतींना, दिव्यांना एकांत हवाच ना?

तीन किलोमीटर लांब समुद्रकिनारा असलेला हा मरीनड्राइव्हचा हा भाग जगातल्या महागड्या भागांपैकी एक आहे. इथल्या आर्ट डेको बिल्डिंगस या भागाची शोभा द्विगुणीत करतात. पारशांनी 1920 सालाच्या आसपास त्या बांधल्या आहेत आणि अमेरिकेच्या मियामी शहरानंतर इतक्या मोठ्या संख्येने आर्ट डेको बिल्डिंगस असण्याचं भाग्य या भागाला लाभतं. आणि अशा भागात माझ्यासारख्या चाकरमान्याची हक्काची जागा ... हक्काचा कठडा असण्याचं मला फार अप्रूप वाटतं.

तो चणेवाला आहे ना तिथेच कठड्यावर मी बसलो होतो. दुपारचे साडे अकरा झाले होते. या बाजूला काही काम निघालं की माझ बूड मरीन ड्राइव्हला टेकलंच समजायचं. साडे दहाचा इंटरव्हू होता. फार बेसिक प्रश्न विचारले त्यांनी ज्यांची मी धड उत्तरंही देऊ शकलो नाही. पुढच्या वेळी (?) नीट होईल सगळं असं मनाला बजावायचो. आतासा मनाला समाजावूनही वीट आला होता. "we will let you know" चा अर्थ माझ्यासाठी एकच होता. डोक्यातल्या गुंत्याप्रमाणेच टायची गाठही सुटता सुटत नव्हती. टाय जोर लावून ओढला गाठ लहान लहान होत गेली, टायचे दोन टाके तुटल्याचा कटकट असा आवाजही झाला. शेवटी वैतागून गळ्यातनं तो चुरगळलेला टाय काढून बॅगेत कोंबला. मला कॉलर नीट करायचंही भानही नव्हतं. मान आणि खांदे खाली गेलेल्या माणसाने कॉलर ताठ ठेवून चालणं फार विचित्र दिसतं. मणामणाची चार पावलं चालल्यावर कॉलर नीट केली. सगळं आतल्याआत दाबून चेहरा गर्दीतला एक करून घेतला, आणि या कठड्यावर येऊन बसलो. दुपारचे साडे अकरा वाजले होते. तो चणेवाला आहे ना तिथल्याच कठड्यावर भूतासारखा समुद्राकडे थंड नजरेने पाहत बसलो होतो. त्याने दखल घेतली नाही की विचारलंही नाही काय झालं? त्याने विचारलं नाही मग मीही सांगितलं नाही. मला हेच तर हवं होतं कोणी काही विचारू नये ना आता ना नंतर, ना इंटरव्हूबद्दल, ना नोकरीबद्दल, करियर किंवा फ्यूचर बद्दलही .. कशाबद्दलही. एक एक लाट माझ्याजवळ येऊ लागली, वारा चुचकारू लागला. "Sympathy दाखवतायत साले, गप गुमान तुमचं काम करा साल्यांनो, काय भिकेला लागणार नाहीए मी" असं काहीबाही मनातल्यामनात किंचित ओठांची थरथर करत पुटपुटलो. मात्र त्यांनी त्यांचं काम चोख केलं. माझा राग, निराशा सगळं कमी होत गेलं काही मिनिटांत. आयपॉडवर दोन एक गजल्स ऐकल्या बेफिकिरीच्या मूडमध्ये. घरी कॉल करून सांगितलं की " 'बरा गेला' नंतर कळवू म्हणतायत, दिड पर्यंत येईन जेवायला." पाकीट तपासलं. फाऊंटनला घासाघीस करून एक दोन पुस्तक घेण्याइतपत होते. निघायला हवं. त्या हरामखोरांना जाता जाता थॅंक्स म्हणालो. Sympathy दाखवत होते साले.

इथे आलं की आठवणींच्या लाटा मनाच्या दारावर आदळत राहतात, तसं दार उघडून जुनं उगाळत बसायची आपली सवय नाही :) पण लाटही किती हट्टी तेवेढ्यातल्या तेवढ्यात दाराखालच्या फटीतून येऊन हळूच पायाचे तळवे भिजवून जातेच, आता भिजलोच आहे तर येऊ देत दुसरी लाट. येण्यार्‍या लाटेची चाहूल जाणवतेय, पायाची बोटं लाट येण्याआधीच अंग मागे सारत हुळहुळण्याची पूर्वतयारी करताहेत, आक्रितच पाय लाटेच्या वाटेकडे डोळे लावून बसलेत जणू.

सुख

2010-08-04T08:44:00.000-07:00

... मी येतो म्हणत डोळ्यासमोरून सुख गेलं निघून
निरोप देताना सुखाला मन आलं भरून
सुखाला म्हटलं जा सांभाळून जा नीट घरी
हसत रहा सुखात रहा निदान तू तरी
माझ्याबरोबर तू अगदी विसंगत वाटायचास
मी कारणाशिवाय चिंतातूर तू विनाकारण हसायचास
सुख सोबत असलं की आपली दुःख वाटतात मोठी
तरी सुखात आहोत अशी समजूत घालतो खोटी
तुझ्या सोबत असण्याने काही मनात सुख पाझरणार नाही
तुझ्या हसण्याने काही मी माझ्या दुःखाची कारणं विसणार नाही
काल तुला पायर्‍यांवर रडताना पाहिलं
हसणं कानात शिरलं नसेलही पण रडणं मला लागलं
थोडं विक्षिप्त आहे माझं वागणं
पण मला जगू दे माझं जगणं
तू हरलास मला सुखी ठेवायला असं समजू नकोस
खरं तर मीच हरवलेत असे बरेच क्षण माझ्या हातून
तू जा निघून कारण सुखी व्हायचंच नाहीए मला
मी रिचवत राहीन एकटा हा फसफसणारा प्याला
जा निघून नाहीतर उगाच गुंतत जाशील
धड सुखात नाही
धड दुःखात नाही
असा फसफसणारा प्याला बनून राहशील

- साद

पावसाळी गच्ची

2010-07-26T08:48:00.000-07:00

काल माझ्या नविन कॅमेर्‍याचं नशिब फळफळलं, माझ्यासारख्या आळशाला चक्क दोन जिने चढून गच्चीत जाऊन कॅमेर्‍यासोबत प्रयोग करावेसे वाटले. अशी फेफरं मला अधेमधे येतात, बरच काहीबाही टिपण्याचा प्रयत्न केला, फोटोग्राफीची विशेष माहिती नाही पण क्लिकायला मस्त वाटतं. जास्त बोलत नाही तुम्ही ही फोटोग्राफी (उप)भोगा

नव्या नव्या छपरावरचं कोवळं शेवाळ तुकडा दिसतं

हे कोणाचं बरं बालपण उन्हापावसाचं गच्चीत गंजत पडलय?

ऐटदार

कसलेही फोटो काढतंय कार्टं, वर म्हणे याला म्हणतात आर्ट

ही शिडी थेट पावसाच्या पोटात जाते

टेक्शर मस्त आहे ना?

कच्चा कोपरा

बांबूचे घर, बांबूचे दार

हुप्पे

हिरवा कठडा

टाइस्लच कोलाज

खोळंबलेलं बांधकाम

जब प्यार किया तो डरना क्या

घन ओथंबून आले

शेजारची इमारत, वर गच्च आभाळ आणि आजूबाजूला गच्च गच्च्या, पावसाळी

झिम्माडी जम्मत

2010-07-23T11:10:00.000-07:00

झिम्माडी जम्मत
गम्माडी गंमत
ढगांनी काळोखी केली
झिम्माडी जम्मत
गम्माडी गंमत
पानांची आंघोळ झाली

झिम्माड्या नगरीचा
राजा वेडा झाला
वार केले सपासप
झाडे निथळली,
रस्ते तरारले,
सारे खुले आपोआप
वार्‍यात गारात
झिम्माड्या तोर्‍यात
मज्जा या सरींनी केली
झिम्माडी झम्मत
गम्माडी गंमत
ढगांनी काळोखी केली

झिम्माड्या नगरीच्या
काऊचा चिऊचा
झाडाचा निसर्ग झाला
अंकूर फुटले,
सारेच नटले,
कसला हा संसर्ग झाला,
रानात वनात
फुलात पानात
रंगांची उधळण झाली
झिम्माडी जम्मत
गम्माडी गंमत
ढगांनी काळोखी केली

कुठल्याश्या डबक्यात
मोठ्या उत्साहात
दगड बुडूक झाला
तरंग उठले,
हसू ते फुटले,
चिंता त्या गुडूप झाल्या
पावसाचा नाद
रिमझिम अल्हाद
भलती जादू घडोनिया गेली
झिम्माडी जम्मत
गम्माडी गंमत
ढगांनी काळोखी केली

-साद

आपला लाडका गॅरी

2010-06-07T08:55:00.000-07:00

ऑफिसातनं घरी येऊन मी पेपर चाळत बसलो. तेव्हा खूप वर्षांनी एक ओळखीचा चेहरा दिसला, म्हणून खूप उत्साहात बातमी वाचायला घेतली पण सारा उत्साहच मावळला. गॅरी कोलमनचं 26 मे च्या बुधवारी घरात पडण्याचं निमित्त होऊन निधन झाल्याची ती बातमी होती. हा गॅरी कोलमन आणि माझं नातं तसं जूनं. लहानपणी त्याची 'डिफरण्ट स्ट्रोक्स' नावाची मालिका मी न चुकता पहायचो. त्यातला ठेंगणासा, गोबर्‍या गालांचा, कुतूहलमिश्रित डोळे घेऊन वावरणारा व्दाड आणि उत्साही अर्नाल्ड नावाचा चिमुकला मला टिव्हीसमोर खिळवून ठेवायचा. हा अर्नाल्ड म्हणजेच गॅरी कोलमन. त्याच्या उत्स्फूर्त अभिनयाने आम्हा सार्‍यांना ताजतवानं करायचा. मी पाहिलेलं 'डिफरण्ट स्ट्रोक्स' ही हिंदीमध्ये भाषांतरीत केलेली मालिका होती. मूळ मालिका माझ्या जन्माच्याही अगोदर अमेरिकेत प्रदर्शित झालेली. तरी ही मालिका बघताना काही वेगळं बघतोय असं जाणवायचं नाही. हे विदेशातलं 'जाम भारी' वगैरे आहे असं वाटायचं नाही. गॅरी कोलमन आमच्यापैकीच वाटायचा, अगदी आमच्या शाळेतल्या वर्गातल्या बाकाबाकावर बसणार्‍या मूलांइतका आपल्यातला. अमेरिकेतल्या तुफान लोकप्रिय असलेल्या मालिकेचा तो स्टार आहे हे फार मागाहून कळलं.

निसर्गातली प्रत्येक गोष्ट ही त्या विधात्याची कलाकृतीच, गॅरी कोलमन ही कलाकृती रेखाटताना विधात्याने जणू निराळे स्ट्रोक्सच कॅनवासवर रेखाटले. विनोदी अभिनेत्यांचा व्यक्तीगत आयुष्याला असलेली दु:खाची किनार याच्याही आयुष्याला होती. मूत्रपिंडाच्या विकारामुळे त्याची वाढ खुंटली, ज्यामुळे त्याची उंची चार फूट आठ इंचाच्यावर गेलीच नाही, पैशाच्या गैरव्यवहाराबद्दल त्याने त्याचे आईवडिल, वकील आणि कायदेविषयक सल्लागार यांना कोर्टात खेचलं होतं. 2007 मध्ये तो शॅनॉन प्राइसही विवाहबद्ध झाला.
या नात्यातही घटस्फोट होता होता राहिला. हे आणि असे त्याच्या जीवनाचे अनेक पैलू बातमी वाचता वाचता समोर आले.

माझ्या मावसभावाला घड्याळ कळायचं नाही, एकदा त्याला मी विचारलं मग शाळेत किती वाजता जातोस, त्याने उत्तर दिलं "ती काळ्या मूलाची सिरियल संपली की म मी तयारी करतो" इतका हा पठ्ठ्या आमच्यासारख्या बच्चेकंपनीच्या दिनचर्येचा भाग झालेला.

बातमीबरोबरचा जवळपास पासपोर्ट साईजचा तो फोटो, आणि त्या चेहर्‍याचे भाव मला त्या अवस्थेतही ताजतवानं करून गेले. मित्रा जिकडे असशील तिकडे नक्कीच आनंदात असशील. हास्याची कारंजी उडवत असशील. तुला विसरणं शक्य नाही.

फोटो जालावरून साभार.

अनुभवले चांदणे मी...

2010-03-23T08:10:00.000-07:00

अनुभवले चांदणे मी... अमावस्येच्या राती...
वार्‍यातही स्थिर तिच्या नयनांच्या ज्योति
बावरतो चपापतो खट्याळ तो वारा
चमचम चंदेरी हासे नभातून तारा
वार्‍यासवे, तार्‍यासवे बहरली प्रिती
अनुभवले चांदणे मी... अमावस्येच्या राती...

सत्याच्या क्षितिजी नाही विचारांचे थवे
सत्य जणू स्वप्नमय स्वप्न एक व्हावे
चंद्राच्या गाली आता हसू लागे खळी
आणि चांदण्याचे प्रतिबिंब लोचनांच्या तळी
थेंब थेंब निथळला ... थरारल्या ज्योति ...
अनुभवले चांदणे मी... अमावस्येच्या राती...

- साद

चुरापाव vs चोरपांड्या

2010-02-20T06:41:00.000-08:00

एक चोर आपल्या चुरापावचे लचके तोडून शेजारच्या गल्लीत विकतोय असं आम्हाला समजलं. "अच्छा काय चोरलं? कविता का? बरं" असं नेहमीसारखं वाटलं मला. आता काही दिवसांनी आपलीच कविता आपल्याला मेल येणार हे सांगायला ज्योतिषाची गरज नव्हती. मित्र म्हणाले झाप त्याला. झापणे आपल्याला झेपणे नाही, पण म्हटलं निदान ही कविता माझी आहे असं सांगूयात त्या चोराला. पण उत्तर आलं "थिंक बीफोर सेईंग एनिथिंग". च्यायला म्हटलं हा प्रकार जाम धमाल वाटतोय. याची भन्नाट पोस्ट होऊ शकते. झापू तर शकत नाही निदान चोराला डिवचून डिवचून त्याच्या मनातलं बाहेर येतय का? किंवा त्याचं मन बदलता येतं का? पाहूया. पण झालं उलटंच आमच्यापैकी कोणीही मागे हटेना, करता करता या वादाची एक साखळीच तयार झाली. दरम्यान मी ह्याची उत्तरं वाचून इथून तिथून माहिती मिळवून चुरापाववर कॉपी हा प्रकार बंद केला. विरोधाभास म्हणजे कॉपी पेस्ट बंद करायला लागणारा कोड मी कॉपी पेस्टच केला. तरी आताही चुरापाव सुरक्षित आहे असं मी म्हणणार नाही. मला हे सारं जसच्या तसं लोकांसमोर यावं असं वाटलं, माझे वादातले सगळे मुद्दे बरोबर असतीलच असं नाही, प्रसंगी मी उद्धटही वाटतो, पण जे काही आहे ते चुरचुरीत आहे. करा मग सुरुवात.

7th Feb. 2010 प्रसाद साळुंखे
सदर कविता माझी आहे. ब्लॉगवर ठेवल्याबद्दल आक्षेप नाही, पूर्वपरवानगीची अपेक्षा करणं मी कधीचच सोडलं आहे. निदान माझ्या नावाचा आणि जिथून कॉपी पेस्ट केलीत त्या संकेतस्थळाचा पत्ता द्यावा ही माफक अपेक्षा. नाव, आणि ब्लॉगची लिंकही कॉपी पेस्ट करता येईल. ही कविता सुमारच आहे पण, तुमच्यासारख्या लोकांमुळे चांगल्या कविता पोस्ट करायला लोक धजावत नाहीत आणि पर्यायाने रसिकांचंही नुकसान होतं. आशा करतो तुम्ही दखल घ्याल.

8th Feb 2010 प्रसाद वाणी
Hi kavita konachi hyachi mala kahi purva kalpana nahi. mala ek email aala jyat ti kavita hoti, ti mi blog var takali. aani blog chya survatilach mi lihila aahe ki blog madhalya kavita mala email thru milalya aahet, tyachya mul shreya tya lekhakas aahe. so please think before saying anything.

8th Feb 2010 प्रसाद साळुंखे
Hi kavita konachi hyachi mala kahi purva kalpana nahi. mala ek email aala jyat ti kavita hoti, ti mi blog var takali. aani blog chya survatilach mi lihila aahe ki blog madhalya kavita mala email thru milalya aahet, tyachya mul shreya tya lekhakas aahe. so please think before saying anything.
हे तुमचं उत्तर,

हे उत्तर तुम्ही इथे कमेंटमध्ये लिहिलं असतं तरी चाललं असतं निदान लोकांना कळलं असतं की कॉपी पेस्ट व्यतिरिक्त तुम्ही काहीतरी लिहिता ते. तुमच्या भाषाशैलीचं विशेष कौतुक, त्यातून तुमचे विचार, तुमचं व्यक्तिमत्त्व, तुमची (ना)लायकी दिसून येते. तुम्हाला राग का आला? मी म्हटलं की कविता माझी आहे म्हणून, माझ्या गोष्टीला मी माझी म्हणू नये? लोकांकडून फार अपेक्षा बाळगता बुवा तुम्ही, तुम्ही फार विचारी दिसता, लोकांनी बोलण्याआधी विचार करावा पण मी वागण्याआधी करणार नाही हे बहुदा तुमचं ब्रीदवाक्य असावं. एका पुसटशा ओळीत सगळ्या कविंना, लेखकांना गुंडाळून (श्रेय देऊन) तुम्ही हात झटका. उत्तम. आवडणं आणि ब्लॉगवर टाकणं यावर माझा आक्षेप नाहीच आहे पण त्यालाही एक पद्धत असते. तुम्हाला झोंबलं आणि निधड्या छातीने तुम्ही इथे लोकांसमोर उत्तर न देता आपल्या स्वभावाला अनुसरून पळपुट्या मार्गाने मला विरोपाव्दारे समज दिलीत यातच सगळं आलं. यावेळीही मी पुन्हा तुमच्याइतका नाही (ती पातळी गाठणं केवळ अशक्य) पण पुरेसा विचार करून म्हणीन की तुमच्यासारख्या लोकांमुळे चांगल्या कविता पोस्ट करायला लोक धजावत नाहीत आणि पर्यायाने रसिकांचंही नुकसान होतं. एकदा नाही वारंवार म्हणेन
तुम्ही साहित्यचोर आहात.
तुम्ही साहित्यचोर आहात.
तुम्ही साहित्यचोर आहात.

काय करायची ती सावरासावर इथेच करा लोकांनाही दिसू देत तुमचं साहित्यप्रेम आणि आमच्या सारख्या उद्धट लोकांशी तोलूनमापून बोलण्याची तुमची कला. अजून लिहित बसलो तर कदाचित सभ्यतेची पातळी ओलांडेन आणि तुमच्या पंगतीत बसेन, जे मला करायचं नाहीए, तेव्हा आवरतं घेतो.

तब्येतीला जपा.

9th Feb 2010 प्रसाद वाणी
धन्यवाद मित्रा तू जे म्हणालास ते मला खरच पटला. हो आहे मी साहित्या चोर. आणि मी ते मान्या सुद्धा करतो. पण याचा अर्थ असा नाही की माझी पोस्टिंग थांबतील कारण तसा करणा हाच या ब्लॉग चा उद्देश आहे. आणि तू म्हणाल्या प्रमाणे मी माझ्या ब्लॉग चा नामकरण सुद्दा केला. म्हणजे पुन्हा पुन्हा अस मला कोणी समजावून सांगणार नाही. आणि जर कोणी छान लिहिला आणि त्याचा आपसूकच प्रसार होत असे मग भले त्याचा नाव असो किव्हा नसो ते वाईट नाही. पु.ल.देशपांडे, बहिणाबाई चौधरी, आचार्य अत्रे या सारखी बरीच उदरणा देता येतील यानी काही आपल्या कवीताना पेटंट करून घेतला नाही पण तरी ती आजरामर झाली. चांगले लेख येताच राहतील, पोस्टिंग करणारे पोस्ट करत राहतील आणि मी कॉपी पेस्ट करत राहील. माझ्या या कार्या मुळे चांगले लेखक पोस्ट करावायला धजावट नाही असा काही असेल मला वाटत नाही. पण ज्यांचे लेख माझ्या ब्लॉग मधे आहेत त्या सर्वची मी माफी सुरवातिलच माहितली आहे. पण या ब्लॉग चा अर्थ तुमच्या हातून चांगला लिखाण थांबना हा मुळीच नाही.

मित्रा,
तू सुद्धा काळजी घे.

11th Feb 2010 प्रसाद साळुंखे
नमस्कार

तुम्ही तुमच्या ब्लॉगचं नामकरण करा की तेरावं घाला मला त्याच्याशी काही सोयरसुतक नाही. आहातच साहित्यचोर मी काही तुम्हाला कुठली पदवी नाही दिलेली, सच्च्या दिलाने साहित्यावर प्रेम केलं असतंत तर ही शिवी वाटली असती तुम्हाला. एक बरं वाटलं की माझं म्हणणं तुम्हाला काही अंशी पटलय, इतकं की तुम्ही तुमच्या ब्लॉगचं नावही बदललंत. तुम्ही साहित्यचोर आहातच त्याचबरोबर निर्लज्जही आहात. राहू देत पुन्हा ब्लॉगचं नाव बदलायला जाऊ नका. "जर कोणी छान लिहिलं की त्याचा आपसूकच प्रसार होतो मग भले त्याचं नाव असो किंवा नसो ते वाईट नाही" वा!!! लाजवाब!! किती मुद्देसूद लिहिता तुम्ही. 'त्याचा आपसूकच प्रसार होतो' म्हणजे नक्की कोणाचा? नावच नसेल हा "त्याचा" नेमका कोण हे कसं ठरवणार? नाही म्हणजे ज्याने कविता लिहिली त्याचा?, ज्याने ती कॉपी करून जगभर मेल धाडले त्याचा?, की मेलवरचं आवडलं म्हणून प्रसार करण्याची जबाबदारी पार पाडण्याचा घाट घालण्याच्या निर्मळ हेतूने प्रेरित झालेल्या आपल्यासारख्या निष्पाप, निरागस, मेहनती ब्लॉगर्सचा? नेमका कोणाचा प्रसार तुम्हाला अपेक्षित आहे ते सांगितलत तर बरं होईल. या न्यायाने विचार केला तर पु.ल. देशपांडे, बहिणाबाई चौधरी, आचार्य अत्रे यांनीही त्यांच्या पुस्तकांमध्ये त्यांची नावं छापायला नको होती. माफ करा मी थोडा स्पष्टवक्ता आहे, तुम्ही पु.ल. देशपांडे, बहिणाबाई चौधरी, आचार्य अत्रे यांच्यासारखी बरीच उदाहरणे देता येतील असं म्हटलंत, पण मला नाही वाटत, या तीन नावांपलिकडे तुम्हाला किती नावं माहित असतील आणि यांच्याही नावापलिकडे तुम्हाला त्यांच्या साहित्याची कितपत जाण असेल याबद्दलही मला शंका आहे. यांनी आपल्या कवितांना पेटंट केले नव्हते हे मला तुमच्याकडून कळलं तुमचं ज्ञान अगाध आहे. पण तुमच्यासारख्या उचल्यांनी यांनाही सोडलं नाही यांचंही साहित्य स्वत:च्या नावावर खपवणारे महाभाग आहेतच, केवळ काहीतरी खरमरीत लिहायचंय म्हणून मी अतिशयोक्ती करतोय अशातला भाग नाही, मला असे मेल आले आहेत. मी काही तुमच्याकडे कॉलर धरून वसूली करायला आलो नव्हतो की पेटंटच्या विषयाकडे वळावं. जे अजरामर आहेत त्यांना अजरामर राहू देत तुमच्यासारख्यांच्या तोंडून त्यांची नावं नाही घेतली गेली तरच चांगलं होईल. आता तुम्हाला एक वाटतं, तुम्ही मारे खात्रीशीर सांगा की तुमच्या कार्यामुळे कोणी पोस्ट करायला धजावणार नाही असं मला नाही वाटत, पण माझ्या ओळखीतल्यापैकी असे बरेच आहेत ज्यांनी या कारणापाई चांगल्या कविता, लेख ब्लॉगवर लिहित नाहीत. तुम्हाला काय वाटतं यापेक्षा या लेखकमंडळींना, कविंना (स्वघोषित) काय वाटतं हे जास्त महत्वाचं नाही का? कारण त्यांनी पोस्ट नाही केलं तर तुम्ही पेस्ट काय करणार? एक सुधारणा तुमच्या वाक्यात कराविशी वाटते तुमच्या या कृत्याला 'कार्य' नाही 'चौर्य' म्हणतात. तुम्ही एका ओळीत सगळ्यांना श्रेय दिलं आहात ब्लॉगच्या नावाखाली, माफीचा उल्लेख मला दिसला नाही, सुरुवातीला माफी मागून तुम्हाला हवं तसं वागायला हक्क मिळतो हा तुमचा गैरसमज आहे. अरेरावी आणि उरबडवेगिरी करण्यापेक्षा सारं पूर्वपरवानगीने, अगदीच नाही तर निदान योग्य रितीने साहित्यिकाच्या नाव आणि संकेतस्थळाच्या पत्त्यासकट पेस्ट झालं तर काय वाईट आहे. खरं तर तीही तसदी घ्यायची गरज नाही, खर तर असल्या आगाऊ, भिकार मध्यस्थीची गरजच नाहीए, तुमच्याच म्हणण्याप्रमाणे काही चांगलं लिहिलं तर आपसूक प्रसार होतोच. केवळ तुमच्या सारख्या उचल्यांच्या ब्लॉगवर लेख, कविता पेस्ट झाल्या म्हणजे आमच्या दारात प्रकाशकांची रांग लागेल असं तर नाहीए ना? होतो तो शेवटी मनस्ताप. आम्हाला प्रसिद्धी हवी असेल तर आम्ही जाऊ की प्रकाशकांच्या पायर्‍या झिजवायला. पण आम्हाला लोकांना आवडतय का? कितपत रुचतय? ते पहायचय, त्यांची कौतुकाची थाप, त्यांच्या टिका टिपण्ण्यांमध्ये वाचायच्या आहेत, अजून कुठे सुधारणा करता येतील ते पहायचय, म्हणून हा सारा खटाटोप. माझ्या लिखाणाची काळजीच सोडा तुम्ही ते थांबणार नाही कागदावर नाही उठलं तरी मनात बरच काही रेखाटत असतो मी. मी पोस्ट करायला धजावणार नाहीत असं म्हटलं होतं लिखाण थांबेल असं नाही. तुझं कॉपी-पेस्ट थांबणार नाही कारण चौर्य हे तुझ्या संस्काराचं प्रतिबिंब आहे, त्याप्रमाणे लेखन हे आमच्या अनुभवांचं प्रतिबिंब आहे आयुष्यभर ते चालतच राहिल. कॉपी-पेस्ट करायला केवळ तीनचार सेकंद लागतात, पण मनातलं कागदावर कॉपीपेस्ट करायला थोडासा जास्त वेळ लागतो. आणि एक विनंती मला मित्रा म्हणू नकोस, मला तुझ्यासारख्यांशी मैत्री करण्याची माझी खरच लायकी नाही. मी बरच लिहिलय पोटतिडिकीने लिहिलय, तुमच्या ब्लॉगवर माझ्या कवितेखाली हे लिहायचं होतं पण तुमच्या ब्लॉगच्या नामकरण सोहळा प्रकरणामुळे मला ते शक्य झालं नाही. हे उत्तर द्यायला थोडा उशिर झाला कारण कॉपीपेस्ट पलिकडे, पोकळ चर्चांपलिकडेही मला बरीच कामं असतात. तुम्ही नाकारा किंवा निर्लज्जपणे मान्य करा पण तुम्ही साहित्यचोर आहात, आणि तुमच्या मी पेस्ट करत राहिनच या निर्णयात, चोर्‍या करण्यांनी मला मेल धाडावेत मला आवडलं तर मी ब्लॉगमध्ये टाकेन अशा विचारात, केवळ एखाद्याच्या मतांना आपली चूक न मानता केलेल्या अविचारी विरोधात, तुम्ही एक प्रकारे भविष्यातही साहित्यचोरांना दिलेलं प्रोत्साहन ठळकपणे दिसतय. माझ्या या लिखानाचा काडीमात्र परिणाम होणार नाहिए, पालथ्या घड्यावर पाणी आहे सगळं. तरी वाल्याचा वाल्मिकी होईल अशी वेडी आशा करतो. माझ्या तब्येतीची काळजी करु नका, मी तब्येतीत आहे, तुम्हीही तब्येतीत रहा.

12th Feb 2010 प्रसाद वाणी
हे बघ मला वाटत नाही चोरी करतो आहे, कारण चोरीच करायची असती तर मी माझ्या नावावर कधीच खपवला असता. पण जे मी केलाच नाही त्याचा श्रेया घेत नाही. आणि आता तू म्हणतोस त्या प्रमाणे जो कोणी कविता लिहितो त्याचा नाव तिकडे असावा असा मला ही वाटता पण मेल वर कितपत विश्वास ठेवू हे तूच सांग. आणि बहुतेक वेळा कविता फक्ता फॉरवर्ड केलेली असते. जशी ही कविता "दहाची नोट" ना लेखकाचा पत्ता ना त्याच्या साईट चा उल्लेख मग मला कळणार कसा की ही कोणाची. त्यामुळे आहे तशी कॉपी करतो. आणि तू हे सांगणारा पहिला नाहीस कारण आधी मी मेल मधे जे नाव होत ते टाकायचो पण मग मला पोस्ट येत गेल्या की ही कविता माझी आहे म्हणून. मग मी ठरवला की मला कवी माहीत नाही मी फक्त या ब्लॉग मधे कविता कॉपी पेस्ट केल्या आहेत हे सरळ सांगायचा. त्यातून तुमच्या सारख्या लेखकांची मने दुखावण्याचा काही हेतू नव्हता. आणि तशी मने दुखवली जाण्याची शक्यता वाटली म्हणून नमूद पण केलेला आहे की जर ही कविता कोण्या लेखकाची आहे तर त्यानी कृपया तसा मला सांगाव ही माफक अपेक्षा मी केलेली आहे. यात मी काही चुकीचा वागलो असे मला वतट नाही. कारण तसा ज्यांनी ज्यानी सांगितला त्या नुसार मी बदल केलेले आहेत. कदाचित तुझ्या नजर चुकीमुळे तू ते बघू शकाला नसशील.

12th Feb 2010 प्रसाद साळुंखे
तुम्ही कसाबसारखे जबाब बदलू नका. मागे म्हणालात हो आहे मी साहित्यचोर पुढेही कॉपी पेस्ट करतच राहिनच. आणि आता तुम्हाला वाटतय तुम्ही चोरी करत नाही. चला तुमच्या विचारात नाही पण भाषाशैलीत निश्चित फरक पडलाय, फार मवाळ वाटली भाषा पूर्वीपेक्षा, मला तर कळेचना हा नक्की तुमचाच मेल वाचतोय की आणखी कोणाचा? तुम्हाला हे तितकसं गंभीर वाटत नसेल, पण तुम्ही कळत नकळत अशा चोरांना प्रोत्साहन देत आहात, असं तुम्हाला खरच नाही का वाटत? म्हणजे तुम्ही चोरी करा मला आवडलं तर मी कॉपी पेस्ट करीन, पेस्ट करतच राहिन या आक्षेपांची ऐशीतैशी, यामुळे काय साधतं? तुम्ही तुमची आवड स्वत:पर्यंत का नाही मर्यादित ठेवत? तुम्हाला एक कविता काय टाकली तर हा केवढं बोलतोय असं वाटेल, पण जेव्हा स्वत:ची कविता अशी पोरक्यासारखी कोणाच्या तरी ब्लॉगवर, मेलवर आलेली दिसते तेव्हा काय वाटतं हे तुम्हाला नाही कळणार. जे आवडलं ते पेस्ट करायचा अट्टाहास का? त्यातही तुम्ही म्हटल्याप्रमाणे मेल विश्वासार्ह नसतांना. मनाशी एक पक्क करा की जोपर्यंत मला कवितेचा आगापिछा माहित नसेल तोपर्यंत मी पोस्ट करणार नाही. मी लेखक, कवि वगैरे कोणी नाही, माझ्या विचारांची तेवढी झेप नाही. झाली असेल कदाचित माझी नजरचूक, पण मी तुमचा ब्लॉग वाचलाच नाही, म्हणजे मला वाचावासाच वाटला नाही. मला रागच इतका आला होता, राग म्हणण्यापेक्षा वाईट इतक वाटलं की मला तुमच्या ब्लॉगवरचं काहीच वाचावसं वाटेना, दिसत होती ती फक्त दयनीय अवस्थेतली माझी कविता. तुम्ही त्यानंतर ब्लॉगचं नाव बदललंत त्यामुळे मला तुमचा ब्लॉग दिसलाच नाही, तुम्ही केलेले बदल बघू शकलो नाही. नाहीतर मला ही सगळी चर्चा लोकांसमोर, लोकांच्यात राहून करायला आवडली असती. त्याआधी मी जेवढा ब्लॉग पाहिला त्यामध्ये ब्लॉगच्या नावाखाली एका ओळीतलं श्रेय देण्याचा मनाचा जो मोठेपणा तुम्ही दाखवला होतात, त्याबद्दल खरं तर त्याबद्दल तुमचे आभारच मानायला हवेत. त्याखाली 'वरील ओळ कृपया दुर्बिणीच्या सहाय्याने वाचावी' अशी ओळ हवी होती असंही वाटून गेलं. मुळात अक्षराचा आकार लहान त्यात त्याचा राखाडी रंग मागच्या फुलापानांच्या नक्षीकामाशी मिळताजुळता, त्यामुळे अंदाजाने मी ताडलं की तुम्ही श्रेय दिल्यासारखा काहीतरी प्रकार करताय. अशा ब्लॉगवर तुम्ही काहीही पोस्ट केलंत आणि खाली नाव नसेल तर हे सारं ब्लॉग लेखकानेच लिहिलं आहे असा सगळ्यांचा गैरसमज होणं सहाजिक आहे. कविता तुमच्या नावावर खपवायला त्याखाली तुमच्या नावाचा उल्लेख असणं गरजेचंच असतं असं नाही. नजरचूकीमुळे, आणि ब्लॉगच्या नामकरण सोहळ्यामुळे मला तुम्ही केलेले बदल दिसू शकले नाहीत. माझी नजर माझ्या बुद्धीसारखीच कमजोर आहे. तुमच्या सारखी वेचक, पारखी नजर नसल्याचा मला खेद आहे. मला माहित आहे असं समजूतीचं मी सांगणारा पहिला नाही आणि शेवटचाही नसेन, तुमच्या एकंदरीत या सार्‍याला निर्ढावलेल्या मानसिकतेतूनच ते दिसून येतं. नाही तुम्ही चूकीचे नाहीच आहात, तुम्हाला ही कविता हे लेख माझे आहेत असं मेलद्वारे म्हणणारे, तुमच्याकडून बदलाची व्यर्थ अपेक्षा करणारे चूकीचे आहेत. आमच्यासारख्यांची मनं दुखावणार नाहीत याची तुम्ही किती काळजी घेता ते तुमच्या कॉपी पेस्ट कृत्यातून आणि त्याहीपेक्षा जास्त आत्मप्रोढी मिरवणार्‍या उर्मट विधानांतून दिसून येतं. तुम्हाला कवितांची आवड असेल तर तुम्ही लोकांचे ब्लॉगस वाचा, त्यांच्याशी चर्चा करा, तुम्हाला जेव्हा खात्री होईल की ही कविता त्या ब्लॉगच्या लेखकाचीच आहे तेव्हा आणि तेव्हाच त्याला पूर्वकल्पना देऊन तुम्ही त्याच्या नावासकट, संकेतस्थळाच्या पत्त्यासकट ती टाका. हा थोडं कंटाळवाणं होईल काम, पण नंतर लोकांचे साहित्यचोर म्हणणारे लाजिरवाणे मेल स्वत:च्या तोंडाने वाचण्यापेक्षा, त्यांना सावरासावरीची उत्तरं देण्याची वेळ येण्यापेक्षा हा मार्ग निश्चितच कमी त्रासदायक आहे. आपल्या सुरवातीच्या वादविवादांना चर्चेचं स्वरूप येतय याचा मला मनापासून आनंद आहे. जमल्यास उत्तर देणे.

तब्येतीला जपा

12th Feb 2010 प्रसाद वाणी
माझ्या कॉपी पेस्ट मुळे मना दुखावली जातात याचाच मला आश्चर्य वाटत. असो माझा तो उद्देश नाही, फक्त जे मिळाला ते एतरांशी शेयर कराव हा भाव आणि तो अखंड तसाच राहील. याला मग कोणी काहीही म्हणो, कॉपी-पेस्ट, साहित्याचोर, उचलेगिरी वगैरे, वगैरे... ज्याची मना दुखावली जातात त्यानी आपली कविता कोणती हे माझ्या ध्यानी आणून द्यावे. म्हणजे मला तसा माझ्या पोस्ट मधे त्या कवीचे नाव टाकण्यास मदत होईएल. आणि हो एक लक्षात आणून दिल्या बद्दल धन्यवाद वर जी टिप होती ती खरोखरच वाचण्याच्या लायकीची नव्हती. त्याची योग्य काळजी घेतली आहे. आणि हो, तुमची कविता ठेवू की काढू?

12th Feb 2010 प्रसाद साळुंखे
नमस्कार,

त्या टिपेची आपण काय योग्य काळजी घेतलीत ते मला कळणार नाही, कारण ब्लॉगचं नाव बदलून तुम्ही योग्य ती काळजी घेतली आहात. माझ्या बोलण्यावर विचार केल्याबद्दल, आणि तुमच्या वेळात वेळ काढून उत्तर पाठवल्याबद्दल धन्यवाद.

मनं निव्वळ कॉपीपेस्टमुळे दुखावली जात नाहीत, तर चूकीच्या पद्धतीने केलेल्या कॉपीपेस्टमुळे दुखावली जातात, त्याहून जास्त आपली चूक मान्य न करता वर तोंड करून तिचं शक्य तितकं समर्थन करण्याच्या हेकेखोर स्वभावामुळे दुखावली जातात. आता यात आश्चर्य वाटण्यासारखं काही आहे असं मला वाटत नाही. उलट मला तुमच्यासारखे लोक कसे असू शकतात? याचं आश्चर्य वाटत. पुन्हा तेच सांगेन की शेयर करा जरूर करा पण काय शेयर करताय, आणि कसं शेयर करताय याचं भान ठेवा, त्याची माहिती मिळवा मग शेयर करा. माझी कविता ठेवण्याआधी विचारलं होतंत का? मग आता हा फार्स कशाला? का माझ्या आक्षेपांनी अचानक 'आवडती' कविता नावडती बनली? चला ती कविता माझी आहे निदान एवढं म्हणालात हेही नसे थोडके. विचारलत म्हणून सांगतो, माझी कविता ठेवायची असेल तर माझ्या नावासकट, ब्लॉगच्या पत्त्यासकट ठेवा. काढलीत तरी माझी काही हरकत नाही. माझ्या कविता वाचकांपर्यंत पोहोचवायला मी समर्थ आहे, मला तुमच्यासारख्या मध्यस्तांची गरज नाही. मी आजवरच्या सगळ्या मेल्समध्ये तुमचा ब्लॉग बंद करा असं एकदाही म्हटलं नाहीए, मग हे कॉपी पेस्ट थांबवणार नाही, अखंड चालू राहिलं असं वारंवार का म्हणताय? माझं फक्त इतकच म्हणणं आहे की जे मेहनत घेतात साहित्यनिर्मितीत त्यांना त्यांच्या मेहनतीचं योग्य श्रेय दिलं गेलं पाहिले, त्यांच्या नावाचा उल्लेख हवाच. असो पालथ्या घड्यावर आहे सगळं. ईश्वर तुम्हाला शारिरिक आणि मानसिक स्वास्थ देवो.

या वादानंतर खूप दिवसांनी नामकरण केलेला तो साहित्यचोराचा ब्लॉग मला मिळाला, वादाचा थोडासा चांगला परिणाम त्यावर दिसला.

आणि ही ती सुमार कविता ज्यावरून मी बेसुमार भांडलो

राजा आणि राणी

2010-02-16T08:58:00.000-08:00

राजा आणि राणी बसले होते एकांतात
राजा बसला होता एकटक बघत दूर आसमंतात
राणी म्हणाली स्वारी आज गप्प का?
कारभाराचा ताण की युद्धाची भिती?
राजाने गंभीर चेहर्‍याने नकारार्थी मान दर्शवली
राजाचं असलं वागणं पाहून राणीची घालमेल बळावली
महाराज बोला काहीतरी असे गप्प राहू नका
मौन जिव्हारी लागतंय असे माझ्याशी वागू नका
डोळ्याला लागलं पदराचं टोक
सुटलं मौन थरथरले ओठ
मला राजा व्हायचं नव्हतंच पण कुणाला बोललो नाही कधी
वासराहक्काने आली माझ्या नशिबी राज गादी
निर्णय माझे मी कधी घेतलेच नाहीत
मला समजून घेणारे कुणी भेटलेच नाहीत
मला जन्मजात शत्रू होते
माझ्या आजूबाजूला घाम, हत्यारं, लढाया, रक्त, आक्रोश आणि अश्रू होते
मारलं त्यांना का मारलं? लुटालूटीतून काय साधलं?
साम्राज्याच्या विस्तार केला, शाही खजिना भरत नेला
राजधर्म हाच असं जेष्ठांनी सांगितलेलं
कळत्या वयात राजधर्म समजून युद्ध केली
नको वाटत असतानाही कत्तल सुरुच राहिली
मग राजा अधिकच हळवा होत म्हणाला
राजकुमार आहेत आता तुमच्यापोटी
त्यांनाही यातनंच जावं लागेल
माझ्यासारखं समजून उमजून रुक्ष, कोडगं व्हावं लागेल
म्हणून काल बातमी कळली तेव्हा आतल्याआत रडलो होतो
खाल मानेने देवघरातल्या देवाच्या पाया पडलो होतो
राणी राजाला बिलगली
कुणीच काही बोललं नाही
दूरवर आभाळात नजर लावून दोघे काहीतरी शोधत राहिले

-साद

रिंग रॉंग रिंग

2010-01-31T09:13:00.000-08:00

पमा - पहिला माणूस आणि दुमा - दुसरा माणूस यांच्यातला एक काल्पनिक संवाद

रविवार दुपार.
बोंबिल, जौला, मांदेलीचं सार भात खाऊन कोचावर बडिशेप चघळत झोपायच्या तयारीत पमा. तेवढ्यात फोन वाजतो. रिंग रॉंग रिंग रॉंग (रॉंग नंबरची रिंग अशी वाजते)
आळसावलेल्या अंगाने पमा फोन उचलतो.

पमा - हॅलो (ऐकणार्‍याला हॅलो ऐकल्याक्षणीच जांभई यावी असा हॅलो)
दुमा - हॅलो (विरुद्ध टोकाचा उत्साही हॅलो)
पमा - हॅलो (काही न सुचल्यामुळे म्हटलेलं हॅलो)
दुमा - हॅलो? (पहिला हॅलो ऐकू गेला नसेल किंव मघाचचा पलिकडून आलेला हॅलो हा भास असावा असं समजून केलेला, थोडक्यात confused hello)
पमा - हा हा हॅलो पुढे बोला (त्रासिक आवाजात)
दुमा - करपे आहेत का?
पमा - कुठला नंबर हवाय?
दुमा - नंबर नकोय करपे हवेत.
पमा - इथे करपे राहत नाही
दुमा - म्हणजे?
पमा - काय म्हणजे? मराठी कळत नाही का? करपे नय हय घरपे
दुमा - मी त्यांचा मित्र बोलतोय घाटकोपरहून ... ते अं पेस्ट कंट्रोलचं थोडं काम होतं ... त्यांनीच नंबर दिलाय, केर ऑफ नंबर दिलाय .. तर तुम्ही करपेंना बोलवाल का प्लीज?
पमा - अरे कोण करपे? (चढलेल्या आवाजात, प्लीजचा उपयोग शून्य)
दुमा - सदानंद करपे शिडशीडीत काळसावळेशे आहेत
पमा - तुम्ही कुठला नंबर फिरवलाय?
दुमा - मी मोबाईलवरून बोलतोय.
पमा - नाही नाही नंबर कुठला फिरवलात विचारलं?
दुमा - अहो तेच सांगतोय मोबाईलवर नंबर फिरवतात की दाबतात?
पमा - बरं कुठला नंबर दाबून माझं फिरवताय
दुमा - काय?
पमा - अरे नंबर कुठला दाबलास (आवाज शेवटला फाटतो सूफी गायकांसारखा)
दुमा - तुम्हाला तुमचा नंबर नाही माहिती मोबाईल एक दहा आकडी असतो, घरचा तरी पाठ हवा .. (शांतता) हॅलो?
पमा - झालं तुमचं? तुम्ही कुठला नंबर फिरव.. दाबलात ते सांगा मग मी तो चूकीचा की बरोबर ते सांगेन
दुमा - अरे वा नंबर चूकीचा म्हणणारे तुम्ही कोण? आणि करप्यांसारखा देव माणूस चूकीचा नंबर देईलच का?
पमा - अरे चू ..
दुमा - ओ
पमा - अरे चूक नंबर लिहून घेतांनाही होऊ शकते चूकीचं ऐकून, अपूर्ण ऐकून? आता केलंत तसं?
दुमा - पण त्यांनी कगदावर लिहून दिलाय
पमा - तुम्ही आणि करपे काय ते बघून घ्या, मी फोन ठेवतोय (वैतागून पमा फोन आपटतो)

(दुसर्‍या मिनिटाला परत फोन वाजतो)

पमा - हॅलो
दुमा - हॅलो
पमा - हं बोला
दुमा - सदानंद करप्यांशी थोडं ...
पमा - (दुमाचं वाक्य मध्येच कापत) अहो परत तुम्ही मलाच फोन केलात
दुमा - मी काय हौसेनं फोन करायला वर्गमैत्रिण आहे का तुमची? मला दिला तोच लावतोय माझी काय चूक?
पमा - मग माझी तरी काय चूक? कोण कुठला तो सदानंद करपे का ढरपे ..
दुमा - नाही नाही ढरपे नाही करपेच
पमा - कोणी का असेना तो तिकडे दुपारचा छान तंगड्या पसरुन झोपला असेल, आणि फुकटचा आम्हाला त्रास
दुमा - एवढे का वैतागताहात इनकमिंगला पैसे नसतात ना?
पमा - म्हणूनच फुकटचा त्रास म्हणालो ना? करपे इकडे नाहीत कळलय??? पक्क करून घ्या .. हा नंबर फिरवायचा
दुमा - मोबाईल आहे
पमा - दाबायचा नाही
दुमा - हॅलोहॅलोहॅलो ... हॅलो?
पमा - बोला (कंटाळवाण्या स्वरात)
दुमा - जरा नंबर तपासूयात का? दोन सात सहा
पमा - दोन सात सहा हा पुढे बोला
दुमा - दोन सात सहा दिड
पमा - दिड?
दुमा - दिड लीटर आहे, तीन पिशव्या फ्रिजमध्ये आहेत, नको आणूस अजिबात .. हॅलो सॉरी हं जरा .. हा दोन सात सहा तीन पाच दोन
पमा - पुढे?
दुमा - नकोय लवकर ये .. हा सॉरी बोला
पमा - नंबर सांगत होतात, पुढे सांगा
दुमा - कुठे होतो?
पमा - शेवटी दोन .. दोनच्या पुढे?
दुमा - दोनच्या पुढे सात, सातच्या पुढे सहा, सहानंतर पाच, पाच? नाही नाही पाच कसं असेल? पाच तीन नंतर आहे, त्याआधी सहानंतर तीन आहे.
पमा - अहो अहो दोन सात सहा तीन पाच दोन सात सहा तीन एवढा मोठा नंबर?
दुमा - माफ करा पुन्हा सांगू का? दोनच्या पुढे सात, त्याच्यानंतर सहा, सहानंतर पाच
पमा - राहूदेत
दुमा - राहूदेत कसं? दोनशे शहात्तर
पमा - तुम्ही शांत रहाल का प्लीज? मी माझा नंबर विसरेन
दुमा - तात्पुरता लिहून ठेवा बाजूला मग निवांत तपासून सांगा, मी करतो हवं तर पाच मिनिटांनी
पमा - तेवढं करू नका काय ते आत्ताच मिटवा .. तुम्ही असं का नाही करत?
दुमा - कसं?
पमा - करप्यांना उद्या भेटून पुन्हा नंबर घ्या?
दुमा - शक्य नाही, त्यांनी पेस्टकंट्रोलच्या कामासाठी सुट्टी घेतलीय, आज अक्चूली मी घर पहाणार होतो
पमा - मग पत्ता असेल ना तुमच्याजवळ?
दुमा - पत्ता आहेच ओ पण वेळ हवा ना?
पमा - म्हणजे घर पहायला वेळ नाहीये का तुम्हाला?
दुमा - नाही वेळ आहे पण दुपारचं असं लोकाच्या घरी जाणं प्रशस्त वाटतं नाही ना? तेवढी त्यांच्या सोईची वेळ विचारली असती फोन करून
पमा - केवढी काळजी
दुमा - नाही ओ नोकरदार माणसं, रविवरची एक सुट्टी, त्यात नेमकं दुपारचं आपण जा बरोबर वाटत नाही ना?
पमा - मग तिच काळजी थोडी आमच्याही बाबतीतही दाखवलीत तर
दुमा - मी काय आमंत्रणं धाडली होती का माझ्याशी बोला म्हणून?
पमा - एक मिनिट .. फोन तुम्हीच केला होतात
दुमा - मग उचललात का?
पमा - उचललात का म्हणजे? वाजू द्यायचा होता का? माझा फोन मी तो उचलेन, आपटेन, फिरवेन, दाबेन, जाळेन, बुडवेन काहीही करेन तुला काय करायचय त्याच्याशी?
दुमा - ही तुमची बोलायची पद्धत
पमा - रॉंग नंबरशी बोलायची पद्धतच नाहीये आमच्यात, एवढं बोललो ते नशिब समजा
दुमा - करप्यांना भेटून मी सांगणार आहे, चूकीचे नंबर देता तर निदान सुसंस्कृत आणि सुशिक्षित चूकीच्या माणसांचे नंबर देत चला
पमा - तेही चूकीचेच मागा, तुम्हाला बरोबर नंबर कोणी मागूनही देत नाही का? करप्याचा नंबर मिळाला तर आधी मला दे साल्याला रविवारी अडीज-तीनलाच फोन करतो.
दुमा - तुम्हीही पेस्ट कंट्रोलवाले?
पमा - असतो तर माझ्या डोक्याचं आधी केलं असतं, निदान माझ्या डोक्याला अशा मुंग्या आल्या नसत्या, ठेवा आता फोन (पमा फोन आपटतो)

संध्याकाळच्या सुमारास पमाचा फोन पुन्हा खणखणतो रिंग रॉंग रिंग रॉंग रिंग रॉंग रिंग रॉंग

पमा - हॅलो
दुमा - मी जाधव
पमा - कोण जाधव का? हा हा जाधव ... अं .. कोण जाधव?
दुमा - मघाशी दुपारी फोन केलेला?
पमा - करप्यांचा जाधव? अहो करपे नाहीयेत इकडे तुम्ही का अंत पहाताय?
दुमा - नीच माणूस
पमा - काय?
दुमा - करपे एकदम नीच माणूस, रेट काढला आणि काम दुसर्‍याला दिलं, झालेला व्यवहार ..
पमा - नंबर मिळाला म्हणजे बरोबर?
दुमा - नाही घरीच गेलो त्याच्या, काम चालू होतं पाहिलं डोळ्यांनी, हे परप्रांतीय लोक ..
पमा - इथे फोन करण्याचं प्रयोजन?
दुमा - नाही जरा त्रास दिल्याबद्दल
पमा - असू दे चालायचच
दुमा - सॉरीबिरी अजिबात म्हणणार नाही नंबर चूकीचा दिला त्यात माझी काय चूक? तुम्ही ते मुंग्यांचं काहीतरी बोलत होतात?
पमा - डोक्याच्या मुंग्यांचं ते त्रास, वैताग अशा अर्थी
दुमा - डोक्यात मुंग्या? काहीतरीच काय उवा असतील?
पमा - तुम्हाला कधी रॉंग नंबर आलाय का ओ?
दुमा - नाही
पमा - तुमचा नंबर द्या मला, मी रेल्वेच्या डब्यात ज्यूली, स्वीटी खाली तुमचा नंबर लिहून रॉंग नंबरची सोय करेन, मग तुम्ही ठरवा डोक्याला येतात त्या मुंग्या का उवा ते? Useless (फोन आपटतो)

दहाची नोट

2009-12-26T01:41:00.000-08:00

ती दहाची नोट तेवढीच त्याची संपत्ती

दप्तराचा कप्पा
कप्प्यातली कंपास
कंपासमधलं कोनमापक
आणि कोनमापकाच्या खाली बंदोबस्तात घडी करून ठेवलेली दहाची नोट

शाळेला उशीर झालाच होता
घिसाडघाईत जेवण झालं
अर्धमुर्ध भरलं पोट
बॅगेत भरली दहाची नोट

प्रार्थना सुरू असतांना
धापा टाकत आला
मान खाली प्रश्नाला
आज उशीर का झाला?

अंदाज होताच त्याला कदाचित होईल आज शिक्षा
उर फुटेस्तोर धावत आला पण केली नाही रिक्षा

शिक्षा पूर्ण झाल्यावर
बसला जाऊन बाकावर
ना अपराधी वाटलं त्याला
ना राग होता नाकावर

पाठ चांगलीच दुखत होती ओणवं उभं राहून
कंपासमधली नोट तेवढ्यात हळूच घेतली पाहून

यांत्रिकतेने फळ्यावरचं वहीत उतरलं थोडं
मनात मात्र दौडत होतं दहा रुपयाचं घोडं

एका मागून एक तास सरत गेले
मधली सुट्टी झाली
नोटेपुढे भूकही विसरून गेली स्वारी

बाकाबाकावर दिसू लागले नानारंगी डबे
फेरीवाले, आईसफ्रूटवाले शाळेबाहेर उभे
पैसे होते खाऊचे लागेल ते घ्यायला
पण शेवटी शाळेतल्या नळाचंच थंड पाणी प्याला
भुकेलेल्या पोटात त्याच्या थंड पाण्याचा घोट
पण अजून शाबूत होती त्याची दहाची नोट

बाबांनीच सकाळी खाऊसाठी दिलेली
पाठोपाठ आईसुद्धा ऑफीसला गेलेली
कार्टून पाहून झालं आणि गृहपाठही झाला
नोट घट्ट मूठीत ठेवून तो झोपी गेला
इवल्याश्या पेंगुळलेल्या डोळ्यांनी पाहिलं घड्याळाला
उडाली झोप, गडबड झाली शाळेला उशीर झाला
धांदलीतच त्याचं मग आटोपलं सारं
तरीही काळजीपूर्वक त्याने लावून घेतली खिडक्यादारं
आठवणीने ठेवून चावी शेजारी आला
आणि धावतपळत धडपडत शाळेला निघता झाला

अशाप्रकारे आज
शिक्षा भोगली
भूक सोसली
बरेच काढले हाल
काय करणार अखेर सारा दहाच्या नोटेचा सवाल

मधली सुट्टी संपली पुन्हा तास झाले सुरू
चिमण्यांनी भरून गेले वर्गरूपी तरू
चिमण्याच त्या दिवसभर निरागस चिवचिवणार्‍या
कापसाच्या घरट्यातून अचानक आभाळात भिरभिरणार्‍या
त्याच्याही डोक्यात होताच की विचारांचा चिवचिवाट
तासाशेवटी लिहून दिला हातभर गृहपाठ
वर्गात मुलांचे आळोखेपिळोखे सुरू झाले
शेवटचे रटाळ तास संपल्याचे टोल आले

संपली एकदाची
वारूळ फुटलं
जणू माश्या उठल्या
पोळं फुटलं

मुलांचा गलका
पालकांची गडबड
हसरे चेहरे
छोट्यांची बडबड

कुणी शाळेच्या भिंतीवर चढलेला
कुणाला मोठ्या दादांनी घेरलेला
कुणी मधल्या सुट्टीतली शिलकीतली लिमलेट गुपचूप घेतली खाऊन
कुणी चिंतातूर दमलेला आईची वाट पाहून

या गडबडीत मित्रांना चुकवून हा भरभर चालत सुटला
मित्र म्हणले असतील कदाचित "भावखाऊ कुठला"

नेहमीचा रस्ता
सवयीचा रस्ता
मंदिर आलं
दवाखाना आला
ते मैदानही मागे पडलं
वडापावच्या गाडीजवळून उजवीकडे वळला

पण ही नवी वाट
नजरेत शोधाशोध
बहुतेक वाट चुकला
बसस्टॉपवरती पाहिलं
आणि मनाशीच हसला

थोडं चालत पुढे गेला
त्याच्या ओळखीचा चेहरा
नावं नव्हतं माहित
म्हणून हाका मारली "ए मुला"

दिसतोस तू मला पैसे मागतांना
रोज लोकांकडून ओरडा खातांना

काल बाजारात त्या काकांनी तुला बेदम मारलं
मी बघत होतो उभा
आईने मला ओढत घरी आणलं

माझ्याकडे तेव्हा पैसे असते
तर तुला पक्का दिले असते

ए मला सांग तू पैसे का मागतोस?
तुला घरातून खाऊसाठी कोणी पैसे देतं का?
तुला सुट्टीच्या दिवशी बागेत फिरायला कोणी नेतं का?

पण सुट्टी ... तुला .. अं ..
बाबांना सांगून तू नवे कपडे का नाही घेत?
आमच्यासारखा तू शाळेत का नाही येत?

रडू नकोस
रडतोस का असा?
आजही कुणी मारलं का रे?
आईला नाव सांग त्यांचं .. ती ओरडेल
आईला सगळं सांगत जा रे ....

आई बाबा शाळा कपडे याची बडबड होती सुरू
रस्त्यावरचा तो भणंग भटका
ढोरासारखा लागला रडू

याला काही कळेना पण चेहरा पडला
वाटलं आपल्याच हातून काही मोठा गुन्हा घडला

रडू नकोस एक गंमत आणलीय मी
अरे बघ तरी
दप्तर उघडलं
कप्पा उघडला
कंपास उघडली
कोनमापक उचलला
बंदोबस्तातली दहाची नोट हलकेच बाहेर काढली

हे ठेव खाऊला
आज तुला कुणी मारणार नाही
हस आता तरी
चल चल उशिर झालाय जायला हवं घरी

आजच्यापुरतीची त्याची सारी संपत्ती देऊन तो गर्दीत शिरला
पुढल्याच क्षणी त्याच्या संपत्तीत एक कृतज्ञ अश्रू जिरला

-साद

टॅगाटॅगी

2009-12-23T21:57:00.000-08:00

मलाही टॅगलंच ... गेले काही दिवस सगळे एकमेकांना टॅगूनच बोलताहेत. आता चला परीक्षेला सामोरे जा. तसा पेपर फार पूर्वीच फुटला होता (आणि उत्तरं वाचून बाकीचे फुटले होते) सगळे प्रश्न एका शब्दात उत्तरे द्या. या नियमाचं पहिल्यांदा एका शब्दात उत्तर देतो "सॉरी". थांबा तुळशीची पान खावून येतो, आमची शाळेपासूनची समजूत की तुळशीची पान चघळत परीक्षा दिली तर चांगले गुण मिळतात, हे शाळेच्या इतर मुलांमध्ये मी पसरवलं. परीक्षेच्या काळात सगळ्या तुलसीज जीव मूठीत धरून असायच्या.

1.Where is your cell phone?
रुमात

2.Your hair?
कापलेत

3.Your mother?
रॉक्स

4.Your father?
नो कमेंटस

5.Your favorite food?
कोलंबी-भात

6.Your dream last night?
भयंकर (माझ्यावर अज्ञात इसमाने कुर्‍हाडीने हल्ला केला, कुर्‍हाडीनेच का केला? माहित नाही, बहुतेक त्याचं आडनाव कुर्‍हाडे असावं)

7.Your favorite drink?
लस्सी

8.Your dream/goal?
सध्यातरी नोकरी मिळवणे

9.What room are you in?
स्टडीरुम (जिथे स्टडीच्या नावाखाली असे किडे करत असतो)

10.Your hobby?
कविता, अभिनय, वाचन, चरणे, झोपा काढणे (खास करून पावसाळ्यात बाहेर मळभ असते तेव्हा), गाणी गुणगुणणे, गप्पा मारणे, लपेटणे, खळ्या शोधणे (दिसली तर निरिक्षण करणे), मित्र-मैत्रिणींना पीडणे.

11.Your fear?
इंटरव्ह्यू

12.Where do you want to be in 6 years?
सिनेमात

13.Where were you last night?
घरीच (तुम्ही कुठे पाहिलत का मला? नाकासमोर चालणारा आहे मी, कोणाच्या नाकासमोर ते माहित नाही)

14.Something that you aren’t diplomatic?
नाही कसं? (पी. जी. डिप्लोमा केलाय मी) :)

15.Muffins?
केकचा भाऊ (भाग्यश्री मॅमनी सांगितलं मफीन म्हणजे काय ते, बाईंना सांगू नका नाहीतर कॉपी पकडली तोंडी परीक्षेत तर नापास होईन, अडाणी कारभार सगळा)

16.Wish list item?
refer सुप्त इच्छांचं कलिंगड

17.Where did you grow up?
घाटला-खारदेव नगर-चेंबूर

18.Last thing you did?
प्रश्न क्रमांक सतराचं उत्तर दिलं

19.What are you wearing?
शॉर्टस

20.Your TV?
घरच्यांसाठी

21.Your pets?
राघू (पोपट्या आहे माझा. खरं तर पोपटीण आहे, चार वर्षांपूर्वी कावळ्यांच्या हल्ल्यातून वाचून गॅलेरीत जखमी होऊन पडलेली आढळली, तेव्हापासून आमच्याचकडे असते. पिंजर्‍याच्या चांगल्याच सवयीची, माणसाळलेली पोपटीण बहुतेक पिंजर्‍यातच लहानाची मोठी झालेली. तरी पुन्हा सोडावसं वाटतं तिला पण कावळ्यांना अजूनही भिते ती, आणि पंखात बळही नाहीये. जाऊदेत या विषयावर पुढे नविन पोस्टमध्ये लिहिन केव्हातरी)

22.Friends
बनतात खूप टिकतात थोडे (जग वाईट आहे अशातला भाग नाही, पण ... पण ... जाऊदेत)

23.Your life?
वाया घालवतोय

24.Your mood?
चिवित्र, मळभ आहे आत कुठेतरी

25.Missing someone?
बरेचदा

26.Vehicle?
होंडा ऍक्टिवा

27.Something you’re not wearing?
wait let me check ... aaaa .... T-shirt

28.Your favorite store?
मॅजेस्टिक, शिवाजी मंदिर

29.Your favorite color?
लेवेंडर

30.When was the last time you laughed?
ही परीक्षा देताना (चौदाव्याचं उत्तर देताना तर पार फुटलो)

31.Last time you cried?
मागच्या आठवड्याच्या इंटरव्ह्यूनंतर (त्या इमारतीच्या बाहेर पाऊल ठेवल्या ठेवल्या पाणीच आलं डोळ्यात, मग घरी येईपर्यंत कसरत चालू होती, टॅक्सीत, ट्रेनमध्ये नॉर्मल रहाण्याची, अरे यावरही पोस्ट होईल बरच झालं इंटरव्ह्यू बकवास गेला ते) :(

32.Your best friend?
कोण नाय कोन्चा डाळ-भात-लोन्चा

33.One place that you go to over and over?
सोसायटीची गच्ची (रात्री एकटाच असताना जायला आवडतं. चंद्र-चांदण्या, दिवे, गाड्या, निऑन साईनस बघायला आवडतं)

34.One person who emails me regularly?
दोन व्यक्ती आहेत रेखा सिंग आणि दिपा रेड्डी कॉलसेंटर, बिपीओच्या, आणि सेल्स, मार्केटिंग वगैरे नोकर्‍या धाडतात (खाली 'Warm Regards' ही लिहितात, पण पुढे लगेचच The TimesJobs Team लिहायची घाईही करतात)

35.Favorite place to eat?
5 Spice (296/A, Sangli Bank Building, Perin Nariman Street, Behind Old Reserve Bank of India Bldg. Fort, Mumbai, Maharashtra 400001)

टॅगणार्‍या भाग्यश्री मॅमना धन्यवाद, पास होईन बहुतेक. :)

मी मेघना आणि मैथिली यांना टॅगतो

बंद मूठ

2009-12-09T06:19:00.000-08:00

बंद मूठ घेऊन ती त्याच्या जवळ आली
'हे काय नवं?'
'काय असेल नवं? ओळख बघू?'
'कोडी घालत बसू नकोस सांगून मोकळी हो'...
आवाज चढलेला
चेहरा रडवेला
पटकन पकडतात माणसं
सॉरी ... जवळची माणसं

पण तिही मोठ्या हिमतीचीच
समजावण्याची पद्धत जगावेगळी
तिने नाही विचारलं झालंय काय?
भूतकाळ उगाळणं हा नसतो उपाय
मनात काही ठरवून ती हसत सुटली
अशा या वागण्याने स्वारी आणखीच चिडली

निमूट उठला
चालत सुटला
तिचं अस्तिव नाकारून
तिनेही दिले त्याचे सारे राग झुगारून

त्याच्या डोळ्यात थोडी थोडी दिसू लागली आग
पण हिला नव्हता उरला कुठलाच धाक

'रागावलास?
माझ्यावर की माझ्या हसण्यावर???
रागात भलताच दिसतोस गोड'
त्याचं उत्तर 'वाट सोड'

'जाता जाता मूठीत काय आहे ते तर सांग?'
'काय? काय आहे मूठीत?' वाक्यावाक्याला राग
'असं होतं माणूस रागात असेल तर
मूठभर सुखही दिसतं चिमूटभर
मूठीत माझ्या आहे
मुंगीची जिद्द जगण्यासाठी
वासराची धडपड चालण्यासाठी
अल्पायुषी फुलपाखराचं टवटवीत मन
घरट्यात साठवलेला एक एक कण
ही सगळी माणसं नाहीत त्यांना नाहीत दोन हात
म्हणून दु:ख कुरवाळत बसत नाहीत दिसरात
दिसतं का कुणी त्यातलं एकलकोंडं बसलेलं?
सगळ्यांच्यात असूनसुद्धा सगळ्यांच्यात नसलेलं?
त्यांना दु:ख असणारच पण ते सुख शोधत फिरतात
म्हणून थोडे जगले तरी ते पुरेपूर जगतात
आपण मरणाला टेकलो की वाटतं अरे जगायचं राहिलं
खूप वेळ शोक करण्यात गेला हे बघायचं राहिलं
ते पहायचं रहिलं'
त्याला पटलं चेहरा हसला थोडा
राग झाला शांत
ती शिरली त्याच्या मिठीत
पाहत बसले दोघे बूडता सूर्य निवांत

-साद

सुप्त इच्छांचं कलिंगड

2009-12-06T08:57:00.000-08:00

आपल्या मनातल्या काही सुप्त इच्छा फार मजेशीर असतात. वाटतं असं प्रत्यक्षात झालं तर? मज्जा ... एकटं बसून असलो म्हणजे आपण नेहमी एखाद्या चिंतेतच असायला हवं असं काही नाही. एकटं असतांना भूतकाळातले मजेशीर किस्से आठवून हसतोच ना कधीकधी? तसंच आपल्या मनातल्या या सुप्त इच्छा आपल्यापुरत्या खर्‍या करून घेतो, कल्पनेची जादूई कांडी फिरते, काळ वेळ स्थळ सारं बदलतं आपल्याला हव्याहव्याशा रुपात, डोळ्यात वेगळीच उत्साहाची लकाकी येते, चेहरा आपोआप हसरा होतो, मन प्रसन्न होतं, त्याचे चोचले पुरवल्याचं त्याला अप्रूप असेल कदाचित.

हे असं एकटं असताना होणं बरं असतं, पण कधीकधी माणसांमध्ये वावरताना मनाच्या आगाऊ घोड्याचा लगाम सुटतो, कधी ट्रेनमध्ये बसमध्ये अचानक आपण हसतो, आणि मग मख्ख चेहर्‍याने इकडे तिकडे बघत, केसावरून हात फिरवत, जास्तीच हसायला आलं तर घाम टिपण्याचा बहाणा करून हास्यस्फोट दाबण्याचा पुरेपूर प्रयत्न करतो, असे प्रयत्न करताना शिंक खोकला यांचा सूवर्णमध्य साधल्यासारखे अत्यंत दुर्मिळ असे ध्वनि लोकांना ऐकण्याचं भाग्य लाभतं, काय सालं मनमोकळं हसायची पण चोरी, लगेच वेडाची शंका घेतात लोक, हसणं आवरण्याचा प्रयत्न झाला तर त्यांची खात्रीच पटते. अर्थात मला अशा 'याला तज्ञांची गरज' आहे वाल्या नजरांची सवय आहे. मुळात मी आळशी. मला माझी झोप फार प्रिय. या ध्येयवाद्यांच्या युगात अशी इच्छा मनात निर्माण होणं म्हणजे शापच म्हटला पाहिजे. एखादा ओळखीतल्यापैकी तीशी पस्तिशीतला माणूस विचारतो "तुला कशात इंटरेस्ट आहे?" त्यावर मी " मला ... अं ... मला ना झोपायला आवडतं, ते डिस्कवरीत दाखवतात तसं कुठल्याशा नदी तलावाकाठी आळसावलेल्या अंगाने उन्ह शेकत काहीही न करता नुसतं दिवसभर पडून राहणार्‍या मगरीसुसरीसारखं नशिब हवं, कोणी उठ म्हणणारं नसतं त्यांना ... " असं सगळं एका दमात बोलून मी मोकळा होतो. तुम्ही मस्तपैकी बाहेर जेवायच्या मूडमध्ये असता, हॉटेलात जाता, बरीच चर्चा होते, सगळ्यांचे सुझाव हे जास्त तिखट असतं, हे फार गोड होईल, असं म्हणून निकालात काढले जातात, आणि तुम्ही मनात अगोदर ठरवलेलीच भाजी आणि रोटी ऑर्डर करता, वेटर नेहमीचा वेळखाऊपणा करून तुमचं चार ग्लास पाणी पिऊन झाल्यावर तुम्ही मागावलेला पदार्थ आणून गरमागरम सर्व्ह करतो, तुम्ही मग उसन्या उत्साहात (मी मागावलेलं छानच असतं, काय मागवावं ही एक कला आहे, रोजच्या हॉटेलात जाणार्‍यांना ती आत्मसात असते, या प्रकारचा) पहिला घास तोंडात घालता न घालता तोच तुमचं वेटरच्या तीन दिवस पाणी न लागलेल्या, घामट, मळक्या युनिफॉर्मकडे लक्ष जातं, अशावेळी तुमचा चेहरा जसा होत असेल तसाच काहीसा चेहरा या प्रश्न विचारणार्‍या इसमाचा होतो. आता मी हुशार, शांत, अबोल दिसतो यात माझी काय चूक? 'ते काय विचारताहेत आणि मगरीचं मध्येच काय बोलतोस?' असं माझ्या मनात येतंही पण तोपर्यंत शब्द तोंडातून निघालेले असतात. आता इतकं सगळं झाल्यानंतर त्यांच्या अपेक्षेप्रमाणे मी त्यांच्या समाधानासाठी मला सरकार दरबारी उच्चपदस्थ अधिकारी वगैरे व्हायचय असं म्हटलं तर त्यांना कितपत खरं वाटेल देव जाणो. काही सुचतच नाही अशावेळी, मग "आलोच हं" असं म्हणून मी काढता पाय घेतो. खरं तर स्वप्न, जिद्द, महत्वाकांक्षा, यशाची शिखरं वगैरे माझ्या गावीच नसतं, कशाला फुकाची दमछाक जीवाची, जे पटतं जे वाटतं ते करा. काय फरक पडतो म्हणा थांबला तो संपला, कुठे थांबता आणि कसं संपता यात खरी मजा आहे. आता तर मला वाटतं मी मगरीच्या कातडीचा होतोय हळूहळू.

माझ्या मनात मजेशीर अशा बर्‍याच इच्छा आहेत त्यातलीच एक म्हणजे प्रिती झिंटा ... कस्सल्ली गोड पोरगी ... मला वाटतं मी एकदम छोटं व्हावं (किंवा तिचा गाल झूम करावा) आणि तिच्या गोर्‍यागोबर्‍या गालाच्या उंचवट्यावर उभं राहून तिच्या खोल खळीमध्ये उडी मारून जीव द्यावा. आता तरी कळली का संपण्यातली मजा? असंलं अचाट काही मला आठवलं की खूप हसतो मी. तशा कॉलेजात बर्‍याच प्रति प्रिती झिंटा आसपास वावरल्या पण कुठलीच खळी मी खोलात शिरावं इतकी खोल नव्हती.

अजून एक सुप्त इच्छा मी कधीकाळी बाळगून होतो, ती म्हणजे कॉलेजात रोझ डे ला कोणाला तरी रोझ द्यावा, म्हणजे अगदीच कोणालातरी नाही, त्यातल्या त्यात खोल खळीला. तो एकच दिवस म्हणे सगळ्यांना वाव (wowwww!!!!) असतो रोझ रोज तर देऊ शकत नाही ना कारण रोज रोझ डे नसतो. पण हाय रे मेरी किस्मत, इकडे साधं रोजचं हाय बाय करायचे वांधे तर अख्खं रोझ देऊन काय डोंबल बोलणर मी? annuals च्या नाचाची प्रॅक्टिस चोरट्या नजरेने बघणारे आम्ही, त्यातही नजरानजर झालीच तिची तर "अरे बापरे कळलं की काय? आता लफडा, आता मॅटर" अशा विचारांनी छाती पुरती व्हाइब्रेट व्हायची, डोक्यात सायरन वाजायचे मग बॅक टू कॅंटिन. हे रोझ प्रकरण याच काय पुढच्या कितीतरी जन्मात शक्य नव्हतं. दुरून डोंगर साजरे, कोल्ह्याला द्राक्ष आंबट अशा कितीतरी म्हणी त्या situation ला चपखल बसल्या असत्या. तसं अगदीच सॅंडल वगैरे काढून कुणी मारत नाही, अपमान करायचीही शक्यता कमीच, पण डोळ्यात sympathy वगैरे आणून, कृत्रिम हसून समजूतीच्या स्वरातलं काही बोलल्या की संपलच. मग ती हुरहूर, ते ताटकळत तिच्या दिसण्याची वाट पहाणं, तिच्या हसण्याने सुखावणं, पाहिलेली गोड गोड स्वप्न, डायरीतल्या रात्री गुपचूप केलेल्या पल्लेदार कविता, त्या आपल्याच कविता आपणच पुन्हा चोरून वाचनाचा आनंद या सगळ्याला एक गडद भरीव पूर्णविराम मिळण्याची भिती असायची. इथे कुठे थांबावं यातली मजा कळली. प्रवास करता करता एखाद्या छोटेखानी कौलारू मंदिरात थांबावसं वाटतं, एखाद्या नदीत पाय बुडवावेवेसे वाटतात, एखाद्या ठिकाणची डोंगरांची रांग डोळ्यात भरून घ्यावी असं वाटतं, अवखळ झर्‍याचं थंड पाणी चुंबायचा मोह होतो, एखाद्या अस्ताला जाणार्‍या सूर्यात मनातलं बरच काही उजळवण्याचं तेज अद्याप शाबूत असल्याची प्रचिती येते, मग ही सगळी ठिकाणं आपल्या अंतिम मुक्कामाचीच असतात असं नाही, पण तिकडे थोडावेळ थांबल्याने बरं वाटतं, आणि पुढचा प्रवासही चांगला होतो.

एकदा एक मैत्रिण मला म्हणाली मला ना कलिंगडात बसायचय, सही ना? कल्पना करा एक भल्लमोठ्ठं कलिंगड, त्याच्या काळ्या पाठीवर एक दरवाजा, दरवाजा हलकेच उघडून आत गेलात की थेट कलिंगडाच्या पोटात. लाल लाल गोडगोड वासाच्या रसाळ पाणीदार बर्फसदृश भिंती, पॉलिश केल्यासारखे काळ्या काळ्या बियांचे ठिपक्यांचे वॉलहॅंगिंगस, काळोखं काळोखं थंड कलिंगड आणि अंगाचं मुटकूळ करून बसलेले तुम्ही. तिचं ऐकलं आणि मलाही मग मनापासून वाटलं की कलिंगडात बसणं मस्ट आहे. पुढचा अर्धाअधिक दिवस मी कलिंगडातच होतो.

माझ्या मित्राला कोणी चपट्या (पाठून डोकं सपाट असणारे) दिसल्या की चमाट (चापट, टपली) मारायचा मोह होई, बरेचदा तो सुप्त इच्छा पूर्णही करे. मित्र सगळे असेच आक्रस्ताळी. मैत्रिणी त्यामानाने बर्‍यापैकी सौम्य. एकीला चिनी कम पाहिल्यावर अमिताभच्या पोनीला एकदा तरी हात लावायला मिळाला तर? असं झालं होतं. मित्रांनी बघितला नसावा चिनी कम नाहीतर त्यांना नक्कीच सूरपारंब्या खेळाव्याशा वाटल्या असत्या.

सुप्त इच्छा वेगळ्या आणि करियर वगैरेचे निर्णय वेगळे, असं बरेचदा दिसतं. माझा मित्र लहानपणी मोठेपणी कोण होणार? विचारल्यावर 'रिक्षा ड्रायव्हर होणार' म्हणायचा, का? तर दिवसभर रिक्षातून फिरायला मिळेल म्हणून. नंतर त्याचं मन बदललं त्याला कंडक्टर व्हावसं वाटलं. तिसरीत असताना एका मित्राने 'मी हॉस्पिटल टाकणार' पेपराचा स्टॉल टाकावा इतक्या सहजतेने म्हटलं होतं. आम्हाला त्याच्याबद्दल कोण आदर? आमच्या बॅकबेंचर्समध्ये कोणी मोठी कल्पना जरी केली तरी दाद द्याविशी वाटायची. भविष्यात आजारपणात सवलती मिळाव्यात म्हणून असेल कदाचित पण हेही फिस्कटलंच.

रस्त्याने चालताना नेहमी उजव्या बाजूने चाला, वगैरे नियम असतात ना तसेच नियम सुप्त इच्छांच्या जादूच्या प्रयोगांना असतात. उदाहरणार्थ,

असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला
चंदेरी सोनेरी चमचमता चांगला

हे गाणं ऐकल्यावर केवळ आणि केवळ चॉकलेटचा बंगलाच डोळ्यासमोर यायला हवा. मग चॉकलेटचा बंगला चिकट होईल, वितळेल, चॉकलेटला बुरशी धरेल असं काही मनात येत नाही आणि येऊही नये. पुढे 'बिस्किटांच्य गच्चीवर मोर छानछान' म्हणताना सोबतीला तुम्हाला बिस्किटांच्या पोटातून गेलेली मुंग्यांची रांग दिसली, किंवा ही उघड्यावरची बिस्किटांची गच्ची कालांतराने मऊ होईल का? असे प्रश्न आले की सगळी मजाच गेली. प्लॅटफॉर्मवर उभं असताना ट्रेनला गर्दी असणारच असं घरातूनच जे पक्कं करून निघतात त्यांना ट्रेन कितीही रिकामी मिळाली तरी कमीच वाटते, म्हणजे कसंबसं शिरायला मिळालं तरी त्रास, मोकळंढाकळं उभं रहायला मिळालं तर बसायचं कुठलं नशिबात? म्हणून त्रास, बसायला मिळालं तर आम्हाला नेमकी फोर्थसीटच मिळणार म्हणून त्रास, आणि चांगलं पाठ ठेकून बसायला मिळालं तर विंडोसीट मिळाली असती तर बरं झालं असतं म्हणून त्रास, आणि चुकूनकमाकून विंडोसीट मिळालीच तर रम्य झोपडपट्ट्या, नाले, टोलेजंग बिल्डिंगस, रस्ते दुकानं, झाडं, पक्षी बघायचं सोडून गजांवर कोणीतरी थुंकून ठेवलंय आणि त्या शिंतोड्यांवर सारखं लक्ष जातय म्हणून त्रास, म्हणजे परिस्थिती कशीही असो कपाळावरची आठी स्थितप्रज्ञ. ते अर्थशास्त्रात म्हणतात ना 'other things being equal' तसं कल्पनेच्या विश्वात रमताना काही भोचक शक्यतांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करणं आपल्याच सोईचं असतं.

पण कित्येकदा आजूबाजूचे तुम्हाला अशी डोळेझाक सहजासहजी करू देत नाहीत. मग एखाद्याच्या रंगाकडे किंवा प्रकृतीकडे बघून "तुला 'ही' पटणार?" असं तिरस्काराने बोलून त्या प्रेमवीराला वास्तवाची जाण करून दिली जाते. पण माझ्यासारखे फटकळ लोक लोकांचे हे मनसुबे तडीस जाऊ देत नाहीत. "रंग, प्रकृती, चेहर्‍याची हातापायाची ठेवण, आवाज हे सारं निसर्गाने दिलेलं मग अमूक एक म्हणजे सौंदर्याची खूण आणि अमूक एक म्हणजे कुरुपतेचं लक्षण हे माणूस का ठरवतो? अर्थात हा प्रश्न माणसांसाठी आहे तेव्हा कृपया तुम्ही विचार करायची तसदी घेऊ नका" असे शालजोडीतले देऊन माझ्या मुद्द्यावर (आणि मुलीवरही) मी ठाम राहतो, असं झालं की माझ्या तोंडावर उघडउघड बोलणं ही बर्‍याच जणांची सुप्त इच्छाच बनून राहते.

काही लोकांच्या काही सुप्त इच्छा ओळखायला फार प्रयत्न करावे लागत नाहीत. सलमानचे फोटो पाहून जिममध्ये तासनतास घाम गाळणारे त्यातलेच. तुम्ही कुठल्याही मैदानात जा (तशी उरलीत कितीशी? हा शोधाचा विषय आहे) आगरकर, हरभजन, झहीर यांच्या शैलीत गोलंदाजी करणारे आढळतात त्यातले मलिंगा, शोएबसारखे chucking करणारे (फेकाडे) बघताना मस्त वाटतं, जीव तोडून धावत येतात आणि बुंध्यात चेंडू मारतात, कमालीचे आक्रमक वाटतात पण वेग बेताचाच असतो. गाण्याच्या रिएलिटी शोजमध्ये सोनू निगम, सुरेश वाडकर, आशाताई, सुनिधी यांचे बरेच झेरॉक्स दिसतात, अर्थात ते कॅनॉन झेरॉक्स की साधे गिचमिडे काळपट झेरॉक्स हा भाग अलाहिदा. ह्या लोकांच्या सुप्त इच्छा लगेच ओळखता येतात, पण काही छुपे रुस्तुम असतात, जसा एखाद्याचा गाता गळा पिकनिकला भेंड्या खेळताना मंत्रमुग्ध करतो, एखाद्या जन्मजात अरसिकाच्या वहीत अचानक एके दिवशी सुंदरशी कविता सापडते, एखादी व्यक्तीचित्राची हुबेहूब काढलेली रांगोळी आपल्यासोबत चार-पाच वर्ष काम करणार्‍या मित्राने काढलीय हे पाहून आपण अचंबित होतो. असं लपवणं वाईट नव्हे खरं तर ते एक प्रकारे आपल्याला अनपेक्षित असा सुखद धक्काच देतात, आणि माणसं बघायला आपण किती चुकतो याचीही ठळक जाणीव करून देतात.

आता हे कोणीतरी वाचेल आणि वाईटबरी टिप्पणी देईल अशी सुप्त इच्छा आहे. नाही जरी दिलीत तरी वाचल्यावर कळलं असेलच की कल्पनेच्या विश्वात सगळंच मिळतं. पण कल्पनेच्या विश्वात जावं तरी कसं कल्पनाच विश्वात नसतांना?, हो ते गजनीत आमीरच्या छातीवर लिहिलय ना 'Kalpana was killed'.

26 नोव्हेंबर आणि एक नावडती कविता

2009-11-26T08:59:00.000-08:00

26 नोव्हेंबरचा तो दिवस आजही आठवतो. ते दिवस खरोखरच आम्हाला बदलून टाकणारे. मुंबईच्या गल्ल्यांमध्ये फिरणारे, सिनेमे पाहणारे, थट्टामस्करी करणारे, वडापाव ते पिझ्झा काहीही अरबट चरबट खाणारे, बोलणारे आम्ही, 15 ऑगस्ट आणि 26 जानेवारीला पेढा खायला मिळतो म्हणून शांत उभे रहाणारे, (काहींना ही साखर महत्वाची तर काहींना त्यांची साखरझोप) आम्हाला राजकारणाची माहिती नाही, करियर निवडण्यातही गोंधळलेले, बस्स धम्माल करायची, बॅगा खांद्यावर टाकून घरातून बाहेर पडायचं, ठरल्या जागी जमायचं, हसायचं खिदळायचं बस्स एवढच आमचं जगणं.

पण त्या दिवशी पाहिलं ना सारं टि.व्ही. वर तेव्हा कळलं किती पोरकट आहोत आम्ही. तेव्हा आतून जाणवलं आम्ही भारतीय आहोत, ते रक्तात माखलेले भारतीय आहेत, कर्तव्य बजावताना शहिद झालेले भारतीय आहेत. सिनेमातल्या नटनट्या, कॉलेज ह्यापलिकडेही जग आहे ... हाडामासाच्या माणसांचं जग. वृत्तपत्र पुन्हापुन्हा वाचत सुटलो, टि.व्ही.ला खिळून राहिलो, सगळं एका दमात माहित करून घ्यायचं होतं की, हे कोण कुठले आणि आमच्या देशात ही कत्तल का सुरु आहे? रडलो, चिडलो, शिवीही हासडली पण कशानेही समाधान होईना, काही प्रश्न अनुत्तरीतच राहिले.

माझी आई छ.शि.ट. जवळच काम करते तिने जाऊ नये काही दिवस ऑफिसला असं वाटत होतं, त्यात उसळलेल्या अफवांची भर, दुपारी आईचा फोन आला की जीव भांड्यात पडे, मग पोटात काहीतरी ढकलायचो. आईने मला समजावलं मनात भिती बाळगणं, भितीची दहशत माजू देणं म्हणजेच नकळत दहशतवाद्यांची मोहिम यशस्वी करणं. मी ऐकण्याच्या मनस्थितीत नव्हतो पण आई तिला करायचं तेच करत राहिली. पोहोचल्याचा फोन मात्र आवर्जून करे. माझी काळजी तिला कळत होती पण मला थोडा निर्भीड बनवण्याचा विचार असावा तिचा.

बर्‍याच विचारांची वादळं मनात घोंघावत होती माझ्या मनात जे जे येत गेलं ते मी कवितेत गुंफत गेलो. माझी मतं किती चुकीची किती बरोबर महत्वाचं नव्हतं, मांडणं महत्वाचं होतं, नाहीतर फुटलं असतं डोकं माझं ... विचारांचे, भावनांचे स्फोट झाले असते. एक एका बातमीने कवितेत भर पडत गेली, (अजूनही पडतेच आहे) आकार घेऊ लागली माझी सगळ्यात नावडती कविता. माझ्यावर पुन्हा अशी कविता करण्यासारखी वेळ येऊ नये असं वाटतं मला. सगळं मांडायला मी अपयशीच ठरलोय. पण त्या दिवसापासून मी निश्चित थोडा बदललोय.

असो कविता वाचा आता

एक गोळी आपलीही वाट बघते आहे
एक टोळी आपलीही वाट बघते आहे

कोंडले ते अन सार्‍यांचा कोंडमारा
नासक्या या आठवणींची साय धरते आहे

का असे झालोत पैदा गोळी खाण्या या इथे
माणुसकीही माणसांचे पाय धरते आहे

जगणे चैन झाले आणि अपेक्षा कोणती
मूक गर्दी भावनांची काय करते आहे

छाताडात घुसल्या गोळ्या वास्तूही आक्रंदली
कुणी यशस्वी मोहिमेचा नाज करते आहे

सिंह गेले अन कसा तो गडही ढासळू लागला
शांतताही बंदूकीचे आवाज करते आहे

रोजचेच आहे आम्हा नवल का वाटणे?
हे मैत्रीचे प्रयत्नही उगाच करते आहे

अशातही त्यांनी हवा तो घेतलाच चावा
तेज असल्याचा कुणी माज करते आहे
(news bites आणि प्रसारमाध्यमांची हाताळणी)

चार पाने चाळली पोरे मनसोक्त खेळली
कुठे सुट्टीही झोपेचा साज धरते आहे
(काही घरातील महाभागांनी उपभोगलेली सुट्टी)

त्याच रस्त्यावरूनी जाणे लाज वाटू लागले
टोळी शंढतेचा क्रूरतेचा माज करते आहे

माणसे मरणार होती पाच हजारावरी
पडली कमी किती? मोजदाद चलते आहे
(हे कोणाचे उदगार आहेत हे आपण जाणताच)

नेत्यांनी कैसे ताळतंत्र सोडले
शहिदांचे कतृत्वही बरबाद करते आहे
(मग ते शहिदांच्या घरी जाऊन तोंड सैल सोडणं, असो की एका संवेदनशील सिनेदिग्दर्शकाला घेऊन केलेला घटनास्थळाचा फेरफटका)

मुक्त संचाराला घटनेचा हवाला दिला
झिंगल्या गालावरी चपराक ठरते आहे
(हे राष्ट्रीय एकात्मतेविरोधात नाहीये, लक्ष देण्यासारखे बरेच मुद्दे आहेत, लोंढे रहायला हवेत मग त्यांच्या सुरक्षेचं पहायला नको का? किंवा कोण कुठून आणि का येतय? हे पहायला नको का?)

(ह्या हल्ली नव्याने लिहिलेल्या ओळी)

स्वर्ग मिळणार होता मारूनी माणसे
कुणी खर्च कसाबावरी वारेमाप करते आहे

जाकीट हरविले म्हणती कचर्‍यात गेले
सारे ठरल्यापरी विनसायास घडते आहे

चुकले कुणाकुणाचे आणिक शिकले किती
भर नव्या तारखेची इतिहास करते आहे

- साद

चंद्र आहे साक्षीला

2009-11-25T06:15:00.000-08:00

मला खिडकीतून दिसणारा चंद्र, आणि वडिलांच्या मोबाईल मधला जेमतेम 2 mp चा कॅमेरा, स्वस्थ घरी बसावं तरी कसं? तडक मोबाईल घेऊन गच्चीत गेलो, जमतील तसे आणि जमतील तितके फोटो काढले. गच्ची गुडुप काळोखी, चिटपाखरुदेखील नसलेली, माझ्या वेडाचा साक्षीदार तो दूर आभाळातला एकटा चंद्र, सध्या माझ्या संगणकात बंदिस्त.

लपायला निंबोणीचंच झाड हवं असं काही नाही

तोच चंद्रमा नभात

श्वासात चांदणे भरायचे

हे शहर कधी झोपतं का?

हा चंद्र तुझ्यासाठी ...

पुसटशी गझल दुरुन ऐकू येणारी .. गडद रात्र .. आणि ओळखीचा चंद्र

चंद्रावर जीवसृष्टी आहे का नाही माहीत नाही पण चंद्रामुळे सृष्टीत जीव आहे एवढं मात्र खरं

रातकिडे (रात्री केलेले किडे)

झूम के

नशा

हसरे दिवे

नाकीनऊ

कृत्रिम चंद्र

उद्या याच वेळी डन डन डन

मी कशाला आरशात पाहू ग???

2009-10-06T00:40:00.000-07:00

मी कशाला आरशात पाहू ग???
म्हणालीस आरसा बघत जा कधीतरी
काय केलयस स्वतःचं
चेहरा सुकलाय काळवंडलाय
पिंग्या केसांनाही नाहीए तेलपाणी
दाढीचे खुंटही वाढलेत
नेहमीचं बोलून तिनं दार लोटलं
तिचं जाणं महत्त्वाचं होतं

त्यादिवशीचं माझंही जाणं महत्त्वाचंच होतं
काखेतली बॅग सांभाळत आत घुसलो
माझं ऑफिस वाट बघत होतं
माझं ऑफिस, माझं केबिन, माझ्या फायली,
माझा बॉस, माझं काम
आणि माझा कोणीच नसलेला मला आत ढकलणारा तो
"अंदर सरकोना भाय" मोठ्यांदा ओरडला
"आपका बॅग आगे लो तो जगाह बनेगी"
घामाच्या धारा, काय वैताग आहे
"XXXके आदमी सरकने को जगाह नही बॅग कहासे सरकाऊ"
माझं माझ्या हिंदीतलं उर्मट उत्तर
प्रत्युत्तरादाखल त्याचं आग ओकणारे डोळे रोखणं
गाडीतली नेहमीची भांडणं
ट्रेनही नेहमीच्याच लयीत
'तुका म्हणे हेचि सर्वसुख' रंगात आलेलं भजनी टोळकं
गर्दी कसली माणसांची दलदल
श्वास घ्यायची धडपड
कसेही घुसतात
पॅंटचा बॉटम माखणार आज
"आऽऽऽ एऽऽऽ अबे क्या .. प कऽऽऽ "
आणि एकच गलका, गोंधळ
क्षणभर शांतता
"गिरा क्या?" "मरगया लगता है"
संवेदनाहीन चौकशी
माझीही कानोसा घ्यायला वळवळ
मघाचचे आग ओकणारे डोळे दिसत नव्हते कुठेच
कदाचित बंदही झाले असतील कायमचे एव्हाना
म्हणजे तो .. मघाचचा ...

सगळे आवाज बंद
ही माणसं काय सांगताहेत मला?
कुठलं स्टेशन? कुठली ट्रेन?
ही कोण माणसं? आणि का ढकलताहेत मला?
उतरणार्‍यांची तारांबळ
मला जवळजवळ ढकललंच
डोक्यात टपल्या, गुद्दे
काहीतरी पुटपुटून उतरलेल्यांनी जीना धरला
मी कसाबसा बाकड्यावर बसलो
माहित नाही किती वेळ?

एकामागोमाग एक गाड्या आल्या गेल्या
माणसं डोळ्यासमोरून सरकत राहीली
गर्दी ओसरे पुन्हा वाढे
भरती-ओहोटी जणू
मी मात्र कधीपासूनचा क्षितीजाशी डोळे जडवून बसलेला
माझ्याही नकळत बॅग पोटाशी घेत होतो
माझा कोणीच नसलेला तो थोडसं पुढे सरकून घेईल या अपेक्षेने

"तुमचा सेल वाजतोय" कोणीतरी म्हटलं
"पियेला रहेगा"
"कुठून आलात? कुठे जायचय?"
उत्तरादाखल भेदरलेले डोळे
आणि " तो .. तो .. तो.." अस्पष्ट संवाद

अंधार काळाठिक्कर होत गेला
गर्दीतल्याच एकदोघांनी मग घरी आणलं
मित्र होते सकाळच्या गाडीतले
घरी बायको प्रश्न विचारून रडवेली झाली
भूक नव्हती झोप येईना

हल्ली ती रोज मला कोंडून जाते
आरसा बघ म्हणते गमतीने
पण जेव्हा जेव्हा आरसा बघतो
तेव्हा तेव्हा मान खाली घालतो
आग ओकणारे डोळे मला स्वस्थ बसू देत नाहीत
आतल्याआत ठेवतात धुमसत मोकळं रडू देत नाहीत

त्या गर्दीतला एकटा मीच का धुमसत राहू ग?
त्याचं मरण मी का जगत राहू ग?
असलं मरण मी कशाला आरशात पाहू ग?

- साद

माथेरान 9 (शेवट)

2009-10-01T02:33:00.000-07:00

माझी बॅग आता भाजीवाल्याच्या पोत्यासारखी बेढब झाली होती, शिवाय मोठ्या परीघाच्या हॅटस बॅगेत रहात नव्हत्या. सगळं आवरताना नाकीनऊ आले. शेवटी सगळ्यांच्या बॅगस तयार झाल्या. आम्ही गप्पा मारत होतो, निघावं लागणार हे माहित असूनही पाय निघत नव्हते. इथल्या झाडापेडांना, खडकाला, माकडांना, डोंगरदर्‍यांना, पावसाला, गारव्याला, राधा-कृष्णाला, भुट्ट्याला, गोळ्याला, झोपाळ्याला, लाल मातीला निरोप द्यावा असं वाटत नव्हतं. पण नाईलाज होता. निघावं लागणार होतं. पडलेल्या खांद्यावर जड हातांनी बॅग अडकवली आणि हे घेतलं का? ते घेतलं का? असं जुजबी विचारत आम्ही बाहेर पडलो. मिनी ट्रेनच्या रुळावरून जाताना पाऊस सुरु झाला, "नीट जा रे पोरांनो" असं सांगत होता. पावसामुळे सगळं निसरडं झालं होतं, त्यात रुळावरून पियू चालण्याचा सराव करत होती, माझा हात तिने घट्ट धरला होता, कधी हात सोडून मला जमतय असं भासवे तर कधी तोल जाताना हात घट्ट धरुन ठेवे. आजूबाजूचे आमच्याकडे बघत होते, तरूण पोरांचे बोलके चेहरे मजा आहे बाबा एका मुलाची असं सांगत होते. पण रुळावरून चालणे या प्रकारात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काहीतरी पदक मिळवायचच आणि मी तिला ट्रेन करायचं (मिनी ट्रेन नव्हे) असं आम्ही मनाशी पक्क केल्यामुळे आजूबाजूच्या नतद्रष्ट लोकांकडे आम्ही साफ दुर्लक्ष केलं. आता तर वेलकम टू माथेरान लिहिलेला बोर्डही मागे पडला. दस्तूरी नाक्यावर आलो टॅक्सीत बसलो. तसं आम्हाला चालत नेरळ गाठायच होतं पण मुलींच्या पायात सिंड्रेलाचे काचेचे बूट होते, म्हणजे बूट लागायचं टेन्शन म्हणजे नवे म्हणूनही टेन्शन आणि वाटेत कुठे दगडधोंड्याला ठेचाळल्यावर तुटून त्याची काच लागण्याचंही टेन्शन, शिवाय वेळेत बूट परीला देण्याचंही टेन्शन, या सार्‍या टेन्शन्सपायी आम्ही पायी जाण्याचं टाळलं आणि सरळ टॅक्सी केली. टॅक्सीचा प्रवासही काही तितकासा वाईट नव्हता, धुक्यात बुडलेली डोंगरांची शिखरं मस्त दिसत होती, आपण ढगांमध्ये, धुक्यामध्ये अधांतरी उडतो आहोत असा भास होत होता. 'धुके दाटलेले उदास उदास' थोडं आणखी थांबता आलं असतं तर? असे प्रश्न पडत होते. टॅक्सी नेरळला पोहोचली ट्रेन थोडी उशिराची होती आणि थोडी गर्दी वाटत होती.

ट्रेन आली ती अनेक प्रश्न घेऊनच. आता नोकरीचं काय? times, monster, naukri वर resumes upload केलेत ना? KT लागेल का यंदा? कोण टॉपर असेल? बाईकला कव्हर घ्यायला झालय? तिकीट आहे नं खिशात? किचनच्या लिकेजचं काहीतरी करायला हवं, गावचं घर पूरं होईल का यंदा? पैसे जास्त तर नाही ना गेले सहलीला? counter-strike ची सीडी सापडेल का? घरी पोहोचेन ना वेळेत? सरबताची बाटली आत चेपून सरबत बाहेर आलं नसेल ना? जीन्स जाम मळलीय लाल मातीत आईला त्रास .. जसजशी ट्रेनमधली गर्दी वाढत गेली माझे प्रश्नही वाढत गेले, वाढता वाढता त्यांचं दाट धुकं तयार झालं मग डोळे उघडले आणि सारंच धूसर दिसायला लागलं.

समाप्त

माथेरान 8

2009-09-25T07:29:00.000-07:00

मंदिरातून बाहेर पडल्यावर अखेर आम्ही एको पॉईंट बघितला. एको पॉईंटला एको ऐकू येतो का? याची प्रात्यक्षिकं चालू होती. काही जण नावं घेत होते (नाही लाजत घ्यायची नावं नव्हे) आपापली नावं उदा. अनिलऽऽऽ, सुनिलऽऽऽ, राजेशऽऽऽ इ., हे हजेरी घेतल्यासारखं वाटत असतानाच काही जण टोपणनावाने घसा मोकळा करत होते उदा. एऽऽ काळ्याऽऽऽ, एऽऽ वान्डर्‍याऽऽऽ, एऽऽ चपट्याऽऽऽ इ., काहींना बहुतेक हे ही पसंत नव्हतं ते नुसतेच आऽऽऽ, ओऊऽऽऽ, हेऽऽऽ असे किंचाळत होते, त्यातले सुद्धा काही गर्दीला लाजत बिचकत इकडेतिकडे पाहत किंचाळत होते. थोडं मनोरंजन झालं खरं पण सहनशीलतेच्या पलिकडे गेल्यावर मला "अरे गप्प बसा" असं जोरात ओरडावसं वाटलं, पण माझा आवाज जवळपासच्या पॉईंटसवर निनादेल आणि अर्ध माथेरान निष्कारण मौन पाळेल म्हणून मी मोह टाळला. एको पॉईंटस वरून माथेरानच्या डोंगररांगा दिसत होत्या. या डोंगरदर्‍यांकडे पाहिल्यावर वाटतं आपण किती लहान आहोत नाही? (अशी कुणाचीतरी वाचलेली वाक्य चपखल आपली म्हणून पेरली की वाटत आपण किती महान आहोत नाही?) तिथे एक टेलिस्कोपवाला बसला होता, तो वीस रुपये घेऊन दुर्बिणीतना सिंहाच्या आकाराचा कडा, पनवेल शहर, खालची छोटी गावं, जवळपासचे पॉईंटस, प्रबळगडाची तटबंदी दाखवत होता, आणि (वीस रुपये मोजले असल्यामुळे)पाहणार्‍याच्या चेहर्‍यावरही याचीसाठी केला होता अट्टाहास असे भाव दिसत होते. खालच्या गावतून इथल्या घोड्यांसाठी चारा येतो असं त्या टेलिस्कोपवाल्यानं सांगितलं. दोनचार फोटो काढून आम्ही तिथून निघालो. इतक्या कोलाहालातही तिकडे जाऊन बसल्यावर शांत वाटतं, कारण तुम्ही मुळात या गर्दीत नसताच तुम्ही एका क्षणी गवताच्या पात्यावर, दुसर्‍याक्षणी डोंगराच्या टोकावर, मग कधी ढगांच्या आड, कधी क्षितीजाच्या पार, कधी उन्हाची किरणं धरून खाली येता, कधी पुन्हा पक्षांचा थवा होता, तृष्णा काही भागत नाही निसर्ग साठवायला दोन डोळे अपुरे पडतात. पण निघावं लागलं ताटं वाट बघत होती. येताना माकडाचं अख्खं कुटुंब एका फांदीवर बसलं होतं, "फोटो घ्या की राव" असं सांगत होतं जणू, आम्ही त्याचं मन राखलं. आम्ही दिवसभर फ्यूजला रात्री झालेल्या वान्त्यांवरून 'वकार युनूस' चिडवत होतो. ऍन्ड्रू काहीशी शांत वाटत होती, चौकशीअंती कळलं की सकाळी आम्हाला उठवताना झालेल्या झटापटीत तिच्या नाकावर माझी लाथ बसली होती, मी झोपेत असल्यामुळे मला वाटलं ती कंटाळून झोपली म्हणून शांत आहे, लाथ बसल्याचं माझ्या गावीच नव्हतं. मी सॉरी म्हणून तिची पुडी खिशात टाकली. तिनंही फार लागलं नसल्याचं खोटच सांगितलं. मी तिच्याजागी असतो तर मागचा पुढचा विचार न करता लाथ मारणार्‍याचा जरासंध केला असता. येताना पुन्हा बाजारात एक चक्कर झालीच. चिक्क्या, सरबतं, टोप्या, चपला, बॅगा अशी थोडीफार खरेदी करुन आम्ही परत हॉटेलवर आलो. हॉटेलवर आल्यावर ओलेसुके कपडे बघितले आवराआवर करायची वेळ झाली होती, सामानाची बांधाबांध करायला सुरुवात केली. मध्ये थोडा वेळ जेवणातही गेला, जेवण नेहमीसारखं चविष्ट आणि बेलगाम होतं आणि आज तर स्वीट डीश म्हणून रसगुल्लेही होते तेही हवे तितके बेलगाम. रसगुल्ले डझनभर हानले आणि बडिशेप चघळत रुमवर परतलो. दोन दिवस मोबाईलचा संबंध नव्हता म्हणून काहींचे मोबाईल रिंग देऊन हुडकावे लागले. बॅग्स तयार झाल्या अजून निघायला बराच अवकाश होता, आवारातला झोपाळा आमची वाट बघत होता. झोपाळ्यावर झोके घेत असताना पुन्हा माकडं दिसली. एक माकडं कम्पाउंड वॉलवरनं चालत चालत काहीतरी खात होतं, मला तर तिकडे फळं, बिया असलं काहीच दिस नव्हतं, म्हणून नीट बघितल्यावर कळलं की हा मुंगळे खातोय, बरेचसे प्रोटिन्स मिळत असणार त्याला या मुंगळ्यांमधून.मागे वळून पाहिलं तर हॉटेलच्या पत्र्यांवर माकडांची गॅंग आली होती, बरीच छोटी माकडंही होती, हॉटेलच्या मागच्या बाजूच्या पायर्‍यांवरनं सरळ वर जाता येतं तिथनं हे सगळे पत्रे स्पष्ट दिसतात. गळ्यात कॅमेरा होताच मी लगबगीने पायर्‍या चढून वर गेलो आणि त्यांच्या माकडउड्या टिपल्या. गंमत म्हणजे ते आपापल्या मस्तीत इतके मग्न होते की माझ्या फोटो काढण्याकडे त्यांचं लक्षच गेलं नाही. मी मनसोक फोटो मारले. पत्र्यावरून झाडाची फांदी पकडताना एक माकडाच लहान पिलू अंदाज चुकून खालच्या पत्र्यावर धाडदिशी आदळलं, इकडे माझ्या छातीत धस्स झालं. पण पिलू उठून पुन्हा वरच्या पत्र्यांवर आपल्या लहान भावंडांत मिसळलं. ते गप्प होतं पण फारसं लागलय असं वाटत नव्हतं, हा दिवाणखान्यातला बाबांना परवाच कुणीतरी प्रेझेंट केलेला बास फोडल्यावर एखाद्या खेळकर मुलाच्या चेहर्‍यावर जसे बापुडवाणे भाव असतील तसं काहीसं ते माकड दिसत होतं. माझा अंदाज खरा ठरला त्या पिलाने पुन्हा माकडचाळे सुरु केले, तेव्हा कुठे मनाची चलबिचल कमी झाली.

उंबर

निधडी छाती

जय बजरंगबली

दूरदूर नभ पार डोंगराच्या माथ्यावर, निळेनिळे गारगार पावसाचे घरदार

फोटो स्वरुपात तुकड्यात साठवेलेला निसर्ग

सुळका

मुठीत ठेवता येईल तो निसर्ग कसला

खडी

कोणीतरी येतय

फोटो कुठे? कोण घेतय?

माकडांचा फॅमिली फोटो

कसलं गोड दिसतय माझं छकुलं ते!

जब मिले तीन यार

वदनी कवळ घेता

मी राखण करतोय दारं खिडक्या लावू नका, बॅगेतला खाऊ कोणी नेणार नाही

लटकूराम

दंगामस्ती

ए दादा थांब ना मी येतोय

उड्डाण

खेळाचा तास

क्रमश:

माथेरान 7

2009-09-19T09:44:00.000-07:00

"ए ऊठ ना रे जायचय नं पॉईंटस बघायला?" असं अस्पष्ट काहीसं सकाळी ऐकायला आलं. मग लक्षात आलं अरे सहलीला आलोय नाही का? ऍन्ड्रू एकटी उठली होती आणि आम्हाला उठवण्याचे केविलवाणे प्रयत्न करत होती. एरव्ही तीर्थरुपांच्या एका आहेत आम्ही ऊठतोही पण या लिंबूटिंबूंना कोण दाद देतय. डोळे मिटून पुन्हा झोपलो ऍन्ड्रूनेही थोडा वेळ उठवायचा नाद सोडला. थोड्या वेळाने "उठा ना रे जायचं नाहीए का फिरायला?" अशी पिरपीर चालू झाली. माझा मोबाईलही उशीखाली गाढ झोपला होता, त्याला शोधला आणि बघितलं तर 7.15 च झाले होते. "पिकनिकला आलोय ना झोपू दे ना निवांत जरा" असं कसंबसं म्हटलं. ती कधीची उठलेली असल्यापैकी बर्‍यापैकी फ्रेश होती. म्हणून तिने कोणाची पांघरूणच खेच, कोणाला गुदगुल्याच कर असे उद्योग चालू केले. मी लाथा झाडून प्रतिकार केला नंतर कंटाळून ती एकदाची झोपली. सगळे सकाळी आठ वाजता सगळे उठले. काहींनी आंघोळी उरकल्या, काही गरम पाण्याच्या प्रतिक्षेत होते, गरम पाणी मिळायला जाम जिगजिक होती. "आधी सांगायचं होतं, आता हे शेवटचं देतोय" असं पुटपुटत का होईना पोरं प्रत्येक खोलीत पाणी पुरवत होती. माथेरानमध्ये पाणी अपुरं असलं तरी हॉटेलवाल्यांना ते मुबलक मिळतं असं बाजारात फिरताना दुकानदारांच्या गप्पात मी ऐकलं होतं. या गरम पाण्याच्या फंदात न पडता मी थंड पाण्याने यथेच्छ आंघोळ केली. मी थंडीचा जास्त बाऊ कधीच करत नाही. मला आठवतं महाबळेश्वरला आमच्या शाळेची सहल गेली होती भर हिवाळ्यात जानेवारीच्या सुमारास, तिथे स्ट्रॉबेरीचं शेत आम्हाला दाखवलं होतं, तिकडेच ते लोक स्टॉबेरीजचं ताजं आईस्क्रीम विकत होते, तेव्हा अख्ख्या ग्रुपमधल्या एकट्या मीच ते कोनवालं आईस्क्रीम खाल्लं होतं. मी डोक्यात हॅटही घातली होती, माझ्या आईस्क्रीम खाण्याकडे जो तो आश्चर्याने बघत होता. आमचे सर तर मला म्हणाले "हा तर गोरा साहेबच आहे, याला थंडीबिंडी काही नाही."

मी कपडे बदलेले, भांग पाडला आणि चहासाठी तयार झालो. काही मुलींची आंघोळ अद्याप बाकी होती त्या जेमतेम ब्रश करून चहाला आल्या. मी कॅमेरा गळ्यात अडकवूनच चहासाठी बाहेर पडलो. नाश्त्याला उपमा, चहा, ब्रेड-बटर असा बेत होता. उपम्यावर बेदाणे, टोमॅटो, कोथिंबीर मस्त उठून दिसत होती, आणि ब्रेड-बटरही मस्त ताटात मांडले होते, मला कशाचा फोटो काढायची लहर येईल काही सांगता येत नाही, मी कॅमेर्‍याने नाश्त्याचे फोटो काढले. हॉटेलमधले इतर लोकही चहासाठी बाहेर पडले होते. त्यात काही प्रेक्षणीय स्थळं होती. पेंगुळलेल्या डोळ्यांच्या मुलीही cute वाटतात हे मी पहिल्यांदाच अनुभवलं होतं. त्यातल्या काही तर इतक्या क्यूट की त्यांना बघून चहा ताजातवाना होत असेल. मला चहा पिण्याआधीच फ्रेश वाटत होतं. नाश्ता करता करता फोनमधला अलार्म आणि उठण्याची वेळ यांच्या तफावती बद्दल चर्चा चालू होती. मी 6.30 चा अलार्म लावून प्रत्यक्षात 8.00 ला उठलो होतो. अलार्म मित्राने कंटाळून बंद केला होता. मला म्हणावसं वाटत होतं की दीड तासाने उठायचं आहे हे समजायला मी दीड तास आधीचा अलार्म लावला होता. विशेष म्हणजे ऍन्ड्रू पहिली उठली होती आणि तिचीच आंघोळ अद्याप बाकी होती. सगळ्यांचं आटोपेपर्यंत 9.30 झालेच. मग आम्ही बाहेर पडलो, कालच कणीसवाला सकाळी कणसाबरोबर गोळेही विकत होता. सगळ्यांनी गोळ्यावर ताव मारला, ओठांचा चंबू करून जो तो गोळ्यातला रस शोषत होता. प्रत्येकाचे ओठ मजेशीर दिसत होते. मी तर गोळ्यावर गरमागरम कणीसही खाल्लं. मग आम्ही echo point च्या दिशेने निघालो. लाल पायवाटेने चालायला मस्त वाटत होतं क्वचित काही ठिकाणी ढगांना, झाडांना न जुमानता उन्ह पायवाटेवर सांडे, त्याच एक वेगळच texture तयार होई, पानांच्या सावल्या आणि उन्हाचे कवडसे पाय बांधून ठेवत होते. मी, मन्या आणि टॉवर हे सारं न्याहाळत सगळ्यात पुढे चालत होतो. तेवढ्यात आमच्या समोरून green vine snake (सर्पटोळ) सरपटत गेला. त्याची सरपटण्याची लकब फारच सुंदर होती, त्याचा पोपटी रंग लाल मातीवर उठून दिसत होता. मी फक्त "ए तो ब साप" एवढंच म्हटलं तर मला टॉवर आणि मन्याने ओढत जबरदस्ती पाठी आणलं, अगदी कॉलेजच्या भांडणात पारा चढलेल्या मुलाला पाठी खेचतात तसं, पण हे थोडंसं वेगळं होतं, इथे त्यांच्या लेखी तो ऍनाकोंडा होता जो आम्हाला गिळंकृत करून त्याचा ब्रेकफास्ट पूर्ण करणार होता. मी त्यांचं ओरडणं आधी थांबवलं, एल्फिस्टन आणि मी त्याचे फोटो काढू लागलो. तो तर अफलातून दिसत होता, हा थोडासा बुजल्यासारखा वाटला, तो पानात लपू पाहत होता. असे प्राणि बघितले की माझ्या अंगात मॅन वर्सेस वाईल्ड मधला ब्रिल संचारतो. त्याने एका episold मध्ये याच आकाराचा साप डोकं मोडून खाल्ल्याचं आठवलं. याचा रंग बघून याची चव रानूस फरसबीसारखी लागेल असे अंदाज मी बांधू लागलो. पण आधीच हेव्ही नाश्ता झाला होता, त्यावर गोळा आणि कणसंही पडली होती, आता त्यात पुन्हा फरसबीची भर नको म्हणून मी त्या सापाला म्हटलं "जा जीवाचं माथेरान कर" माझा गावचा काका सांगतो की हा पठ्ठ्या झाडावरून खाली असलेल्या माणसाच्या डोक्यात दंश करतो, आता हे कितपत खरं ते माहित नाही {इंटरनेटवर हा slightly poisonus असल्याचं म्हटलंय, त्यातही Asian green vine सापांना harmless म्हटलय) येणारे जाणारे काही घोडेवाले, घोड्यांवरचे पर्यटक थांबून सापाला बघत होते, चला बघता बघता आम्ही सापाला सेलिब्रिटी केला तर. त्याला त्रास न देता आम्ही वाटेला लागलो. राधा-कृष्ण मंदिर हा बोर्ड पाहिला, आणि मंदिर पहावसं वाटलं, खरं तर कालच्या धार्मिक गोष्टींचा विचार डोक्यात होता म्हणून राधा-कृष्ण मंदिर आम्हाला खुणावत होतं. कुठल्याही मंदिरात कृष्णाचं नाव आधी नसतं कृष्ण-राधा म्हणत नाहीत, ऐकायलाही वेगळं वाटत, राधा-कृष्ण असच नाव दिसतं राधेचं नावच पहिलं असतं. आम्हाला चर्चेत नेहाने सांगितलेल्या बर्‍याच गोष्टी आठवत होत्या. राधा-कृष्णाचं दर्शन घ्यायला आम्ही अधीर झालो होतो. पायर्‍या उतरून मंदिरात पोहोचलो तर मंदिर बंद. म्हणजे नुसती कडीच होती. दार उघडावं की नाही यावर आमचं एकमत होत नव्हतं. आमचं मन खट्टू झालं, आम्ही नाईलाजाने निघायचा निर्णय घेतच होतो. इतक्यात शेजारच्या घरातल्या काकूंनी "दार उघडा दर्शन घ्या" असं सांगितलं. आम्ही दार उघडून आत गेलो, आणि राधा-कृष्णाच्या दर्शनाने आमचे डोळे दिपून गेले. राधा-कृष्णाच्या पांढर्‍याशुभ्र मूर्त्या होत्या, त्यांची वस्त्रही पांढरीशुभ्र होती, वस्त्रांना सोनेरी जरीचा काठ होता, आणि मध्येमध्ये सोनेरी चंदेरी टिकल्या होत्या. राधा-कृष्णाचे भावही प्रसन्न वाटत होते, त्यांनी सारं देवपण मोठेपण बाजूला ठेवलं होतं, ते आमच्यासारखे वाटत होते, म्हणजे कोणी ओळखीच भेटावं आणि सहज स्मितहास्य करावं तसे. सोनेरी बासरी पांढर्‍या हातात उठून दिसत होती, आणि दोघांच्याही हनुवटीवर छोटे चमचमते खडे लावले होते, आणि सोनेरी मुकूट तर त्यांची शोभा द्विगुणीत करत होता. इतकं सुंदर, तेजस्वी रुप असल्यावर सोळा सहस्त्र बायका असणं यात मला तरी काही नवल नाही वाटत, असं मी एरव्ही म्हटलंही असतं. पण काल नेहाने सांगितलेली कथा आठवली. पांडवांचा राजसूय यज्ञ चालू असतो. त्याचसुमारास एक ब्राम्हण मरण पावतो. त्याच्या पत्नीला तू राजसूय यज्ञात जा तिथले ऋषी तुझ्या पतीचे प्राण वाचवू शकतात असं सांगण्यात येतं. राजसूय यज्ञात खो घालण्यासाठी कौरवांकरवी केलेला तो एक प्रयत्न असतो. सांगितल्याप्रमाणे ब्राम्हण स्त्री पतीचं शव घेऊन राजसूय यज्ञाठिकाणी येते आणि घडला प्रकार सांगते. कुणालाच काही सुचत नाही की काय करावं, सारे चिंतातूर की हा आता अपशकून कसा टाळावा. अशात श्रीकृष्ण उठतो आणि "मी जर ब्रम्हचारी असेन तर हा ब्राम्हण उठून उभा राहिल" असं म्हणतो आणि ओंजळीतून पाणी सोडतो आणि आश्चर्य म्हणजे ब्राम्हण खरोखरीच उठून उभा राहतो. सगळे आ वासून बघत राहतात. अशा तर्‍हेने मुरलीधर ब्राम्हण स्त्रीला पतिचे प्राण मिळवून देतो आणि राजसूय यज्ञातला संभाव्य अडथळा दूर सारतो. मंदिरात मला नेहमीच प्रसन्न वाटत आलेलं आहे पण माधवाच्या सहवासात मला नेहमीपेक्षा जास्त प्रसन्न वाटत होतं. याला आणखीही कारणं होती जसं सकाळीच सकाळी साप दिसावा हा शकुन का अपशकुन असे बायकी प्रश्न मला पडले होते. पण नंदलालाला हात जोडून "तूच कर्ता आणि करविता" असं म्हणून मी निर्धास्त झालो. सगळे अडथळे दूर झाल्यासारखं वाटलं.

हं करा सुरुवात

पावाची रांगोळी

गोळ्याचं शिर्सासन

गोळ्याचं शोषण

एका हळुवार फुंकरीने गोळाही गार झाला

गोळा बासरीसारखाही धरता येतो तर

स्स्स्स्स्

पुन्हा मुरलीधर

एक मिनिट गोळा खातेय

मम्मीला कळलं तर वाली टूथपेस्टची जाहिरात आठवतेय

हल्ली फोटोग्राफीत मी भलताच रस घेतोय

ऑ कोंबतेय नुसता ऑ

आंबटचिंबट कालाखट्टा

आपणही ओझीच वाहतो की भावनांची, अपेक्षांची, अपेक्षाभंगांची, चुकांची, अपराधांची, दुःखाची, नितीची, देवाधर्माची, अपमानाची, थोडक्यात जगण्याची.

Green Vine Snake

सर्पटोळ

राधे-कृष्णा

लंगडा बाळकृष्ण

राधा ही बावरी

केशवा माधवा तुझ्या नामात रे गोडवा

देव सर्वा भूतांठायी

क्रमश:

माथेरान 6

2009-09-17T07:32:00.000-07:00

जेवायला बाहेर पडलो. रात्रीची वेळ आणि पाऊस त्यामुळे दिव्यांवर बर्‍याच प्रकारचे किडे झेपावत होते. मुलींना किंचाळायला नवं निमित्त मिळालं. तरी बरं किड्यांचा वावर जास्त असलेल्या भागात आम्ही मुलगे बसलो, म्हणजे हौस नव्हती, पण मुलींचा विनंतीपर हुकूम होता. आणि या पिकनिक पुरते तरी आम्ही स्वतःला मॅच्यूअर समजत होतो, मुलींची जबाबदारी आपल्यावर आहे असं वाटयचं, आम्ही मोठे असल्यासारखं वागत असताना मस्त वाटत होतं. इथल्या किंड्याचं एक वैशिष्ट्य मी स्वअनुभवावरून सांगतो, त्यांना तुम्ही बघत राहिलात तर ते कधी अंगावर येत नाहीत, पण एकदा का बोलण्यात गुंतलात की पायावर, मानेवर काहीतरी हुळहुळलच म्हणून समजा, डांबिस लेकाचे. असाच एक किडा एखाद्या तान्ह्या मुलाच्या निरासगतेच्या तोडीची निरासगता घेऊन माझ्या मांडीवर येऊन बसला त्याला बघून, तरी घाबरून मी झटकला, तर माझ्या चेहर्‍यापासून उभा वर उडत गेला, आणि उडता उडता म्हणतो अरे relax just kidding.

जेवणं आटोपली, आम्ही रुमवर परतलो पण दाराबाहेर किड्यांचा हा सडा पडलेला, दारावरच्या दिव्याची सारी करामत होती, मुली दार लोटायला तयार होईनात. मग पहिल्यांदा आम्ही दार लोटून आत गेलो आणि नंतर मागाहून मुली दबकत बिचकत दारापासून अंग चोरत कशाबशा आत आल्या. बाथरूममध्ये पाण्याचा टिपूसही नव्हता, मग सांगितल्यावर हॉटेलच्या पोरांनी थोड्या वेळाने बादल्या भरून आणल्या. त्यांना किड्यांच्या आम्हाला (मुलींना) होत असलेल्या त्रासाची कल्पना आली असावी, पण ते काही करू शकत नव्हते, पहिला पाऊस असल्यामुळे इतके किडे आलेत एवढंच ते म्हणाले आणि निघून गेले. त्या किड्यांना बघून मला गावची आठवण आली. गावची आजी पावसात असे किडे दिव्यांवर झेपावू लागले तर परातीत पाणी घेऊन त्यात घासलेटचा दिवा पेटवून ठेवे. थोड्या वेळाने त्या परातीत किड्यांचा हा खच तरंगताना दिसे. ज्योत आणि पतंगाचं कुठेतरी वाचलेलं प्रेमप्रकरण आठवतं. म्हणजे किड्यांना प्रकाशाचं आकर्षण फार, हे किडे या ज्योतीच्या प्रेमात आकंठ बुडतात. ह्या ज्योतीला दिलेलं आलिंगन हे शेवटचं हे त्यांना माहित असूनदेखील ते तो दाह, त्या वेदना सहन करून आपलं प्रेम व्यक्त करतात, आणि या वेडापाई प्राण गमावतात. विक्षिप्त ना? निदान ते ज्योतीला तरी इजा करत नाहीत, विक्षिप्त ... पण एकतर्फी प्रेमापोटी मुलीच्या चेहर्‍यावर Acid फेकणार्‍या माणसांपेक्षा थोडं कमी विक्षिप्त.

दिवसभराच्या धावपळीत कोणाला दमल्याचं जाणवतं नव्हतं. पण आता रात्री कोणाची मान दुखत होती, कोणाचे हात दुखू लागले होते. हॉटेलच्या पोरांकडून आयोडेक्सची बाटली मागावली. मलम चोपडल्यावर या लोकांना पुन्हा फ्रेश वाटायला लागलं. मघाचचा पत्त्यांचा उधळलेला डाव पुन्हा नव्याने रंगला. गप्पागोष्टी चालल्या होत्या, अचानक गाडीनं धार्मिक स्टेशन पकडलं. नेहाने कुठे कुठे वाचलेल्या, ऐकलेल्या रामायण, महाभारतातल्या कथा सांगायला सुरुवात केली. सहसा आमच्या वाचनात न येणार्‍या म्हणजे पार रामजन्माआधीपासूनच्या. विष्णूचे दशावतार, राधा-कृष्णाचं प्रेम, रावणाची शिवभक्ती, कुब्जाचा जन्म असे बरेच विषय चालू होते. एरव्ही आस्था चॅनलला नाकं मुरडणारे पत्त्यांचा डाव अर्धा टाकून लक्ष देऊन सारं ऐकत होते. राम, हनुमान, कृष्ण, बलराम, राधा, कुब्जा, कर्ण, दशरथ, पंडू, दधिची, मारीच, रावण, कुंभकर्ण सगळे कुठल्या ना कुठल्या कथेतून समोर येत, आणि मग डोक्यातून त्यांचे विचार पुढे बराच काळ जात नसत. बर्‍याच छोट्या-मोठ्या कथा, दंतकथा ती सांगत होती आणि आम्ही तल्लीन होऊन सारं ऐकत होतो, सारं समजून घ्यावं असं वाटे, आम्ही क्वचित शंकाही विचारत होतो. सार्‍या माथेरानमध्ये हे कदाचित असं एकच तरूण मुलामुलींचं टोळकं असेल जे सहलीला रात्री धार्मिक चर्चा करत बसलं असेल, पण प्रसन्न वाटत होतं एवढं मात्र नक्की. थोड्या वेळाने नेहाच्या गोष्टी संपल्या, पत्त्यांचा डाव पुन्हा सुरू झाला, पण खरं सांगू पुस्तक अर्ध्यात वाचून काही कारणास्तव नाईलाजास्तव कोणालातरी परत देण्यासाठी मिटतो तेव्हा जी मनाची अवस्था होते ना, तसच काहीसं माझं झालं होतं. पत्त्यांचा डाव झाला, उशांची मारामारी झाली. तसा रात्रभर आमचा जागण्याचा प्लॅन होता, पण पाऊणपासूनचं सगळे पेंगुळायला लागले. मी झोपलेल्यांच्या पायांना गुदगुदल्या करून उठवत होतो, पण मग हळूहळू माझ्याही पापण्या जड होत गेल्या. त्यात फ्यूजला जागरणामुळे वान्त्या झाल्या, अरबट, चरबट बरच खाणं वर जागरण हे तर होणारच होतं. पिकनकचा बट्याबोळ टाळण्यासाठी आधीचा प्लॅन निकालात काढून निमूट झोपायचा नवा प्लॅन केला. मुलींना आम्ही त्यांच्या रुमवर सोडलं आणि परत येऊन अंथरुणावर पडलो. दिवे मालवले की एक तरी किडा कुणाच्या ना कुणाच्या अंगावर हुळहुळे मग त्याला शोधण्यासाठी पुन्हा दिवे लागत, पुन्हा दिव्यांवर नवे पाहुणे येत, दिवे मालवल्यावर ते पुन्हा अंगावर हजेरी लावत, मग पुन्हा दिवे. असे खेळ करता करता "चिरडा ते किडे आता, चादर डोक्यावरनं घेऊन शांत नीजा" असं एल्फिस्टन ओरडला आणि आम्ही गुडीगुप्प झोपलो.

क्रमश:

माथेरान 5

2009-09-13T10:25:00.000-07:00

लाल चिखल तुडवत मार्केटात आलो, समोरच गाडीवर लोक कणसं खाताना दिसत होती, पावसात खरपूस पोळलेली लाल तिखट लिंबू चोळलेली कणसं पाहून भूक चाळवली नाही तर नवलच. कणसं भाजेपर्यंत आम्ही त्या कणीसवाल्या काकांशी बोलत होतो, बोलता बोलता कळलं की त्यांची सून-सासरे अशी जोडगोळी होती. सासरे कणसं चांगली बघून निवडीत, नंतर सून ती निखार्‍यावर खरपूस भाजे, मग सासरे भाजलेल्या कणसांना लागलेली राख कणसाच्याच बाहेरच्या सालांनी पुसून काढत, सून त्या स्वच्छ केलेल्या कणसांना तिखटमीठ, लिंबू लावे, आणि सासरे ती रेडी टू सर्व्ह गरमागरम खमंग कणसं त्याच्या जाडसर आवरणात धरून गिर्‍हाईकांना देत. हे सगळं इतक्या विलक्षण चपळाईने घडे की त्यांची कणीस हाताळण्याची सफाई, एका लयीतला वेग बघता बघता ते "घ्या हे घ्या" असं म्हणत कणीस हातावर टेकवत, दोन मिनटं ते काय चाललय ते कळत नसे की कणीस खायचं ही भान नसे. आयतं कणीस हातात आल्यावरही मी सालांची उगाच जागा बदलत, कणसावर ग्रीप धरत, फुंकर मारावी का? मला नेमकं बिनदांड्याचं छोटं कणीस तर दिलं नाहीए ना? असा विचार करत मी थोडा वेळ तरी बावळटासारखा उभा राहतो, पहिला चावा घेईपर्यंत सगळ्या शंकाकुशंकांना वाव असतो, एकदा खायला सुरवात झाली की डायरेक्ट फडशा पाडतो, ते डिस्कवरी दाखवतात ना तसं कुठल्याश्या राक्षसी मुंग्या काही मिनिटात एखाद्या प्राण्याचा फन्ना उडवून नुसता हाडांचा सापळा शिल्लक राहतो तसं काहीसं. खाण्याच्या बाबतीत हा निर्लज्जपणा, बेशिस्तपणा, वखवखलेपणा मी कुठून आणला? हे मला आजतागायत न उलगडलेलं कोडं आहे, खाण्याची चव लागू लागली, जिभेला जरा चटक लागली की कुठल्याही हॉटेलात हॉटेलच्या ए सि ला, चकाकत्या काचांना, तिथल्या सुशिक्षित व सुसंस्कृत (समजणार्‍या) खवय्यांना, गणवेशातल्या वाढप्यांना, काटे चमच्यांना, फ्री सलाड आणि चटण्यांना, नॅपकीन, टेबलक्लॉथ, टिशू पेपरला या सगळ्याला (मला सोडून) लाजवेल अशा रितीने मी टेबल मॅनर्स ची आयमाय काढून यथेच्छ जेवतो. इथे तर कणसाच्या पोटात मी दाणा शिल्लक ठेवला नव्हता. कणसं फस्त करायला माझी भूक जबाबदार होतीच शिवाय माकडांची ब्यादही मागे लागली होती. तरी कणीसं वाले माकडांना बेचकीने पिटाळत होते पण माकडंच ती आपलेच बापजादे थोडं दूर झाल्यासारखं करत आणि पुन्हा जैसे थे. काही माणसं माकडांना खालेल्ली कणसं फेकत माकडंही ती कणसं अचूक झेलत (भारतीय खेळांडूपेक्षा काकणभर चांगलं क्षेत्ररक्षण) आणि त्यातले उरलेसुरले कण खात. माकडांच्या चेहर्‍यावर भुकेपेक्षा कणसातले कण वेचण्याचा एक खेळ मिळाला याचा आनंद दिसे. मला ती सून- सासर्‍याची जोडी आवडली, दोघेही हसतमुख होते, गाडीही टापटीप होती, कणसं व्यवस्थित रचलेली, सोबत तोतापुरी आंबेही होते, आणि गोळ्याचं सामान म्हणजे सरबताच्या रंगीबेरंगी बाटल्या, बर्फ किसायचं यंत्र वगैरे सगळं व्यवस्थित मांडलेलं होतं. सासर्‍याचे हात पोळत असतीलही कणसं हाताळताना पण म्हातारपणात असले सुखद चटके सहन करणारे कमीच, एकीकडे वृद्धाश्रमात घरातली अडगळ समजलेले वृद्ध बापुडवाणे जीव, त्यांना पोसणारे आधाराचे चेक्स आणि दुसरीकडे या सुनेचं सासर्‍यांकडे गल्ल्यात पैसे ठेवायला देणं अशी चमत्कारिक तुलना मी केली.

माथेरानच्या बाजारात आम्ही खूप फिरलो, खिडकी खरेदीही बरीच केली. माथेरानचा बाजार नानाविध आकर्षक वस्तूंनी सजलेला दिसला. ज्यूट बॅग्स, लेदर बॅग्स, लाकडी कलाकुसरीच्या वस्तू, चपला, खेळणी, टोप्या, कापडचोपड, उशांचे अभ्रे, वॉलहॅंगिंस, शोभेच्या वस्तू, पितळी बिगूल, कुकरी, नाईफस, पाईप, सिगारकेस, हुक्के, ब्रॉन्झचे अडकित्ते, तांब्या पितळेच्या तुतार्‍या, पेपरवेटस, शोभेचे दगड, नाना चवीची सरबतं, जेलीबेलीज, चिक्क्या, जॅम्स खरेदीला चिक्कार वाव होता. सगळ्याच वस्तू पाहून घ्याव्याशा वाटत. पण मग या डोळ्यात भरणार्‍या वस्तू, त्यांच्या डोळे दिपावणार्‍या किंमती आणि खिशातल्या पाकीटाचं वजन या सगळ्यांची सांगड घालता घालता "मिळतं सगळं मुंबईत" अशी वाक्य सहज तोंडी येत. तरी खरेदीचा मोह आवरणं मला कठीणच गेलं मग मी एक काळी हॅट, आणि एक ज्यूट बॅग खरेदी केली, अजून निघायला अवकाश आहे तेव्हा बाकीची खरेदी उद्या करू असं म्हटलं. अंधार जाणवू लागला तसे आम्ही हॉटेलवर परतलो. चालताना वाटेचा अंदाज येत नव्हता. खबरदारी म्हणून टॉर्च हातात बाळगून होतो पण पाऊस पडल्यामुळे साप जीवाणूंची भिती वाटत होती म्हणून सावध, हळू चाललो होतो. रुमवर पोहोचलो रुमवर आमची वाट बघणार्‍या मैत्रिणींना खरेदी दाखवली, थोडावेळ टाईमपास केला आणि पुन्हा जेवायला बाहेर पडलो.

लोकांना सोलून सोलून नेमकी आतली गोष्ट तिखटमीठ लावून चघळायचा सोसच जास्त

आधी मक्याला चटके, तवा मिळते पोटभर

फडशा

आयुष्याच्या गोळ्याला रंग देत असतो तो, पण कधी हा नको तो नको करत बसतो आपण, रंगाच्या बाटल्या तिथेच असतात मात्र गोळा वितळून गेलेला असतो ...

गरीबांचा हापूस तोतापूरी जिंदाबाद

क्रमश:

माथेरान 4

2009-09-11T08:44:00.000-07:00

वो जभ भी देता है छप्पर फाडके देता है, जास्तीचे कपडे होतेच आमच्याकडे. मोबाईल, पाकीट, कॅमेरा सांभाळून बॅगेत ठेवलं ते ठेवतानाही कमालीची धांदल, पाऊस गेला तर अशी भिती वाटत होती. माथेरानचा पहिला पाऊस आम्हाला भेटल्याशिवाय थोडीच जाणार होता. रुममधून बाहेर पडलो आणि मी पावसाचा झालो, स्वतःला त्याच्याकडेच सोपवलं. पावसाचा अखंड नाद वातावरणात भरून राहिलेला. शांत पाऊस ऐकत रहावं, चिंब व्हावं असं वाटत होतं. पण नंतर थोडा नाच, चिक्कार दंगा छप्परतोड पावसाला साजेसं काहीतरी झाला पाहिजे असंही वाटलं, आणि आमची पावलं मुलींच्या रुमकडे वळली. काहीजणी पावसात आधीपासून भिजत होत्या त्यांनी हात उंचावून लांबूनच हाय केलं, मात्र काही काकू भिजायला काकू करत होत्या, त्यांच्या हाताला धरून त्यांना ओढत पावसात आणलं आणि जबरदस्तीने जबरदस्त भिजवलं. अशी जबरदस्ती करण्याचा आम्हाला हक्क आहे. (असं आम्ही गृहीत धरतो.) टॉवर तर थंडीने कुडकुडत होती, पांढरी फट्टक दिसत होती हिमयुगात वगैरे असल्यासारखी तिचे ओठही थंडीने काळे पडले होते, पण थोड्यावेळाने तीदेखील बर्‍यापैकी रुळली. आम्ही एकमेकांवर पाणी उडवत राहिलो, साचलेल्या पाण्यात फच्याक फच्याक पाय मारत लहान मुलांसारखे नाचलोही. हॉटेलच्या पायर्‍यांवरून धबधब्यासारखं पाणी वेगात खाली येत होतं, आम्ही त्या पायर्‍यांवर बसून, लोळून, पाणी अंगावर घेत, दुसर्‍यांवर उडवत, टपल्या मारत जाम दंगा केला. पावसाचा जोर कमी झाला तसे आम्ही झोपाळ्यावर बसलो. रिमझिम पावसात झोके घ्यायला मस्त वाटतं. झोपाळा बर्‍यापैकी मोठा होता, आठ-नऊ जण सहज मावतील एवढा मोठा. आम्ही सगळ्यांनी मिळून गाणी म्हटली, गप्पा केल्या, अभ्यास आणि नोकरी हे विषय कटाक्षाने टाळले. पावसाला पुन्हा हुकी आली त्याने पुन्हा जोर धरला. सिनेमातला खलनायक चार-पाच गोळ्या खाऊन गलितगात्र होतो, आणि मेला मेला असं वाटतानाच पुन्हा कोणाची तरी पडिक बेवारस बंदूक उचलून गोळ्या झाडतो असं काहीसं वाटत होतं. पण फरक इतकाच की इथे पाऊस नायक होता, आणि त्याच्या थेंबांचा शिडकावा, त्याची प्रत्येक सर झेलायला मिळणं हेच आमचं परमभाग्यच होतं. पावसाने पुन्हा जोर धरला. पायर्‍यांवरचं पाणी तर आता अधिकच शुभ्र दिसत होतं, आम्हाला खुणावत होतं, आम्ही पायर्‍यांवर पुन्हा बस्तान मांडलं. हॉटेलचं नाव प्रिती होतं, त्यामुळे 'प्रीतीचं झुळझुळ पाणी' असं त्या पाण्याला मी नाव दिलं. झाडं, घरं, दुकानं सारं धूसर दिसत होतं. पातळ सरींच्या पडद्याआडचं जग बघताना वाटत होतं हा पाऊस संपूच नये. 'पर्दे मे रेहने दो पर्दा ना उठाओ' पर काश ऐसा होता, पर्दा उठ गया और भेद भी खुलकर सामने आया, की बाबांनो आपण शहरी माणसं वाफ घ्यायला लागायच्या आधी अंगं कोरडं करून घेऊयात आणि गरमागरम चहा पिउयात, नाहीतर शिंकायला सुरवात झालीच आहे. आम्ही रुमवर परतलो हातपाय धुवून, कपडे बदलून चहासाठी बाहेर पडलो.

चहा पिऊन होतो न होतो तोच पत्त्यांचे कॅटस चुळबुळू लागले. काय खेळायचं ते ठरत नव्हतं. मुंगूस, चॅलेंज, मेंढीकोट, डॉंकीमंकी, अशी बरीच चर्चा चालली. प्रत्येकाची मनं राखून आम्ही सार्‍या फर्माईशी पुर्‍या करत गेलो. पावसाच्या सरी आत येतील म्हणून मी नुसतं लोटलेलं दार नीट बंद करायला उठलो. दार बंद करता करता जरा बाहेर नजर टाकली आणि दार बंद करायचं सोडून ते सताड उघडं टाकून मी बाहेर आलो. बाहेर वेगळच जग होतं, सारं स्वप्नवत, ही पृथ्वी नव्हतीच जणू आम्ही कुठेतरी ढगांच्या, पर्‍यांच्या राज्यात वावरत होतो. आमच्या आजूबाजूला सर्वत्र धुकं होतं, सांजेचं दाट धुकं. इतकं जवळनं धुकं मी फार कमी वेळा पहिलंय, हे धुकं तर अगदी जवळ थेट डोळ्यात डोळे घालून पाहत होतं. झाडाच्या पानापानातन पावसाचे राहिलेले थेंब निथळत होते, नुकत्याच स्नान केलेल्या युवतीच्या केसांतून निथळणार्‍या थेंबांसारखे. पावसाचे काही थेंब खरच भाग्यवान असतात, कुणाच्या बटांमधून निथळणारे, लहान मुलांच्या कोवळ्या हातावर विसावणारे, पानांच्या शिरातून हळूवार प्रवास करणारे, पागोळ्या होणारे किंवा खिडकीतून वार्‍याने एकलकोंड्या आजीच्या चेहर्‍यावर विसावणारे काही चुकार थेंब. पत्त्यांचा डाव केव्हाच फिस्कटला विंडशीटर काढलं आणि पुन्हा पायपीट करत मार्केट गाठलं.

धुक्याने माझ्या थेट डोळ्यात पाहिले ... आणि जे जे होते ते सारे मग धुकेच जाहले

क्रमशः

माथेरान 3

2009-09-06T10:51:00.000-07:00

मजल दरमजल करत शार्लोट लेकच्या आसपास पोहोचलो, कुठला तरी पॉईट असावा बहुतेक कारण माणसांची गर्दी होती त्या अर्थी तो पॉईंट असणार माझ्या बोलण्यात पॉईंट आहे. तिकडे दोन टेकाडांमधोमध छोटी दरी होती तिथला कातळ पाहून मी खात्रीलायक सांगतो की पावसात त्या दरीतनं पाणी वाहत असणार आणि पुढे पाणी वाहत वाहत खाली खोल दरीत झेपावणारा नयनरम्य धबधबा बनत असणार. तिथल्या दोन टेकाडांवर दोर्‍या बांधल्या होत्या आणि ती दरी adventure sports ची आवड असणारे लोक हिरिरीने पार करत, मलाही वाटलं आपण ट्राय करावं पण दोरी माझं वजन घेईल का याबाबत शंका होती, शिवाय अगदी दोरीच्या मधोमध आलो आणि आपला लटकूराम झाला तर? म्हणजे दहिहंडीतले सगळे थर कोसळावे आणि हंडी फोडणारा गोविंदा एकटाच लटकत वर रहावा, अशातली गत व्हायची, त्यापेक्षा नकोच ते. तरी काहीतरी धाडसी करण्याची खुमखुमी होती मग तिथल्याच एका उंचावरच्या सुळक्यावर बसून आम्ही यथेच्छ फोटो काढले. "दर्‍यांमध्ये वाकून बघू नकोस स्टंटस नकोत" हे आईचे शब्द जमेल तितके पाळायचा मी प्रयत्न करत होतो. माझं सहलीला गेल्यावर कानात वारं शिरल्यासारखं हुंदाडणं आईला काही आजचं नव्हतं. लहानपणी एकदा टिटवाळ्याला आई मोठ्या कौतुकाने मला घेऊन गेली होती. गणपतीचं दर्शन घेतलं, हिंडलोफिरलो. मला तिथली नदी बघायची होती, म्हणजे तशी ती पायवाटेनेही दिसत होती पण मला ती आणखी जवळून बघायची होती, नदीमध्ये पाय डुंबवून यायचं होतं. आईने नन्नाचा पाढा सुरू केल्या. म्हणजे आईच्या म्हणण्यानुसार पोक्त माणसांसारखी नुसती देवळं बघायची, ट्रेनमध्ये बसायचं, घरी यायचं अभ्यास करायचा आणि दुसर्‍या दिवशी नेहमीसारखं शाळेत जायचं, एवढीच माझी सहल, हे शक्य नाही, मला आणलच कशाला इथं मग? माझ्या डोक्या बंडखोरीचे विचार घुमू लागले आणि संधी मिळताच मी माझा हात आईच्या हातातून सोडवून घेतला आणि नदीच्या काठालगतच्या उतारावरून दुडूदुडू खाली नदीच्या दिशेने धावू लागलो. आईने मला धावताना पाहून घाबरून हाका मारारला सुरुवात केली पण थांबतय कोण, थांबून ओरडा खाण्यापेक्षा पाय बुडवून मागाहून लमसममध्ये मार खाऊ अशा विचाराने मी आणखी जोरात धावू लागलो. पण शेवटी एकाने माझा दंड धरला आणि आईसमोर नेऊन उभं केलं. आईने धपाटे घातले आणि निगरगट्ट, निर्लज्ज मी श्या हे मध्ये येणार माहित असतं तर यांना चकवलं असतं असा विचार करत करत आठ्या पाडून तोंड फुगवून "पण मी फक्त बघायला जात होतो ना" असं म्हणत बाजू मांडायचा प्रयत्न केला. नंतर रडवेलाही झालो, धपाट्यांमुळे नव्हे प्रकरण तीर्थरुपांपर्यंत गेलं तर सॉलिड पडणार होती. कारण ते खरे धपाटे देतात, आई नुसती डोळे मोठ्ठे करते आणि खूप मार देईन असं भासवून एक दोन चुटपुटत्या चापट्या मारते आणि थोड्या वेळाने जवळ घेऊन लागलं का? पुन्हा असं करू नकोस असंही सांगते. सुदैवाने प्रकरण तीर्थरुपांपर्यंत नाही गेलं. तेव्हापासून माझी पिकनिक आईसाठी डोकेदुखी होते. मी सॅक भरायला घेतली की तिचा चेहरा बघण्यासारखा होतो.

भरपूर फिरल्यावर हॉटेलात जेवायच्या वेळेत पोहोचलो. ताटं तयार होतीच, जेवण गुजराथी पध्दतीचं होतं, सुरुवातीला गरमागरम चपात्या आणि तीन-चार प्रकारच्या भाज्या एक आलू-गोभी, एक मिक्स वेज, एक फ्लॉवरची भाजी, आमटी, शिवाय दोन-तीन चटण्या, लोणचं, कोशिंबिर यांनी ताटं सजली होती. जेवणं बघून भूक न चाळवली तर नवलच, इथलं जेवणंही वेगळ्या चवीचं, एकदम चविष्ट जसं आपल्या गावच्या जेवणात तिथल्या पाण्याची चव मुरून राहिलेली असते तसंच काहीसं. आमच्यापासून दोन-तीन टेबलं सोडून थोड्या दूरच्या टेबलांवरची खरकटी ताटं हॉटेलवाल्यांनी उचलली नव्हती, बहुतेक आमची बडदास्त राखण्यात त्या ताटांकडे दुर्लक्ष झालं असावं. पण माकडांचं प्रत्येक ताटाकडे लक्ष होतं. कोणाचं लक्ष नाही असं बघून माकडं पत्र्यावरून टेबलावर येत आणि ताटातील उरलेसुरली पापड, पुर्‍या, बटाटे यांचा तोबरा भरत. सगळ्यांना सकाळचा प्रसंग आठवला. तिथल्या कर्मचार्‍यांनी काठीचा धाक दाखवला तशी सगळी वानरसेना पसार झाली, आणि आमचं जेवणात लक्ष लागलं. तरी माकडांचं पत्र्यावरून आत हॉटेलात डोकावणं चालूच होतं. मला सगळ्यात मजा वाटते ती छोट्या माकडांची. लहान मुलांसारखी तुळतुळीत डोक्याची माकडाची पिलं माकडीणीच्या छातीला अगदी घट्ट बिलगून असतात. माकडीणीलाही त्यांचं ओझ जाणवत नाही की अडथळा होत नाही, इतर माकडांसारखीच ती लिलया उड्या मारत असते. माकडांची चुळबूळ सांगत होती कि ही माकडं बहुतेक आमच्या उठण्याची वाट बघत आहेत. आम्ही नेहमीपेक्षा जास्त आणि भरभर जेवलो. जेवल्यावर थोडं हिंडलोफिरलो, त्यानंतर मुली दुसर्‍या रुमवर गेल्या, आणि आम्ही मुलगे मघाचच्याच रुमवर तंगड्या पसरून पडून राहिलो.

पाच-दहा मिनिटं पडलो नसू तोच गारवा वाढू लागला, बाहेर वार्‍याने वेग धरला, मग ओळखीचे आवाज, ओळखीचे सुवास, ओळखीचे ओघळ जाणवू लागले. बाप्पाने रेन डान्सची सोय केलेली दिसतेय.

असं वाटतं वारा कापत या दर्‍याखोर्‍यातनं उडत रहावं, उंच आकाशातनं उडता उडता हे सारं न्याहाळावं

उगाच नाही गोरे साहेब माथेरानच्या प्रेमात पडले

आलेख बघतोय असं वाटतं, निसर्ग संपत्तीचा आलेख खालावत चाललेला आलेख खरच काळजीत टाकतो, मुंबई जवळ बरेच डोंगरच्या डोंगर पोखरून नष्ट केलेत

त्या शिल्पकाराला माझं त्रिवार वंदन

सिंहाचं ट्रेकिंग

क्रमश:

माथेरान 2

2009-09-02T11:23:00.000-07:00

हॉटेल गाठलं, खोल्या ताब्यात घेतल्या, आमच्या खरंतर दोन खोल्या होत्या पण लागलीच ही तुमची ती आमची न करता आम्ही तात्पुरतं एका खोलीत जमलो तिथे दोन मोठे बेड्स होते त्यातल्या एकावर अर्ध्या भागात आम्ही सगळ्यांची बोचकी टाकली आणि दोन्ही बेड्सवर आम्ही मगरीसुसरीसारखे पडून रहिलो. आळीपाळीनं प्रत्येकाचं हात-पाय धुणं, फ्रेश होणं चाललं, तेवढ्यात वाफाळलेला चहा आला. चहाबरोबर बाखरवडी, वेफर्स, चकल्या अशी खादाडी झाली. चहाची तलफ भागली, पण खरी तलफ अद्याप बाकी होती, निसर्गाच्या कुशीत शिरण्याची तलफ. मार्केटपासून सुरुवात करून रितसर एकदोन पॉईंटस बघितले, त्यात माथेरान स्टेशन, त्याच्या आसपासचे रेसॉर्टस, माधवजी पॉईंट व त्याच्या जवळचं उद्यान, हुतात्मा कोतवालांचा पुतळा, खंडाळा पॉईंट बघितला. पण नंतर पॉईंटस वगैरे संकल्पनाच आम्ही धुडकावल्या, तेच ते डोंगर वेगवेगळ्या दिशेने बघायचे आणि त्यात लोकांची गर्दी, कुठे चणेदाणेवाले, सरबतवाले शांतपणे नीट काही पाहता येईना, मनासारखं मोकळंढाकळं वागता येईना. फोटोत डोंगर, झाडं कमी नि अनोळखी माणसंच जास्त यायची, नाही तर लेन्ससमोर त्यांच्या हातातली प्लॅस्टीकची चूरचूर वाजणारी, वार्‍याबरोबर हेलकावे घेणारी पिशवी, किंवा नेमका कोणाचा तरी केसाळ हात त्यावरचं चकाकतं घड्याळ , नाहीतर कोणाचातरी पाठमोरा घामेजलेला शर्ट असलं काहीतरी यायचं, अगदीच काहीनाही तर फोटो निघायच्या आत कॅमेरा आणि टार्गेट यांच्या मधनं बेमालूम चपळाईने जाऊ आणि आपल्यामुळे होणारा व्यत्यय टाळू अशी भलती आत्मप्रौढी बाळगणारे लोक, आणि नेमका त्यांच्या चपळाईचा क्लिक होणारा धुरकट पुरावा, असं व्हायला लागलं त्यामुळे पॉईंटस प्रकरण कंटाळवाणं वाटायला लागलं. आम्हाला या सार्‍या कोलाहालापासून दूर निवांतपणे फिरायचं होतं. त्यामुळे तांबड्या पायवाटेनं आम्ही नुसतं निर्धास्त भटकायचं असं ठरवलं. तरी अगदीच एकटे नव्हतो अधूनमधून घोडे, खेचरं, त्यांचे मालक, गावातले लोक, पर्यटक असे कोणकोण दिसत. खूप चाललो असं वाटलं की थांबायचो, फोटो काढायचो, काहींना खूप वेळा खूप चाललो असं वाटायचं, पाय ओढत ते चालत, मागे मागे राहत, शेवटी त्यांची चाललेली दमछाक पाहून आम्ही तिथल्याच एका सरबतवाल्याजवळ थांबलो, कोणी कोकम सरबत, कोणी लिंबू सरबत, कोणी ताक प्यालं. तिथल्या भटक्या कुत्र्याला नेहाने ग्लुकोज बिस्कीटं दिली, कुत्रा भुकेला वाटत होता शेपूट हलवत तो नेहाकडे आशाळभूत नजरेने पहात होता, त्याचे डोळे फार बोलके होते, आम्ही तिथून निघाल्यावर थोडं अंतर आमच्याबरोबर सोबतही आला तो, खरच फार इमानी जनावर.

इथले पर्यटक बहुतांशी पुण्या- मुंबईतले, त्यात तरुण मुलामुलींचा आणि चौकोनी कुटुंबांचाही भरणा जास्त. थोडं मनोरंजन हवं वाटलं की पर्यटकांकडे बघायचं, नाही मुलींकडे रोख नाहीये माझा, त्यांचे त्यांचे जस्ट फ्रेंडस त्याच्यासोबत असतात त्यामुळे बघूनही हळहळण्याव्यतिरिक्त काही होणार नाही. मी म्हणतोय ते पर्यटक म्हणजे पुस्तकी पर्यटक, पुस्तकी सहल करणारे. ठेवणीतली जीन्स, टि-शर्ट, गळ्यात कॅमेर्‍याचं नळकांडं, पायात ब्रॅंडेड शूज, हातात भिंतीला लावण्याइतपत मोठी बटबटीत घड्याळं, तोंडात कधीही न संपणारा च्यूईंगम, बॅगेत उपयोगी, बिनउपयोगी, दवादारू पासून सगळं अशी असतात ही माणसं. ओळखायला सोप्पी, मी तर सवयीने लगेच हेरतो की हा प्राणी पुस्तकी सहल करणार्‍यातला आहे. सतत गळ्यातल्या कॅमेर्‍यात light, exposure set करताना यांचं दरीतलं धुकं, खळखळणारे झरे वगैरे पहायचं राहूनच जातं निघतात ते निव्वळ फोटो. अतिउत्साही आणि अभ्यासूवृत्ती नको तितकी म्हणजे मक्याचं कणीसं खाताना "भैया ये किधरसे लाते हो?" पासून हजार चौकश्या. वाटेत कुठला दगड दिसला उचल, पिसं दिसलं उचलं असं यांचं चालू असतं आता एखादा दगड माथेरानमध्ये जितका चांगला दिसतो तितका दिवाणखाण्यातला पेपरवेट म्हणून चांगला दिसेल का? किंवा जन्मभर त्याने किचनमध्ये आलं-लसूण, सुंठ, जायफळ, वेलदोडे, ठेचायचे का? असे प्रश्न मला पडतात. मालक खूष दगड दगडासारखाच निर्विकार तरी मला उगाचच चूटपूट लागून राहते.

प्रवाशांच्या सोईसाठी लावलेला माथेरानचा नकाशा

पैसा वसूल

हुतात्मा कोतवालांचा पुतळा

आयुष्य संपत आलं तरी एक कोपरा आशेच्या हिरवळीने वेढलेला असतो, तो हा असा ...

आयुष्य खूप सुंदर आहे

मान वेळावूनी

मला फ्लोरिष्टाच्या शापामधल्या फुलागत हुयाचं हे

काही फुलं फुलतातही चेहरा पाडून

माथेरानचे पक्षी विशेष म्हणजे फोटो काढताना उडत नाहीत

एका रिसोर्टच्या बाहेर पाहिली ही तोफ ... बहुतेक बील न भरणारे तोफेच्या तोंडी जात असावेत

थोडा आधी काढायला हवा होता नाहीतर थोडा नंतर, म्हणजे निदान मुलगी तरी नीट दिसली असती

केशवपन ठाऊक असेल हे आहे केशपवन ... काहीही हसा आता

जाम प्रसिद्ध आहे हा माथेरानवरच्या बर्‍याच ब्लॉगसवर पाहिलाय याला

क्रमशः

माथेरान 1

2009-09-01T08:20:00.000-07:00

माथेरान जवळजवळ प्रत्येकाने पहिलेलं, प्रत्येकाच्या ओळखीचं असं सहलीचं ठिकाण. प्रत्येकाच्या आवडीचं असं नाही म्हटलं कारण प्रत्येकाच्या आवडीची व्याख्या वेगळी, माथेरान एकच प्रत्येकाने अनुभवलेली सहल मात्र वेगळी. माझे अनुभव चांगले होते, अपेक्षेपेक्षा चांगले होते असंही म्हणू शकतो. हे अनुभव मी या सदरात मांडणार आहे, म्हणजे प्रवासवर्णन नाही पण थोडं खरं आणि थोडा मालमसाला वापरून केलेलं अनुभवकथन. मला मुळात वाटलंच नव्हतं की आम्हा मित्रमैत्रिणींचं टोळकं माथेरानला जाऊ शकेल, तेही रहायच्या सहलीला. पण मन्या, टॉवर, मी आणि एलफिस्टन आम्ही एका पायावर तयार झालो. पियू, नेहा, ऍन्ड्रू सायमंडस, फ्यूज या मुलींचं तळ्यात मळ्यात होतं. मग सहलीचे दिवस जवळजवळ येत गेले तस तसे सगळे तयार झाले. मन्या, टॉवर,पियू, नेहा, ऍन्ड्रू सायमंडस, फ्यूज या सहा मुली आणि मी, एलफिस्टन दोन मुलगे सॅक भरून तयार झालो. ही नावं विचित्रच आहेत नाही, असणारच टोपणनावं आहेत ती. तर मन्याच्या बाबांनी हॉटेल बुक केलं(म्हणजे हॉटेलमधल्या दोन रुमस बुक केल्या.) सगळ्यांना एक दिवस अगोदर सहलीच्या पहाटेच्या ट्रेन्सच्या वेळा सांगून झाल्या. तरी पियूचं तळ्यात मळ्यात होतचं, शेवटी तिचं न येणं पक्कं झालं. एरव्ही 11 वाजेपर्यंत लोळणारा मी पहाटे 5.20 च्या ट्रेनमध्ये आंघोळपांघोळ आटोपून ताजातवाना होऊन बसलो. वाशी वरून ठाण्याच्या फ्यूजला गाठून आम्हाला कर्जतची ट्रेन पकडायची होती. ती वेळेत पोहोचली होती आणि आम्ही एकदाची ट्रेन पकडली. मला जबाबदारी पार पाडल्यासारखं वाटत होतं. ट्रेनमध्ये पियूही होती, मस्कापॉलिशीत पोरी कोणाच्या बापाला ऐकायच्या नाहीत. बाबांना मस्का कसा लावला हे नंतर ती सांगत होती.

खूप दिवसांनी सहलीचा योग आला म्हणून आम्ही खूषीत होतो. नोकरी मिळेल का? मिळाल्यावर कितपत टिकेल? growth aspect काय असेल? या सार्‍या प्रश्नांवर माथेरानच्या दर्‍याखोर्‍यातलं धुकं दाटलं होतं. डोंगरातनं गेलेला वळणावळणाचा रस्ता, वाटेत भेटणारे मिनी ट्रेनचे रुळ, माथेरान जवळ आल्याची चाहूल देणारी वार्‍याची झुळूक यामुळे सुरुवातीचा नेरळ पासून दस्तुरी नाक्यापर्यंतचा टॅक्सीतला प्रवासच अखंड सुरू रहावा असं वाटत होतं. प्रत्येक गोष्टीत पिकनिकची नशा होती, मजा होती. टॅक्सीतून ढेरपोट्या बॅगा सांभाळत उतरताना, टॅक्सीचे भाडे चुकते करताना, दस्तुरी नाक्यावर तिकीटं काढतांना, रुळांवरून लहान मुलांसारखं तोल सावरत चालताना, कॅमेर्‍याचं बटण वारंवार दाबतांना सगळं करतांना मजा येत होती. फारच थोड्या वेळात माथेरानची हिरवाई नसनसांत भरुन राहिली होती. प्रत्येक श्वासागणिक माथेरानचा तजेला छातीत भरून रहात होता. मी फिदा झालो माथेरानवर, love at first sight आजवर नुसतच सिनेमात ऐकलं होतं, पण नेमका अर्थ आता कळला मला. इथल्या निसर्गसौंदर्यात एक नजाकत आहे, प्रत्येक गोष्टीत अदा आहे मग ती माकडाची एका फांदीवरून दुसरीवर मारलेली बेडर उडी असो, की साधं घोड्याचं उभ्याने पाय मुडपणं, किंवा मग नुसतं फुरफुरणं. आणि धुकं ... धुक्यात तर खरी जादू आहे, कधी ते प्रेयसीच्या अबोल्यासारखं गंभीर मनात काहूर माजवणारं, कधी लटक्या रागासारखं हवंहवंसं एकटक बघत रहाव असं. हे धुकं अंगभर ओढून घ्यावं आणि निश्चिंतपणे स्वतःचेच श्वास ऐकत रहावे असं वाटतं. या धुक्यात खोल कुठेतरी झाडाखाली अंगाचं मुटकुळं करून पडून रहावं.

आम्ही सारे मजलदरमजल करत दस्तूरी नाक्यापासून निघालो. आमच्यातले काही या आधीही बरेचदा आलेले असल्यामुळे त्यांना रस्ता बर्‍यापैकी ओळखीचा होता. मन्याही बरेचदा माथेरानला आलेली, आणि हॉटेलचा पत्ताही तिला माहित होता, त्यामुळे ती सगळ्यात पुढे चालली होती. आणि आम्ही तीला अजून किती लांब आहे? आणखी किती वेळ लागेल? असे प्रश्न वारंवार विचारून भंडावून सोडत होतो. हॉटेल शोधताना वाटेत एक भला थोरला खडक भेटला हो अगदी कडकडून. त्याच्या छिद्राछिद्राच्या पाठीचा स्पर्श अजून आठवतो. फार आपुलकी होती त्या स्पर्शात. पाषाणह्रदयी शब्द किती पोकळ आहे असं वाटायला लागलं, "राजे बघता काय आसनस्थ व्हा" खडकानं आमंत्रण दिलं, खरं तर त्या आधीच आम्ही आमच्या सॅक्स वर टाकल्या होत्या. त्या शाही आसनावर आसनस्थ व्हायला फार प्रयास करावे लागले नाहीत, कारण एव्हाना बहुतेकांच्या अंगात माकडं संचारली होती. तिकडून दिसणारं माथेरानचं रुप पाहून मला क्षणभर खडकाचा हेवा वाटला. इतक्यात आम्हा माकडांच्यात आणखी एकाची भर पडली, खरंखुरं शेपटीवालं माकड साळसूदपणाचा आव आणून आमच्या बॅगांकडे, आमच्याकडे बघत होतं. आमच्याबरोबरीने त्याचेही फोटो काढले, "हाऊ क्यूट नं" वगैरे बायकी कौतुकं झाली, आणि माकड चेकाळलच , मैत्रिणी इतक्या काही देखण्या नव्हत्या पण माकडांचा चॉईस तो काय. माकड एका उडीत खडकावर आलं, क्षणभर कोणालाच काही कळलं नाही, जेव्हा कळलं तेव्हा जिथून वाट मिळेलं तिथून कारंजाचे शिंतोडे उडावेत तशा खडकाच्या दाही दिशांना सगळ्यांनी उड्या मारल्या टॉवर, एलफिस्टन आणि काही सॅक्स एवढे फक्त खडकावर राहिले, पैकी एलफिस्टन आणि माकड एकाच बॅगेवर आपल क्लेम सांगत होते, आणि टॉवरने बाकी मुलींच्या सुरात सूर मिसळले. आमची बॅग अख्खीच्या अख्खी खाऊने भरली आहे असा माकडाचा बॅगेच्या आणि आमच्या तब्येतींकडे बघून गोड गैरसमज झाला. मुलींना काही क्षणापूर्वीचा हा 'हाऊ क्यूट नं' प्राणि आता किंगकॉंग वाटू लागला. मी धीर करून टॉवरला हात पुढे केला आणि तीला एकदाचं खाली उतरवलं. तसाच हात एलफिस्ट्नलाही द्यावासा वाटला पण तो आणि माकड इतक्या जवळ होते की न जाणो माकडाला वाटायचं की मी त्यालाच हात देतोय आणि मग माकडाने हात धरून मला माकडमिठीत घ्यावं असा भयानक विचार मनात आल्याने धीर नाही झाला. एलफिस्टन एकटा खिंड लढत होता. शेवटी माकडच कंटाळलं आणि मी नाही खेळत जा असा भाव चेहर्‍यावर ठेऊन आल्या पावली परत गेलं. खडक मात्र मान खाली घालून उभा होता. पर्यटकांच्या जीवावर माकडउड्या मारणारी कृतघ्न माकडं त्यांच्याच अंगावर कशी चालून येतात हेही सहलीच्या अगदी सुरुवातीलाच आम्ही अनुभवलं. एलफिस्टन म्हणाला "कसले डरपोक तुम्ही, मी बघा शूर योद्धा" माकडाच्या माघारीमुळे मलाही मूठभर मांस चढल्यासारखं झालं मी ही आवेगात म्हटलं "मग मीही योद्धाच आहे" मित्र काहीशा आश्चर्याने "ते कसं काय बुवा?" "अरे तू शूर योद्धा तर मी दूर योद्धा दुरुन युद्ध बघणारा" यावर सगळ्यांनी हसून दाद दिली. प्रसंगाचा ताण थोडावेळ निवला. खडक मात्र मान खाली घालून उभा होता, खडकाला आमच्याबद्दल वाटणारी काळजी लपवता येत नव्हती, आम्ही दृष्टीआड होईपर्यंत मान उंचावून तो आमच्याकडे बघत होता, पुढे पिकनिकभर प्रत्येकाच्या मनात मंकी फोबिया होताच.

दस्तूरी नाक्यापासूनचा सुरुवातीचा रस्ता

हॉर्स पॉवर

हे कुठल्या पक्षाचं चिन्हं नाहीए, की कुठला उमेदवार नाहीए नीट पहा

माथेरानमध्ये आपलं स्वागत आहे

मेरे सपनोंकी रानी कब आएगी तू?

जाता येता दिसणारी माथेरानची झलक

हाच तो हल्लेखोर

सिगारेटचे झुरके घेत स्वस्थ बसलेत हे डोंगर

आहे तर कोरडा ठणठणीत झरा, पण तरी दिसतोय बरा, फोटोसाठी पोझ देतोय काय तरी तोरा

क्रमशः

मॅडम

2009-07-18T12:37:00.000-07:00

जमेल गंजलेल्या गजांचा घ्यायला आधार?
जमेल खंगलेल्या देहाचा मांडायला बाजार?
रोज कोणी नवा येईल
कधी शेठजी
कधी मजूर
कुणी अट्ट्ल बेवडा
कुणी नुकताच मिसरूड फुटलेला पोर अंगठ्याएवढा
छत न्याहाळत पडून रहायचं
वखवख संपेपर्यंत अंगावर घ्यायचं
बोटं फिरू द्यायची
वेळ सरू द्यायची
गिर्‍हाईक म्हणेल ते करावं लागेल
कारण भूक भागली तरच भूक भागेल
मॅडम म्हणते safe sex चं महत्त्व असल्या बाजारू बायकांना समजावं लागतं
पण या सगळ्या नादापायी गिर्‍हाईकही गमवावं लागतं
बिछान्याखाली सरकवलेली तान्हुली जेव्हा टाहो फोडते
तेव्हा सगळी सगळी बंधनं मी स्वतःहून तोडते
परिस्थितीशी सौदा करून निमूट घेते माघार
धावते पुन्हा घ्यायला गंजलेल्या गजांचा आधार
तुमची संघटना, तुमचं चकचकीत ऑफीस
आणि या आमच्यासारख्यांच्या बकाल वस्त्या
दोन-चार फोटो काढाल
कचर्‍याच्या ढिगाचे,
गटाराचे,
तुंबलेल्या संडासाचे,
गर्दुल्ल्या माणसांचे,
लुतभर्‍या कुत्र्यांचे,
उगड्यानागड्या पोरांचे,
फार फार तर सहानभुतीपर लेख
चहाबरोबर तोंडी लावायला,
गाळात उतरून साफसफाई करशील?
रुतलेल्या एकेकीचा हात खंबीर धरशील?
सुटेल का सगळ्यांच्या आयुष्याचा तिढा?
उचलशील का खर्‍याखुर्‍या समाजसेवेचा विडा?
बोलशील ते ऐकू
म्हणशील ते पटेल
पण तुला हे जमेल ? ..
पण तुला हे जमेल ? ...
मॅडम थांबा निघालात कुठे ??

- साद

सशाची वकिली

2009-07-11T08:23:00.000-07:00

मला लहानपणापासून ससा खूप आवडतो. पांढराशुभ्र लोकरीचा गोळा कावराबावरा, घाबराघुबरा, धसमुसळा. शाळेच्या सुरवातीला असाच तर होतो मी घाबरागुबरा, कावराबावरा. मला आई गेटपाशी का सोडून जाते? वर्गात का नाही बसत? शिपाईकाका जबरदस्ती बखोटीला धरून वर्गात का बसवतात? असे एक ना एक अनेक प्रश्न. अक्षरओळख, अभ्यास, शाळा सगळीच प्रश्नचिन्ह, करीयर वगैरे तर डोक्याच्याही वरच्या (तसा आताही विशेष फरक नाही करीयर हे प्रश्नचिन्ह कायम आहे.)आई गेटपाशी घुटमळायची मान उंच करून सार्‍या पिल्लावळीत मला शोधायची, " आता निघते मी, नीट रहा" असं काहीसं नुसत्या हातवार्‍याने सांगायची. पण याउपर सहानुभूति मिळायची नाही. तरीही हरायचो नाही हुकूमी एक्का काढायचो, शेवटचं अस्त्र म्हणून भोकांड पसरायचो, शक्य तितक्या व्याकूळतेने अगदी अल्का आठल्येलाही लाजवेल असं भोकांड. मग हळूहळू माझ्या बाजूचा मग त्याच्या बाजूचा असं करत करत सामूहिक भोकांडाचा कार्यक्रम पार पडायचा, पण डाळ काही केल्या शिजायची नाही. मग हळू हळू आम्ही रुळलो, तुपली आपली टीम ना? म्हणत मित्र बनले. पण सगळ्यात पहिला मित्र बनला तो भिंतीवरचा ससुल्या. भोकांड पसरायचो तेव्हाही थोडासा पॉज घेऊन ससूल्याकडे बघायचो. पाहता क्षणीच गट्टी जमावी असा होता माझा ससुल्या.

शाळेत मजा यायची ती चित्रकलेच्या तासाला, तसं सुरुवातीला काही आठवडे सगळे तास चित्रकलेचेच असायचे. मी सश्याचं चित्र काढायचा प्रयत्न करायचो. पाटीवर ते जमेना पुढे वह्या वापरायला लागलो तेव्हाही सशाला कधी पोलिओ झालेला असायचा कधी गालगुंड आलेलं असायचं. निम्म्या पानांवर सशाची चित्र, एवढच काय सर्व वह्यांच्या मागच्या पानांवर ससे काढायचो. पांढर्‍या खडूवर जोर काढून चित्र रंगवायचो. एका पांढर्‍या खडूसाठी बाबांना नविन खडूपेटी हवी असे फर्मान सोडण्यात येई. त्यात रंग जर दप्तरात पसरले असतील तर पांढरा खडू पांढरा राहतच नसे. मग अशावेळी ससा नाल्यातल्या घुशीसारखा दिसे. पण ससा काढायची खुमखुमी मात्र कायम असे.

नंतर नंतर तर इतका रुळलो शाळेला की कंटाळा येऊ लागला. रोजचीच शाळा, अभ्यास, दप्तर उबग वाटू लागला सगळ्याचा. नव्याचे नऊ दिवस संपले होते आणि शिक्षकांचा स्वरही पूर्वीच्या इयत्तांसारखा प्रेमळ नव्हता. गृहपाठ, निबंधवह्या अशी बरीचशी वाढीव काम आम्हाला दिली होती. 'शाळेभोवती तळे साचून सुट्टी मिळेल काय' असं आमचं झालं होतं शनिवारची वाट बघायचो आणि रविवार संपूच नये असं वाटायचं. ससुल्याही बघणं व्हायचं नाही. अशातच एकदा बाईंनी ससा कासवाची गोष्ट सांगितली. बाई तर ससुल्याबद्दल आग ओकत होत्या. ससा गर्विष्ठ होता, शिवाय आळशी होता म्हणून शर्यतीत मागे पडला. कासव नम्र होतं, मेहनती होतं म्हणून शर्यत जिंकलं , असं बाई आम्हाला रंगवून सांगत होत्या. एवढंच नव्हे तर सगळ्यांनी कासवासारखं झालं पाहिजे असंही म्हणाल्या. मला उगाचच पाठीला बाक आल्यासारखं वाटलं. मला कळेना कासवासारखं दगड का व्हायला सांगताहेत बाई? मला खरं तर ही गोष्टच अजिबात म्हणजे अजिबातच पटली नव्हती. माझ्या मित्राची ससुल्याची बाजू मांडली पाहिजे असं राहून राहून वाटायचं, पण बाईंचा आदर, त्याहून त्यांच्या चष्मापाठच्या मोठाल्या डोळ्यांचा आदर, आणि छडीचा तर अतोनात आदर करायचो मी, म्हणून नाही मांडली बाजू. रात्री झोपताना डोक्यावरनं मिकीमाऊसची चादर घेतली, आणि चादरीआड डोळे मिटून दबक्या आवाजात ससुल्याला सॉरी म्हटलं.

शाळेत आलो तेव्हा भित्रा तर मीही होतो सशासारखा. आई-बाबा, शिक्षक आळशी, बिनडोक मलाही म्हणायचे. प्रत्येक गोष्ट उद्यावर कसं होणार या मुलाचं? ही चिंता आईच्या चेहर्‍यावर अगदी आजही दिसते.( अर्थात बाबांना खात्री आहे ह्या नालायकाचं काहीही होऊ शकत नाही.) ससा आणि मी एकाच नावेतून चाललोय असं मला नेहमी वाटतं.

मी खूप विचार करायचो ससुल्याचा. बाईंचा गैरसमज झालेला दिसतोय ससुल्याबद्दल तो नाही असा वागायचा. आता म्हटलं असेल गंमत म्हणून लावतो का शर्यत? पण एवढ्याने काय तो गर्विष्ठ झाला. आपण नाही का म्हणत मित्रांना बेट घेतो का? लागली का चायलेंज?

खरं तर सशाला इतका ग्रे शेड मध्ये दाखवायला नको होता. गंमत म्हणून शर्यत लावली आणि हरला, तर त्याचा केवढा इश्यू. जिंकला असता तर गोष्टच झाली नसती, ससाच तो जिंकणारच असं म्हटलं असतं याच लोकांनी.

काही आठवतय का या ओळी वाचून?

हिरवी हिरवी पाने
नि पाखरांचे गाणे
हे पाहूनिया ससा हरपला
खाई गार चारा
घे फांदीचा निवारा
तो हळूहळू तेथे पेंगुळला

मिटले वेडेभोळे
गुंजेचे त्याचे डोळे
झाडाच्या सावलीत झोपे ससा
ससा तो ससा की कापूस जसा ...

हे गाणं ससा जवळचा वाटण्याचं आणखी एक कारण बनलं. मला ससा हळूहळू अजून चांगला कळू लागला. ससा होताच मुळात माझ्यासारखा थोडा स्वप्नाळू, थोडा रसिक ... आता हिरवी पानं, निसर्गसौंदर्य, टेकडीच्या पायथ्याची हवा या सगळ्यात सहाजिकच तो हरवून गेला. त्यानं थोडा चारा खाल्ला (राजकारणी नसून) आणि जरा अंग टेकलं, आणि नेमकं हेच यांना खटकलं, जरा कुठे बिचार्‍याने अंग टेकलं तर नव्या सुनेसारखं सशाला आळशी म्हणून मोकळे. अरे ससा आहे तो काय कांगारू नव्हे, दोन उड्यात टेकडीवर जायला. इवलासा जीव त्याला आराम वगैरे नको का? पण नाही सशाला शिव्या घालायच्या आणि कासवाचा उदो उदो करायचा. कासव मुळात दगड, अरसिक, त्याला उटी काय दादर टीटी काय दोन्ही सारखंच. नुसतं मान खाली घालून चालायचं, कसलं कुतूहल नाही की कौतुक नाही, नुसतं यंत्रासारखं चालायचं. मग तिकडे गुलमोहोर का बहरेना, वार्‍याची झुळूक का येईना, झाडांची सावली असो की रणरणतं उन्ह असो रामा शिवा गोविंदा नुसतं चालत रहायचं. workaholic कुठला. मला खात्री आहे सशाची आई त्याला नेहमी म्हणत असणार " ते बरोबरीचं कासव बघ कुणाच्या अध्यात नाही की मध्यात नाही आपण भलं आणि आपलं काम भलं." कासवाला कुणी अध्यात मध्यात घेतलं तर ते जाईल ना? जन्मजात जपमाळ घेऊन जन्माला येणार्‍या खप्पड चेहर्‍याच्या माणसासारखं ते. कोण मैत्री करणार त्याच्याशी. ससुल्याला हरवलं तेवढीच काय ती achievement.

लहानपणी माझी बुध्दी वाजवीपेक्षा जास्त चालत असे. मला वाटायचं की टेकडीवरचं शंकराचं मंदिर ही finishing line असणार शर्यतीची. कासव पहिलं पोहोचलं ना म्हणून ते तेव्हापासून प्रत्येक शंकराच्या मंदिराबाहेर असतं. मी असं आईजवळ बोललोही मग तिने माझं म्हणणं आधी साफ खोडून काढलं, नंतर मला झोडून काढलं. मार खाल्ला खरा पण आतली गोष्ट कळली मला. देओप्पाची आणि कासवाची आधीच गट्टी होती तर. तरी म्हणतो ससुल्या हरेल कसा?

पुढे मला वेगवेगळे प्रश्न मला पडत गेले आणि माझ्या त्या त्या वेळच्या बुध्दीमत्तेनुसार मी उत्तरं देत राहिलो. बाप्पाला पांढर्‍या रंगाची फुलं आवडतात तर माझा शुभ्र ससुल्या का नाही आवडत? का नाही केली त्याला शर्यतीत मदत? लोकं दूषणं देत असताना रडवेल्या ससुल्याच्या पाठीवरून मायेचा हात का नव्हता फिरत? नेमकं काय चुकलं? स्वप्न बघणं ही का चूक? रसिक असणं यांत्रिक नसणं ही का चूक? आणि समजा सशाला जिंकायचीच नसेल शर्यत फक्त अनुभव घ्यायचा असेल शर्यतीचा तर त्यात चूकीचं ते काय? त्यानं जिंकायलाच हवं हा लोकांचा अट्टाहास का? सशाला सशासारखं जगू देत, कासवाला कासवासारखं वागू देत. प्रत्येक ससा कासव नाही बनू शकत, त्याला नसतच बनायचं, मी तर सांगतो बनूच नये, लोकांच्या सांगण्याने तर नाहीच नाही.

सशाबद्दल जीव तुटणं बरेच दिवस चालू होतं, अगदी आजही रात्री मध्येच जाग येते आणि सशाला दबक्या आवाजात सॉरी म्हणून मी झोपायचा प्रयत्न करतो.

अपयश ही यशाची पहिली पायरी आहे. असे काय दिवे लावलेत ओ कासवने? पुढे तो डास मारायचं विषच विकत बसला ना, त्याउलट माझा ससा सध्या त्याच्या नावाची डिटर्जंट कंपनी आहे, शिवाय मॉडलिंग तर चालू आहेच, मध्यंतरी एका प्रसिद्ध पापड कंपनीचा brand ambassador झाला होता म्हणे. कौतुक आहे कारण हरला तरीही त्यानं ससाच राहणं पसंत केलं. मानला हार के जितने वाले को बाजीगर .. नही नही ससुल्या कहते है.

कसे सांगू पावसाला?

2009-06-26T11:52:00.000-07:00

कसे सांगू पावसाला?
वर छप्पर गळके
घर असे हे पडके
जणू घर नाही आता आहे ओले हे थडगे
घरी असा एकटा मी
म्हातारा कुचकामी
पुत्रदर्शन दुर्मिळ
सणावारी कधीकाळी तो दारी या धडके
कसे सांगू पावसाला?
वर छप्पर गळके

चार पैसे धाडी मला
ठेवाया नोकरगडी घरा
दोन बोटे पत्र नाही
बाळा संपली का शाई?
असे कसे मन ह्याचे झाले कठोर कोडगे
कसे सांगू पावसाला?
वर छप्पर गळके

लोक हसती मला
उगाच उपहास
हा औषधांचा मारा
पथ्य आणि उपवास
वर अंगावर नाही धुपे सुके फडके
कसे सांगू पावसाला?
वर छप्पर गळके

आता येऊ दे पूर
संपू दे किरकिर
कुणी मारेल खांदा
कुणी धरेल मडके
कसे सांगू पावसाला?
वर छप्पर गळके
-साद

भ्रमणध्वनी

2009-06-25T13:50:00.000-07:00

माणसाच्या मूलभूत गरजा कोणत्या? अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण आणि मोबाईल. होय मोबाईलसुद्धा. नाही ही अतिशयोक्ती नाही. मोबाईल हा जणू प्राणवायूच बनत चालला आहे. मोबाईल ही काळाची गरज आहे, प्रवासात सोईचा आहे मान्य. पण बर्‍याचदा लोकांना मोबाईलचा वापर कसा करावा हेच कळत नाही. उदाहरणार्थ, जर शेजारी बसलेल्या माणसाला सतत कॉल्स येत असतील तर काहींचा स्वतःच्या मोबाईलशी चाळा सुरु होतो. अशा वेळेला नुसते वरवर रिंगटोन्स चाळून यांना कोण समाधान मिळतं देव जाणे. बर कपाळावरच्या आठीने यांच्या निर्विकार चेहर्‍यावरची माशीदेखील हलत नाही. फोनवर बोलतांना नेमकी आवाजाची पातळी काय असावी याची बर्‍याचजणांना जाणीव नसते. आपला आवाज आपल्या फोनच्या रिंगटोनपेक्षा तिपटीने मोठा असावा असा त्यांचा जणू नियमच असतो.

मागे एकदा एका मित्राबरोबर मी एका रेस्टॉरेंटमध्ये गेलो होतो. बार कम रेस्टॉरेंट होतं, पण रेस्टॉरेंट कम बार वाटत होतं. सहाजिकच हिरवळ नव्हती सोमरसाचे दरवळ मात्र होते. रापलेल्या चेहर्‍याची खप्पड माणसं, त्यांच्या समोर भरलेले ग्लास आणि खाद्य. एक गुजराथी शेटजी पाकीट घरी विसरल्यासारखा चेहरा करुन एकटेच पापलेट फ्राय चिवडत बसले होते. कुठे आगरी बांधवांच्या तोंडावर सरस्वती नाचत होती. एकटे वेटर सोडले तर कोणीही त्या रेस्टॉरेंटच्या इंटेरिअरला साजेसा वाटत नव्हता. नाना तर्‍हेची माणसं होती, आता माणसं होती म्हणजे मोबाईलच अस्तित्व जाणवल्याखेरीज थोडीच राहणार. एक तळीराम बर्‍यापैकी जमिनीपासून फूट-दिडफूट वर अधांतरी तरंगत होते. वेटरची भांडून झालेल्या या तळीरामांना बहुतेक आमचं आणखी मनोरंजन करायचं होतं. "हॅलोऽऽऽ" सगळ्यांना ऐकू जाईल इतक्या मोठ्यांदा ते बोलत होते, आणि कहर म्हणजे मोबाईल लाऊडस्पीकर मोडवर होता. "नॅऽऽऽय नो ... ऍक ..ऍकोन घे माआ लेत होयेल .. तू झोप.." "पुरे करा आता" एक थंड संवेदनाहीन आवाज, काही रोजच्या ऐकण्यातले आवाज असतात, जसा दार बंद केल्याचा "खट्ट" आवाज, किंवा चहाच्या कपावरचा चहाचा ओघळ टेबलावर सांडू नये म्हणून कप किंचीत बशीला घासून उचलतानाचा आवाज, असाच आणखी एक रुळलेला, थंड .. निर्जीव आवाज ऐकल्यासारखं वाटलं. "जास्त नाय ... बाबू झोप तू .. झोऽऽ हां .." "या बघू आधी थांबवा आता, टॅक्सी करा रात्र ..." "अरेऽऽ कॅ लहान हाय काय? .. झोप ना गप... साली ... कॅ .. ए कॅ ..कॅ बघतो तू ?" माझ्या डोक्यात साली शब्द घुमत होता. तळीरामांचं एव्हाना उरकलं आणि त्यांच विमान हेलकावे खात निघालं. फोन नंतरही बराच वेळ वाजत होता पण त्याच्या लेखी तो सायलेंट होता. थोड्यावेळाने त्याने आठ्या पाडत, भुवया ताणून अंदाज घेत फोन उचलला, पुन्हा मघाचचाच थंड आवाज. इतक्या थंड या कशा काय राहू शकतात. सहनशीलता, सोशिकतेचा कहर होती साली.

मला स्वतःला गाणी ऐकायला फार आवडतं. मी लोकसंगीत, भावगीत, नाट्यसंगीत, चित्रपटगीत अशा कुठल्याही प्रकारच्या गाण्यांचा आस्वाद घेऊ शकतो , पण कुठल्याही वेळेला मात्र नक्कीच नाही. विशेषतः जेव्हा बॉसने मला फैलावर घेतलेलं असतं. म्हणजे त्याचं होतं असं की बॉस माझ्या IQ पासून COMMONSENSE पर्यंत सगळ्याचं दुकान चव्हाट्यावर मांडतो. मी हे सगळं सहन करून राग गिळून कसाबसा बसमध्ये बसतो, आणि माझ्या बाजूचा इसम नेमका 'पहेले तो कभी कभी गम था' बसला ऐकू जाईल अशा आवाजात लावतो. अरे राजा तुला अल्ताफ राजाची भक्ती करायचीय तर खुशाल हेडफोन लावून कर की, आणि हेडफोन घ्यायचेच जर वांधे असतील तर मोबाईल तरी वापरत जाऊ नकोस. यांना काय बोलावं हेच कळत नाही, एकदा तर छशिट पासून वडाळ्यापर्यंत एका दर्दीने 'सात समंदर पार मे तेरे' हे गाण एक सात आठ वेळा तरी लावलं, पुढे पुढे तर पुढचं कडवं मलाच म्हणावसं वाटत होतं की "ओ जुल्मी मेरी जान तेरे कदमोंके नीचे आ गई" , कधी कधी प्रश्न पडतो की यांना ही गाणी खरच आवडतात की लोकांचा अंत पाहण्यासाठी ही असली गाणी लावतात? एकदा एकानं असचं तार स्वरात गाणं लावलं होतं, मी कधीचं ठरवलेलं की असा कोणी भेटला की त्याला झाडायचा. माझ्यातला angry young man जागा होत होता. "बॉस हेडफोनपे सुनोगे तो अच्छा होगा" असं म्हटलं अगदी शांतपणे. पण वारंवार सांगून त्यानं ऐकलं नाही. उलटपक्षी "तेरेको क्या प्रोब्लेम है?" असं आठ्या पाडून विचारलं मला. शाब्बास म्हणजे त्रास होतोय सगळ्यांना आणि याचा चेहरा असा की जणू त्याला लाखभर रुपयांचं मी देणं लागतो. लोक पूर्वी वैतागले की इंग्रजी झाडायचे, आता मराठीत पेटतात, thanks to Raj, "प्रॉब्लेम म्हणजे स्वतःचं बघितलं म्हणजे झालं, तुझी enjoyment होतेय रे पण इतरांना त्याचा त्रास होतोय त्याचं काय?" त्यानं निमूट गाणं बंद करून मोबाईल खिशात घातला. अख्खी बस माझ्याकडे बघत होती. म्हणजे नेहमी कोणी आवाज चढवल्यावर होतं तसच काहींचा मूक पाठींबा, काहींचे आगाऊ आहे कार्ट लुक्स, काही निव्वळ बघे शी काय यार आता आता कुठे मजा यायला लागली होती हे अजून चालायला हवं होतं निदान माझा स्टॉप येईपर्यंत असं म्हणणारे, काही फक्त समंजस प्रवासी जणू काही झालच नाही अस भासवणारे. मोबाईलचा त्रास कमी म्हणूनकी काय खोब्रागडेंनी बसमध्ये दूरदर्शन बसवलेत त्या दूरदर्शनच्या टुकार जाहिरातींमुळे हल्ली मला बस लागण्याची भीती वाटते.

माझी एक मैत्रिण तर मोबाईललाच चिकटलेली असते. अगदी घरातून निघाल्यापासून ते पुन्हा घरी पोहोचेपर्यंत तिच्या प्रियकराला सगळी माहीती पुरवत असते. म्हणजे ट्रेन मिळाली, बस पकडतेय, कॅन्टिनात चहा झाला, लेक्चर ऑफ आहे, वही विसरले, भूक लागली, सरांनी झापलं, पाऊस पडतोय, मित्र केक कापतोय, कावळा उडाला, कुत्रा भुंकला, च्युइंगम थुंकला, पेपर्स मिळाले, नखं कुरतडली, चप्पल लागली, भांडणं झाली, ती अशी बोलली, तो शहाणा आहे, पाणी साचलं, आईशी वाजलं, अय्या गंमत सांगायचीय राहिली, मी फोन ठेवतेय आता. असं अनाकलनीय, अवर्णनीय वगैरे काहीतरी चालू असतं. बरं फोन चालू असतांना एकीकडे आमच्याशीही बोलत असते. कसं काय जमत यांना बुवा आम्ही तर अजून लॅंडलाईनलाही तितकेसे रुळलो नाही. "हलाव कोन मंगता हय रे? नाय नाय येधर नाही रयताय? नंबर जरा देख के घुमाव ना" असे संवाद आता आता पर्यंत आमच्या तोंडी दिसत असत. नाही म्हणायला कधी कधी ही मैत्रिण काहीतरी 'महत्त्वाचं' मुलींच्या भाषेत 'तसलं' बोलायला रेंज नाही अस दाखवून एकटी थोडी दूर जाते. असं झालं की आम्ही तिची जाम खेचतो, संवादही ही आमचेच, कलाकारही आमचेच आणि दादही आम्हीच देतो. तिने जर हा ब्लॉग वाचला तर माझी काही खैर नाही, हा तिच्या प्रियकराची काही मिनिटांसाठी सुटका केल्याचं पुण्य मात्र नक्कीच पदरात पडेल.

माझा मोबाईल साधासा, जवळजवळ लॅंडलाईन. ना बिचारा गाणी गुणगुणत, ना रेडिओ लावत, ना फोटो काढत, ना शूटिंग करत, नाही म्हणायला साप आहे त्यात खेळायला. मित्रांना वाटतं माझा मोबाईल माझ्यासारखाच आहे म्युझियममध्ये ठेवायच्या लायकीचा. मीही ऐकून ऐकून घेतलं आणि सांगितलं त्यांना की एकदा चांगल्या पगाराची नोकरी मिळूदेत असा फोन घेईन ज्याला सरकता येईन पुढेमागे (slice का काय ते तसलं), ज्याची मानगुट पिळता येईल, ज्याला वहीसारखं उघडता येईल, जो मोठ्यांदा गळे फाडेल, तुमच्या लग्नाचे फोटो, विडिओ शूट, एवढच काय नाचायला लाऊडस्पीकर, हॅलोजनसुद्धा तो एकटाच बनेल, फंक्शन्स तर त्याचे एवढे असतील की जर वाजलाच चुकून तर पाच-सात मिनीटं मलाच समजणार नाही की तो उचलायचा कसा? आत्ता बोला

आरती अंतिम टप्प्यात असतांना घालीन लोटांगणला कोणाची कोंबडी पळावी, काव्य संमेलनात कोणाचा नगारा वाजावा, इतकच काय लेक्चर्स चालू असतांना कुणाचं खट्याळ बाळ हसावं, नाटक ऐन रंगात असतांना यांना रेतिवाला हवा व्हावा, कोणाच्या अंत्यविधीला तुतारी वाजावी, मुलगी बघायला जाताना काही ठरण्याअगोदर 'हाताला धरलया' म्हणत फोननं भावनाविवश व्हावं हे आणि असे अनेक किस्से आहेत एकट्या मोबाईलचे, ... आलोच वाजला बहुतेक ...

दोन गुणिले बारा तास उसंत

2009-06-23T01:17:00.000-07:00

दोन जांभया दिल्या
दोन तांब्या आंघोळ केली
दोन हात जोडले
दोन बिस्कीटे, चहा, पोहे रिचवले
दोन हाका आल्या
दोन डाव क्रिकेटचे टाकले
दोन रुपये बॉलला कॉन्ट्रीब्युशन
दोन स्टंपात भागले
दोन ओव्हर्स कुटल्या
दोन बॅटस विटल्या
दोन खेळाडू कुचकामी
दोन पडल्या धावा कमी
दोन सिगारेटचे मारले दम
दोन मागवल्या पानी कम
दोन थेंब त्यातलाच शर्टवर सांडला
दोन रुपयांचा सर्फ आणला
दोन चिमट्यांनी शर्ट वाळवला
दोन बसले कावळे शर्टवर
दोन दगड भिरकावले
दोन तुकड्यात काच फुटली
दोन शेजारी धावत आले
दोन सणसणीत हासडल्या
दोन झणझणीत परतवल्या
दोन काचा लावून दिल्या
दोन पदरच्या नोटा गेल्या
दोन कावळे पुन्हा दिसले
दोन उभ्या आठ्या पडल्या
दोन जहाल कटाक्ष टाकले
दोन कावकाव प्रतिसाद आले
दोन बायकोचे मिस्डकॉल्स आले
दोन वस्तू आणायला सांगितल्या
दोन चाकाची बाईक काढली
दोन गाड्यांमध्ये पार्क केली
दोन इसमांनी ती उचलली
दोन जणांना अडवले
दोन कबूल केले
दोन पदरच्या पुन्हा गेल्या
दोन लीटर दूध विसरलो
दोन मिनीटात आणून टाकले
दोन वाजता जेवलो
दोन क्षण पडलो
दोन कार्ट्यांनी उच्छाद मांडला
दोन दिले शिव्याशाप
दोन डोळे उघडले श्या!! नाईल्लाज
दोन हाका बायकोला दिल्या
दोन मिनीटात चहा आला
दोन घोटात तो गिळला
दोन-चार पेपराची पाने चाळली
दोन-एक तास टि.व्ही पाहिला
दोन घास जेवलो
दोन दिवसांची सुट्टी संपल्याचे
दोन अस्पष्ट हुंदके दिले

- साद

नास्तिक

2009-06-11T04:32:00.000-07:00

मागे एकदा डोंबिवलीत 'आयुष्यावर बोलू काही' या श्री. संदिप खरे, आणि डॉ. सलील कुलकर्णी यांच्या कार्यक्रमाला जाण्याचा योग आला होता, तेव्हा संदिप खरेंनी सादर केलेली 'नास्तिक' ही कविता मला विशेष भावली. तसं बघायला गेलं तर त्यांच्या सगळ्याच कविता मला आवडतात, पण 'नास्तिक' माझी सगळ्यात आवडती. मला सुचतच नव्हतं काही त्या दिवशी, वाटत होतं ती कविताच ऐकत रहावी, काही केल्या कामात लक्ष लागेना. मग याहू वर चॅट करता करता हे चित्र रेखाटलं, फायदा विशेष झाला नाही, अस्वस्थता कायम राहिली ...

खेळ मांडियेला

2009-06-10T08:55:00.000-07:00

निळी शाई कोरा कागद, आम्ही कोणाला भीत नाही
एवढं म्हणण्याइतकेसुद्धा, आम्ही साले धीट नाही

रंगात रंग कोणता? खेळू लागले सारेजण
ताठ मानेनं फडफडणारी, एकरंगी फीत नाही

लपंडावात कसे सारे एकजात पारंगत
पिढ्यानपिढ्या खेळूनदेखील, खेळाचा त्या वीट नाही

सोनसाखळीने बघताबघता घेराव की हो घातला
जनता बापडी यात, चारी मुंड्या चित राही

कांदाफोडी तर पठ्ठे असे काही खेळतात
जणू कुठल्याच पक्षाशी, आता उरली प्रीत नाही

सिनेमावाले मांड्या थोपटीत हुतुतूत आले
तशी सिनेमावाल्यांना पाडायची, आपल्याकडे रीत नाही

खेळाचे नियम पाळा की राव
खेळाचं मैदान आहे, तुमचं पिलभीत नाही

लाईचना खात बसले, आम्हाला साधी ट्रीट नाही
जा काका आता, तुमालाबी सीट नाही

सामान्यांना राजकारणात वाव नाही
कारण दुधात पीठ मिसळायची, त्यांच्याकडे ट्रीक नाही

- साद

साधी माणसं

2009-06-09T11:44:00.000-07:00

राजकारण हा माझा प्रांत नव्हे असं सगळेच म्हणतात. पण काहीजणांनी साळसूदपणाचा उसना आव आणून असं काही म्हटलं की यांना अजून तिकीट कसं मिळालं नाही याचं आश्चर्य वाटतं. आपल्या आजूबाजूला अशी बरीच संधीसाधू मंडळी असतात. डोळ्यासमोर येणारा प्रत्येक नवा चेहरा यांचा नवा मदतनीस असतो. बरेचदा यांची साधी तोंडओळख यांच्या गरजेनुसार मैत्रीत बदलते. बघावं तेव्हा साखर पेरतांना दिसतात. यांच कुठल्याच गोष्टीवर ठाम मत नसतं आणि कोणाशी मतभेदही नसतात. हे कुठल्याच गोष्टीचा निषेध करीत नाहीत, बंड पुकारीत नाहीत. शांत राहून आपण किती आदर्शवत (?) आहोत हे दाखवतात. म्हणजे म्हणाल तर तटस्थ भूमिका म्हणाल तर मूक पाठिंबा. यांची मस्केबाजी मैत्री, आदर, संस्कार यांच्या वेष्टनात इतक्या बेमालूमपणे गुंडाळलेली असते की आपल्याला गुंडाळलं जातय याची शंकाच कुणाला येणार नाही. कुठल्याच गोष्टीची सरळ, मुद्देसूद चर्चा यांना मान्य नसते. त्यामुळे सगळ्या गोष्टींचा गुंता तयार होतो. सगळे धागेदोरे माहित असूनही जाणीवपूर्वक गुंता सोडवला जात नाही. 'गुंतूनी गुंत्यात सार्‍या पाय यांचा मोकळा' असतो. यांचं आयुष्य म्हणजे योजनांची निव्वळ आखणी असते. यांच्यासाठी माणसं म्हणजे पायर्‍या ... दगडाच्या .... भावनाहीन, संवेदनाहीन. हे आपल्यासारखेच इतरांना समजतात. सगळी माणसे देवाने एकाच साच्यातून काढलीत असं यांच ठाम मत असतं. आपल्या संकुचित विचारांचा यांना अभिमान वाटतो, इतकच नव्हे तर सगळ्यांचे विचार असे असावेत असा त्यांचा अट्टाहास असतो. यांची यशाची व्याख्या म्हणजे साखर पेरण्यातील चातुर्य आणि त्या जीवावर मारलेल्या उड्या. अशी माणसं बघितल्यावर पटतं की आयुष्यात शिकण्यासारखं खूप आहे.

धूळ ...

2009-06-07T10:44:00.000-07:00

अशी सरली वर्षे जसा उडावा कापूर ...

फडफडली काही पाने झटकली धूळ ...

आज सुका चाफा तरारला पुरेपूर
सुरुवात होते अशी नष्ट म्हणता समूळ

हा रुमाल फुलांचा नेतो तिथे दूर
ते भातुकलीचे घर .. शेंगदाणा थोडा गूळ

काही लिहायचे मीही, थोडे छेडायचे सूर
तेव्हा भरायचा ऊर .. आता वाटे सारे खूळ

होता नजरेत माझ्याही नव्या आशांचा पूर
आता उरले फक्त हे डबके गढूळ ...

केव्हा? कधी ? कसा? सारा पालटला नूर
दृष्ट लागली अशी की झाले आयुष्य मचूळ ...

तुझ्यामाझ्यामध्ये होता भकास तो धूर,
भरधाव सुटली ती ... मागे डायरीची धूळ . . .

-साद

2009-04-12T03:42:00.001-07:00

नमस्कार दोस्तांनो,

चुरापाव वाचण्याआधी चुरापावविषयी थोडं सांगतो. चुरापावची तोंडओळख म्हणा हवं तर. बर्‍याच जणांना चुरापाव माहितदेखील असेल, कधीनाकधी त्याची तोंडओळख (शब्दशः तोंडओळख) झालीही असेल कदाचित. तुम्ही नाक्यानाक्यावर वडापावच्या गाड्या पाहिल्या असतील. त्याच वडापावची चटणीपाव आणि चुरापाव ही धाकटी उपेक्षित भावंडं म्हणूयात. म्हणजे पहा ना वडापाव आता गाडीवरुन, मॉलमधून, फाईव्हस्टार रेस्टॉरेंटपर्यंत गेला. आता तर बर्‍याच राजकीय पक्षांशी त्याची सलगी ऐकीवात येतेय, पण इतकं असूनही चुरापाव आणि चटणीपाव उपेक्षितच. लोकांना चटणीपावचं नाव तरी माहित असतं, तर दुसरीकडे चुरापाव जवळजवळ नामशेष होण्यातच जमा आहे. पावामध्ये चटणी भरली की चटणीपाव हे सगळेच जाणतात, पण चुरापावमध्ये साबणचुरा वगैरे काहीतरी भरत असावेत असा बर्‍याचजणांचा गैरसमज आहे. वडा तळल्यानंतर बेसनचा जो चुरा कढईत राह्तो तो पावात भरला थोडी चटणी पेरली वा फासली की चुरापाव 'रेडी टू सर्व्ह'. म्हणजे पहिले वडेवाली गिर्‍हाईकं एखाददुसरा अडलानडलेला चटणीपाववर तृप्त होतो, आणि चुरपाव हा 'टेलेंडर'सारखा शेवटी येऊन एक दोन गिर्‍हाईकं मारतो, मारेलच याची खात्री नाही. चुरा हा तसा टाकाऊ पण कचर्‍यात टकण्याऐवजी पावात वा चटणीत टाकला तर काय वाईट. त्यातही काही वडे उत्पादक चटणीपाव आणि चुरापाव एकाच माफक दरात विकतात, मात्र काही चुरापावसाठी आठ आणे एक रुपया जास्त घेउन आपले व्यापार कौशल्य दाखवतात. आपल्याकडे देशा बाहेरच्या गोष्टींचं वाजवीपेक्षा जास्त कौतुक होतं, आय. पी. एल. मध्ये जस देशा बाहेरच्या खेळाडूंना तुलनेने जास्त पैसा दिला जातो, तशाच प्रकारचा अन्याय आपल्या पदार्थांवरदेखील होतो. पण वडापाव आणि त्याची भावंडं आजही या बजबजपुरीत ताठ मानेनं उभी आहेत याचं खरच करावं तितकं कौतुक कमी आहे.

तसा हा चुरापाव वडापावइतका चविष्ट नाही, पोटभर नाही, नुसताच एक हलकाफुलका टंगळमंगळ पदार्थ. चुरापाव हा एक विचार आहे एक 'easy going attitude'. मी साहित्यातला जाणकार नव्हे, साहित्याला वेगळीच उंची वगैरे देण्याचा विचार ब्लॉग सुरु करण्यामागे नाही, त्याला बरीच कारणं आहेत, ट्रेनच्या हॅंडलपर्यंत माझा हात कसाबसा पोहोचतो, टॅक्सीला लावलेल्या लिंबूमिरची सारखा मी लोंबकळत, हिंदकळत प्रवास करतो, त्यामुळे उंची हा विषयच मी टाळतो. हा ब्लॉग खरंतर माझ्यासारख्या चुरापाव लोकांसाठी ज्यांना केवळ वाचायचय बघायचय आणि सोडून द्यायचय. माझी चुरापावविचारसरणी कोणाला आवडो न आवडो वडे तळायला सुरुवात झालीय ... आणि मी 'टेलेंडर'ची वाट बघतोय

पुन्हा भेटूच ...